Στον αέρα η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν: Η κρίση στον Λίβανο παγώνει τις συνομιλίες, οι αγορές ποντάρουν στην ειρήνη
Η συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό της πολεμικής κρίσης στη Μέση Ανατολή παρουσιάστηκε ως μια ιστορική ευκαιρία για αποκλιμάκωση, σταθερότητα και επανεκκίνηση της οικονομικής δραστηριότητας στην ευρύτερη περιοχή. Ωστόσο, μόλις λίγα 24ωρα μετά την υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης από τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, οι εξελίξεις αποδεικνύουν πόσο εύθραυστη παραμένει η διαδικασία.
Η αναβολή της πρώτης προγραμματισμένης συνάντησης στη Γενεύη έστειλε μήνυμα ότι η ειρήνη απέχει ακόμη από το να θεωρείται δεδομένη, καθώς γεωπολιτικές εντάσεις και στρατιωτικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να απειλούν τις διαπραγματεύσεις.
Η Τεχεράνη «πάγωσε» το ταξίδι στη Γενεύη
Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το λιβανέζικο δίκτυο Al Mayadeen, το οποίο διατηρεί στενούς δεσμούς με τη Χεζμπολάχ, η ιρανική αντιπροσωπεία αποφάσισε να αναβάλει το ταξίδι της στην Ελβετία εξαιτίας της συνεχιζόμενης ισραηλινής στρατιωτικής δραστηριότητας στον νότιο Λίβανο.
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι η αποστολή ήταν έτοιμη να αναχωρήσει από την Τεχεράνη για την έναρξη των τεχνικών διαπραγματεύσεων, οι οποίες επρόκειτο να διαρκέσουν περίπου δύο μήνες και να καθορίσουν τις λεπτομέρειες εφαρμογής της συμφωνίας.
Ωστόσο, η ιρανική πλευρά φέρεται να ξεκαθάρισε προς την Ουάσινγκτον και τους διεθνείς μεσολαβητές ότι το ζήτημα του Λιβάνου αποτελεί κομβικό στοιχείο της συμφωνίας και η συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων επηρεάζει άμεσα το μέλλον των συνομιλιών.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η Τεχεράνη θεωρεί ότι οι ισραηλινές επιχειρήσεις σε βάθος αρκετών χιλιομέτρων εντός του λιβανέζικου εδάφους συνιστούν παραβίαση βασικών προβλέψεων του Μνημονίου Κατανόησης.
Ανατροπή της τελευταίας στιγμής και για τον Τζέι Ντι Βανς
Το κλίμα αβεβαιότητας επιβεβαιώθηκε λίγες ώρες αργότερα από την Ουάσινγκτον.
Ενώ αμερικανικά μέσα ενημέρωσης μετέδιδαν ότι ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς ήταν έτοιμος να αναχωρήσει για τη Γενεύη, ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά την αναβολή του ταξιδιού.
Επισήμως, η αμερικανική κυβέρνηση απέδωσε την απόφαση σε «ανεπίλυτα οργανωτικά ζητήματα» σχετικά με την επόμενη φάση των συνομιλιών.
Παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις, η εξέλιξη αυτή επιβεβαίωσε ότι οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται ακόμη σε ιδιαίτερα ευαίσθητο στάδιο και ότι αρκετά κρίσιμα ζητήματα παραμένουν ανοιχτά.
Ο ίδιος ο Βανς είχε δηλώσει μόλις μία ημέρα νωρίτερα ότι σχεδίαζε να βρεθεί στην Ελβετία και να ηγηθεί της αμερικανικής ομάδας στις τεχνικές διαπραγματεύσεις που αναμένεται να καθορίσουν το τελικό πλαίσιο της συμφωνίας.
Το μεγάλο στοίχημα των επόμενων 60 ημερών
Παρά τη θετική πολιτική βούληση που επέδειξαν οι δύο πλευρές με την υπογραφή της προκαταρκτικής συμφωνίας, το πιο δύσκολο κομμάτι βρίσκεται τώρα μπροστά τους.
Οι τεχνικές συνομιλίες καλούνται να δώσουν απαντήσεις σε μια σειρά από εξαιρετικά σύνθετα ζητήματα:
- την άρση ή χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων κατά του Ιράν,
- το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος,
- την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή,
- τον ρόλο των φιλοϊρανικών οργανώσεων στην περιοχή,
- τη μόνιμη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι ακόμη και ένα περιορισμένο επεισόδιο στον Λίβανο, στη Συρία ή στον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα την εύθραυστη ισορροπία που διαμορφώθηκε μετά την υπογραφή της συμφωνίας.
Οι αγορές βλέπουν ειρήνη και αγοράζουν
Παρά τις πολιτικές δυσκολίες, οι διεθνείς αγορές αντέδρασαν με ενθουσιασμό.
Οι επενδυτές θεωρούν ότι η συμφωνία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο μιας μεγάλης περιφερειακής σύρραξης και απομακρύνει τον φόβο διακοπής των ενεργειακών ροών από τον Περσικό Κόλπο.
Οι ασιατικές αγορές κινήθηκαν ανοδικά, ενώ οι βασικοί αμερικανικοί δείκτες κατέγραψαν σημαντικά κέρδη.
Η Wall Street έστειλε σαφές μήνυμα ότι θεωρεί τη συμφωνία θετικό καταλύτη για την παγκόσμια οικονομία, καθώς περιορίζει τις πληθωριστικές πιέσεις και ενισχύει τις προοπτικές ανάπτυξης.
Οι επενδυτές εμφανίζονται αισιόδοξοι ότι η αποκλιμάκωση θα επιτρέψει την ομαλή λειτουργία των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού και θα μειώσει τις γεωπολιτικές αβεβαιότητες που επιβάρυναν τις αγορές τους τελευταίους μήνες.
Καταρρέει το πετρέλαιο μετά το άνοιγμα του Ορμούζ
Η πιο θεαματική αντίδραση καταγράφηκε στην αγορά ενέργειας.
Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν σημαντικά μετά τις ενδείξεις ότι η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ επιστρέφει σταδιακά στην κανονικότητα.
Το Brent και το αμερικανικό WTI βρέθηκαν σε χαμηλά αρκετών μηνών, ενώ οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι εβδομαδιαίες απώλειες ενδέχεται να προσεγγίσουν το 9%.
Η εξέλιξη θεωρείται απολύτως λογική, καθώς το Ορμούζ αποτελεί το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα στον πλανήτη.
Περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, γεγονός που καθιστά την περιοχή στρατηγικής σημασίας για ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.
Κατά τη διάρκεια της κρίσης, εκατοντάδες δεξαμενόπλοια είτε παρέμεναν ακινητοποιημένα είτε απέφευγαν να περάσουν από την περιοχή. Η σταδιακή επιστροφή της ναυσιπλοΐας δημιουργεί προσδοκίες για εξομάλυνση της προσφοράς και περαιτέρω αποκλιμάκωση των τιμών.
Η Μέση Ανατολή κρατά την ανάσα της
Παρά την αισιοδοξία των αγορών, κανείς δεν θεωρεί ότι η κρίση έχει λήξει οριστικά.
Η αναβολή της συνάντησης στη Γενεύη υπενθυμίζει ότι η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν παραμένει ένα εύθραυστο οικοδόμημα που μπορεί να κλονιστεί από οποιαδήποτε νέα στρατιωτική ένταση στην περιοχή.
Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες, καθώς θα δείξουν εάν οι δύο πλευρές μπορούν να μετατρέψουν την πολιτική συμφωνία σε μια βιώσιμη και μακροπρόθεσμη ειρήνη ή εάν η Μέση Ανατολή θα επιστρέψει ξανά στο χείλος μιας νέας επικίνδυνης σύγκρουσης.