Σε μια χώρα όπου η γεωργία και οι συναφείς δραστηριότητες αποτελούν τη βασική πηγή εισοδήματος για την πλειονότητα του πληθυσμού, θα περίμενε κανείς ότι η κυβέρνηση θα έθετε τον αγροτικό τομέα στο επίκεντρο των πολιτικών της. Άλλωστε, πρόκειται για τον κλάδο που τροφοδοτεί το έθνος, στηρίζει εκατομμύρια οικογένειες της υπαίθρου και συμβάλλει καθοριστικά στην εθνική οικονομία.
Ωστόσο, η κυβέρνηση του Ισλαμαμπάντ φαίνεται να ακολουθεί διαφορετική πορεία, δίνοντας προτεραιότητα στη δημοσιονομική πειθαρχία και σε βραχυπρόθεσμους οικονομικούς στόχους εις βάρος της γεωργικής παραγωγής.
Η κατάρρευση της ανάπτυξης του αγροτικού τομέα
Περίπου το 60-70% του πληθυσμού του Πακιστάν συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με τη γεωργία. Παρά τη σημασία του κλάδου, η ανάπτυξή του έχει υποχωρήσει δραματικά, από 6,5% σε μόλις 0,6%.
Η ανησυχητική αυτή εικόνα απαιτούσε άμεσες παρεμβάσεις και γενναία μέτρα στήριξης μέσω του κρατικού προϋπολογισμού. Αντί όμως να ενισχύσει τον τομέα, η κυβέρνηση επέλεξε να μειώσει τις διαθέσιμες πιστώσεις, προκαλώντας έντονη δυσαρέσκεια στον αγροτικό κόσμο.
Αγνοήθηκαν εκατομμύρια εργαζόμενοι στην ύπαιθρο
Ο ετήσιος προϋπολογισμός για το οικονομικό έτος 2026-27 άφησε ουσιαστικά εκτός σχεδιασμού εκατομμύρια ανθρώπους που εργάζονται όχι μόνο στη γεωργία αλλά και σε συναφείς τομείς, όπως:
- η πτηνοτροφία,
- η αλιεία,
- η κτηνοτροφία.
Η απόφαση αυτή ήρθε σε μια περίοδο κατά την οποία οι πολίτες ήδη αντιμετωπίζουν διψήφιο πληθωρισμό, αυξανόμενο κόστος ζωής και σοβαρές αναταράξεις στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού, οι οποίες επιδεινώθηκαν από τη σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν.
Το συνεχώς διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών θεωρείται από πολλούς άμεσο αποτέλεσμα της αδιαφορίας των αρχών απέναντι στις ανάγκες των απλών πολιτών.
Αύξηση 18% στις αμυντικές δαπάνες, περικοπές στη γεωργία
Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε η απόφαση της κυβέρνησης να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες κατά 18%, ανεβάζοντάς τες στα 3 τρισεκατομμύρια πακιστανικές ρουπίες (PKR).
Την ίδια στιγμή, ο αγροτικός τομέας, που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας, είδε τη στήριξη προς αυτόν να περιορίζεται.
Η αντίθεση γίνεται ακόμη πιο έντονη αν ληφθεί υπόψη ότι:
- η πτηνοτροφία μπορεί να προσφέρει φθηνή πρωτεΐνη σε εκατομμύρια πολίτες και να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας,
- η αλιεία αποτελεί σημαντική πηγή εισοδήματος και μπορεί να ενισχύσει τα κρατικά έσοδα μέσω εξαγωγών.
Παρόλα αυτά, και οι δύο τομείς έλαβαν ελάχιστη έως μηδενική προσοχή στον νέο προϋπολογισμό.
Οι προσδοκίες των αγροτών διαψεύστηκαν
Οι αγρότες ζητούσαν τουλάχιστον το 10% του συνολικού προϋπολογισμού να κατευθυνθεί στη στήριξη της γεωργίας, η οποία αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα.
Ωστόσο, ο προϋπολογισμός που παρουσίασε ο υπουργός Οικονομικών Μουχάμαντ Αουρανγκζέμπ κινήθηκε προς την αντίθετη κατεύθυνση, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις.
Ο πρόεδρος του Γεωργικού Επιμελητηρίου της επαρχίας Σιντ, Ναμπί Μπουξ Σάθιο, σχολίασε χαρακτηριστικά:
«Δεν υπάρχει κανένα ουσιαστικό κίνητρο ή αξιοσημείωτο μέτρο στην ομιλία του υπουργού».
Μειώσεις επιδοτήσεων και πλήγμα στην επισιτιστική ασφάλεια
Οι αγρότες δέχθηκαν ακόμη ένα πλήγμα μέσω της μείωσης των επιδοτήσεων.
Συγκεκριμένα:
- οι συνολικές επιδοτήσεις μειώθηκαν κατά 8% σε σχέση με τον προηγούμενο προϋπολογισμό,
- η επιδότηση για τα στρατηγικά αποθέματα σιταριού μειώθηκε από 14 δισ. PKR σε 9,5 δισ. PKR,
- η επιδότηση τροφίμων περιορίστηκε από 20 δισ. PKR σε 19 δισ. PKR.
Οι αποφάσεις αυτές κρίνονται ιδιαίτερα προβληματικές, καθώς έρχονται σε αντίθεση με κάθε προσπάθεια ενίσχυσης της γεωργικής παραγωγής, της επισιτιστικής ασφάλειας και της οικονομικής βιωσιμότητας των αγροτικών περιοχών.
Οργή στον αγροτικό κόσμο
Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι αγρότες και εκπρόσωποι της βιομηχανίας εκφράζουν έντονη αγανάκτηση.
Η δυσαρέσκεια είναι ακόμη μεγαλύτερη επειδή η ίδια η Οικονομική Έρευνα του Πακιστάν είχε παρουσιάσει μια εξαιρετικά αρνητική εικόνα για τον κλάδο.
Παράλληλα, οι παραγωγοί διαμαρτύρονται για:
- τις συνεχείς αυξήσεις στις τιμές λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων,
- τα σχέδια για εταιρική εκμετάλλευση γεωργικής γης,
- τον αυξανόμενο στρατιωτικό έλεγχο σε αγροτικούς πόρους.
Ο νέος προϋπολογισμός, αντί να δώσει λύσεις, επιδείνωσε ακόμη περισσότερο το κλίμα.
«Η γεωργία δεν αποτελεί πλέον προτεραιότητα»
Ο πρόεδρος της Pakistan Kissan Ittehad, Χαλίντ Χοκχάρ, αποκάλυψε ότι ο πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ είχε καλέσει εκπροσώπους του αγροτικού τομέα προκειμένου να ακούσει τα προβλήματά τους.
Ωστόσο, όπως σημείωσε, καμία από τις ανησυχίες που κατατέθηκαν δεν αποτυπώθηκε στον τελικό προϋπολογισμό.
«Βρισκόμαστε σε πλήρες αδιέξοδο καθώς οι αρμόδιες αρχές αγνοούν τα αιτήματά μας για την αναβίωση της γεωργίας. Αυτό σημαίνει ότι η γεωργία δεν αποτελεί πλέον τομέα προτεραιότητας για την κυβέρνηση», δήλωσε.
Η γεωργία παραμένει η ραχοκοκαλιά της οικονομίας
Παρά τα προβλήματα, η γεωργία εξακολουθεί να αποτελεί θεμέλιο της πακιστανικής οικονομίας.
Συνεισφέρει περίπου το ένα τέταρτο του ΑΕΠ της χώρας και στηρίζει εκατομμύρια νοικοκυριά στην ύπαιθρο.
Η μείωση της παραγωγής οφείλεται σε πολλούς παράγοντες:
- ακραία καιρικά φαινόμενα,
- κλιματική αλλαγή,
- ασταθείς αγορές,
- υψηλό πληθωρισμό,
- γραφειοκρατικές δυσλειτουργίες.
Παρόλα αυτά, η κυβέρνηση φαίνεται να δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στις συστάσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) για δημοσιονομική πειθαρχία και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.
Μεγάλα λόγια, λίγες πράξεις
Η γεωργία κατέχει κεντρική θέση στη δημόσια συζήτηση του Πακιστάν. Αποτελεί συχνό θέμα σε πολιτικές ομιλίες, κυβερνητικές εξαγγελίες και προεκλογικά προγράμματα.
Ωστόσο, η πραγματικότητα δείχνει ότι η ρητορική αυτή σπάνια μεταφράζεται σε ουσιαστικές πολιτικές, επενδύσεις ή επαρκή χρηματοδότηση.
Μαθήματα από τις γειτονικές χώρες
Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στο Πακιστάν εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τη γεωργία με ξεπερασμένες αντιλήψεις.
Αντίθετα, χώρες της Νότιας Ασίας όπως:
- το Μπανγκλαντές,
- το Μπουτάν,
- η Σρι Λάνκα,
- ακόμη και οι Μαλδίβες,
επένδυσαν στην καινοτομία, τη γεωργική παραγωγή και την επισιτιστική ασφάλεια, συμβάλλοντας στη μείωση της φτώχειας και στην οικονομική ανάπτυξη.
Ένας επικίνδυνος δρόμος για το μέλλον
Το μέλλον του Πακιστάν δεν μπορεί να διασφαλιστεί μόνο μέσω μακροοικονομικών προσαρμογών ή αυξημένων στρατιωτικών δαπανών.
Εάν η κυβέρνηση συνεχίσει να αντιμετωπίζει τη γεωργία ως δευτερεύοντα τομέα, στερώντας της πόρους και υποστήριξη, θα θέσει σε κίνδυνο την επισιτιστική ασφάλεια, τα εισοδήματα εκατομμυρίων αγροτικών οικογενειών και τη συνολική ανθεκτικότητα της χώρας.
Και αν η δυσαρέσκεια των αγροτών συνεχίσει να αγνοείται, οι σημερινές μεμονωμένες διαμαρτυρίες ενδέχεται να εξελιχθούν σε ένα μαζικό εθνικό κίνημα αμφισβήτησης της κυβερνητικής πολιτικής, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη σταθερότητα του Πακιστάν.