«Τους οδήγησαν εξ αρχής στην αυτοκτονία». Με αυτά τα λόγια ο ο Συνταγματάρχης ε.α. Μηνάς Κουζούπης περιγράφει τα γεγονότα στην Κρίση των Ιμίων που οδήγησαν στον θάνατο τους τρεις Έλληνες αξιωματικούς, του Πολεμικού Ναυτικού, Χριστόδουλο Καραθανάση, Παναγιώτη Βλαχάκο και Έκτορα Γιαλοψό.
Μιλώντας στην αγγλόφωνη έκδοση του ΘΕΜΑτος, το en.protothema.gr αποκαλύπτει τεχνικές λεπτομέρειες, την τακτική κατάσταση τις ώρες μετά τη πτώση του ελικοπτέρου και με τις γνώσεις του ως εμπειρογνώμονα αεροπορικών ατυχημάτων, ρίχνει φως στις αιτίες που οδήγησαν στην απώλεια του ΑΒ-212ASW και την τραγική κατάληξη του ηρωικού πληρώματός του.
Φέτος συμπληρώνονται 30 χρόνια από τη Κρίση των Ιμίων. Όλα αυτά τα χρόνια έχει γραφτεί σειρά αναλύσεων, άρθρων, βιβλίων, έχουν γυριστεί ντοκιμαντέρ και αφιερώματα. Δεν θα ήταν περίεργο, λοιπόν, να θεωρήσει κανείς ότι έχουμε πλήρη εικόνα του τι συνέβη εκείνες τις ημέρες. Όμως, υπάρχουν ακόμα άγνωστες πτυχές της κρίσης που στοίχησε τη ζωή σε τρεις Έλληνες στρατιωτικούς του Πολεμικού Ναυτικού και έθεσε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις στη σφαίρα των «γκρίζων ζωνών».
Άνθρωποι που ήταν εκεί και έπαιξαν τον δικό τους ρόλο μακριά από κάμερες και δημοσιότητα, βγαίνουν μπροστά τόσα χρόνια μετά και εξομολογούνται τη δική τους εμπειρία από εκείνες τις ημέρες, φωτίζοντας λεπτομέρειες που τρεις δεκαετίες μετά διέφυγαν του δημοσίου διαλόγου. Ένας από αυτούς είναι ο Συνταγματάρχης ε.α. Μηνάς Κουζούπης. Πιλότος και εκπαιδευτής ο ίδιος της Αεροπορίας Στρατού (ΑΣ), φίλος του πεσόντος Αντιπλοιάρχου Παναγιώτη Βλαχάκου, εκπαιδευμένος ερευνητής αεροπορικών ατυχημάτων και ένας εκ των ελαχίστων πιλότων ελικοπτέρων που, σύμφωνα με την μαρτυρία του, πέταξε στην περιοχή τα πρώτα κρίσιμα 24ωρα μετά την πτώση του μοιραίου ΑΒ-212ASW.
Μιλώντας για τις συνθήκες πτώσης του ελικοπτέρου, λέει πως «έχοντας όλο τον σεβασμό στα παιδιά που χάθηκαν, ήταν εγκληματική για μένα η εντολή να πετάξουν εκεί με αυτές τις καιρικές συνθήκες. Ήταν πέρα από κάθε πτητική οδηγία να πετάξουν χαμηλά με αυτόν τον καιρό και να ανάψουν προβολέα γιατί αυτό προκαλεί τύφλωση στους χειριστές». Συμπληρώνει δε ότι «δεν υπήρχαν ίχνη από σφαίρες επάνω στο ελικόπτερο. Πήγα ο ίδιος στον Μαραθώνα όπου το είχαν σκεπασμένο. Η διαβεβαίωση του κυβερνήτη του σκάφους που ανέσυρε το σκάφος είναι ότι δεν υπήρχαν τρύπες από σφαίρες και αυτό επιβεβαιώνω και εγώ».
Δείτε βίντεο:
«Με τον Βλαχάκο ήμασταν συμμαθητές στην Αεροπορία Στρατού» λέει ο κ. Κουζουπής, σημειώνοντας πως οι σχέσεις τους ήταν φιλικές. «Ήταν ό,τι καλύτερο θα μπορούσε να έχει το Πολεμικό Ναυτικό για να στείλει να εκπαιδευτεί», λέει.
Όπως λέει δε, εάν υλοποιούνταν ο σχεδιασμός που είχαν οι Ένοπλες Δυνάμεις, «οι Τούρκοι δεν θα είχαν καταφέρει ακόμη και μετά από 30 χρόνια να πάρουν κεφάλι και να ανακάμψουν, ούτε θα είχαν την αυθάδεια που έχουν σήμερα».
Η Κρίση των Ιμίων εσφαλμένα θεωρείται ότι τελείωσε με την απόσυρση των δυνάμεων των δύο χωρών που ακολούθησε μετά το περίφημο “no ships – no troops – no flags” του Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ. Τι συνέβη όμως μετά; Τηρήθηκε και σε ποιο βαθμό η συμφωνία απόσυρσης των εκατέρωθεν δυνάμεων; Τι κινήσεις έγιναν και από τις δύο χώρες στη περιοχή τις επόμενες ημέρες;
«Έχει κόκκινη σημαία και ανθρώπους σίγουρα» – Η τελευταία συνομιλία των ηρώων στα Ίμια,
«Έχει κόκκινη σημαία και ανθρώπους σίγουρα». Αυτή ήταν μία από τις τελευταίες φράσεις που εκστόμισε το πλήρωμα του ελικοπτέρου «21» του Πολεμικού Ναυτικού λίγο πριν οι τρεις ήρωες, Χριστόδουλος Καραθανάσης, Παναγιώτης Βλαχάκος και Εκτορας Γιαλοψός, χάσουν τη ζωή τους στην Κρίση των Ιμίων, μία μέρα σαν την σημερινή πριν από 30 χρόνια.
Σε ηχητικό ντοκουμέντο που μεταδόθηκε σε ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ από τον Αλέξη Παπαχελά το βράδυ της Πέμπτης, καταγράφεται η τελευταία συνομιλία του μοιραίου ελικοπτέρου με τη Φρεγάτα «Ναυαρίνον». Ήταν η πτήση η οποία τους ανατέθηκε προκειμένου να διαπιστωθεί εάν οι Τούρκοι έχουν καταλάβει την βραχονησίδα Δυτική Ίμια, την στιγμή που οι Έλληνες κομάντο βρίσκονταν στην ανατολική.
Λίγο πριν την πτώση του ελικοπτέρου, μέλος του πληρώματος του ελικοπτέρου συνομιλεί με τη Φρεγάτα ενημερώνοντας ότι επιβεβαιώνει την ύπαρξη Τούρκων στην βραχονησίδα μαζί με τη σημαία τους. Παράλληλα ενημερώνει για emergency (έκτακτη κατάσταση κινδύνου) καθώς ο πίνακας οργάνων του ελικοπτέρου είχε βγάλει ένδειξη Master Caution.
Όλα εξελίχθηκαν σε ελάχιστα δευτερόλεπτα στις 05:00 ακριβώς το πρωί της 31ης Ιανουαρίου 1996. Το πλήρωμα του ελικοπτέρου ζητά από τη Φρεγάτα να ανάψει τα φώτα προκειμένου να τους εντοπίσει και πιθανόν να προσανατολιστεί, κάτι το οποίο το πλήρωμα της φρεγάτας πράττει επί τόπου. Ωστόσο αυτό δεν ήταν αρκετό. Ο κάκιστος καιρός και το γεγονός ότι το ελικόπτερο πετούσε χαμηλά, αποτέλεσαν σύμφωνα με το πόρισμα της τραγωδίας τους βασικούς λόγους της συντριβής του στη θάλασσα.
Ο διάλογος του πληρώματος με τη φρεγάτα:
ΠΝ 21: Έχει κόκκινη σημαία και ανθρώπους σίγουρα
ΝΑΒ: Ελήφθη.
ΠΝ 21: Μισό λεπτό έχω Master Caution αλλά δεν ξέρω τι.
[Τον έλεγχο παραλαμβάνει ο επικελευστής Παυλόπουλος]
ΝΑΒ: ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΑ 310-2,1. Έλθετε κατ’ ευθείαν για μένα. Πέστε μου τι emergency έχετε.
ΠΝ 21: Έχω Master Caution αλλά δεν ξέρω τι emergency.
ΝΑΒ: ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΑ 270-0,8 Έλθετε για μένα.
ΠΝ 21: Ανάψτε φώτα για να σας βλέπω.
ΝΑΒ: Ελήφθη, έχει ήδη εκτελεστεί.
ΠΝ 21: Έχω emerg…
NAB: ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΑ…
NAB: ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΑ, έλθετε σε εμένα…
NAB: ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΑ… ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΑ με λαμβάνετε;