Του καθηγητή ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΚΑΡΥΩΤΗ
Ουάσιγκτον, Ηνωμένες Πολιτείες
Πέρασαν 46 χρόνια από τότε που η Τουρκία, επιδεικτικά, αγνόησε την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) αλλά τώρα, απρόσμενα ονειρεύεται ΑΟΖ στα 200 ναυτικά μίλια σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.
Ενα νέο νομοσχέδιο, που επεξεργάζεται η τουρκική κυβέρνηση, προσφέρει τη δυνατότητα στον Ερντογάν να οριοθετήσει μονομερώς ΑΟΖ, να δώσει άδεια για έναρξη εξορύξεων και γεωτρήσεων αλλά και να παράσχει άδειες για αλιεία.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη πρέπει να αντιδράσει, άμεσα, στην παράνομη τουρκική οριοθέτηση καταγγέλοντας την στον ΟΗΕ και στην Ευρωπαϊκή ‘Ενωση. Το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS 82) επιτρέπει μονομερή ανακήρυξη αλλά όχι μονομερή οριοθέτηση.
- Επιπλέον, ήρθε η ώρα να εγκαταλείψουμε το φοβικό μας σύνδρομο και να οριοθετήσουμε ΑΟΖ με την Κυπριακή Δημοκρατία. Έχουν γίνει, από το 2004, πολλές σχετικές συζητήσεις ελληνικών και κυπριακών κυβερνήσεων, αλλά όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις αρνούνται σταθερά να οριοθετήσουν την ΑΟΖ μας με αυτή της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Εκείνο που δεν γνωρίζει ο ελληνικός λαός, αλλά γνωρίζουν οι σύμμαχοί μας, είναι ότι το casus belli των Τούρκων ισχύει και για την οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας-Κύπρου. Έτσι εξηγείται η άρνηση της Αθήνας να συνεννοηθεί με την Λευκωσία για την οριοθέτηση των ΑΟΖ τους.
Όταν ξεκίνησα τον αγώνα για την ανάδειξη της σημασίας της ΑΟΖ γαι τα εθνικά μας συμφέροντα, δεν περίμενα ότι 44 χρόνια αργότερα, θα είχαμε προχωρήσει σε μόνο δυο οριοθετήσεις. Μια με την Ιταλία και μια προβληματική με την Αίγυπτο. Την αποκαλώ προβληματική ,διότι είναι μια τμηματική οριοθέτηση, κάτι που δεν προβλέπει το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS 82).
Προσπάθησα για πολλά χρόνια να αναδείξω την αξία του συμπλέγματος του Καστελλόριζου, αλλά ακόμα και σήμερα ελληνικοί χάρτες το έχουν εξαφανίσει όπως δείχνει ο επόμενος χάρτης.
Ο ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΟΖ
Πηγή: Πηγή: Θεόδωρος Καρυώτης, Η ΑΟΖ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, Αθήνα: Εκδόσεις Λιβάνη, 2014. Global Marine Boundaries Data Base, General Dynamics, Herndon, Virginia, USA
Ο επόμενος αμερικανικός χάρτης δείχνει το πραγματικό μέγεθος της τουρκικής ΑΟΖ, βάσει UNCLOS.
Ο ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΑΟΖ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ
Πηγή: Global Marine Boundaries Data Base, General Dynamics, Reston, Virginia, USA http://www.marineregions.org/eezdetails.php?mrgid=5697&zone=eez
Αξιζει σ΄αυτό το σημείο να επαναλάβουμε τέσσερις βασικές θέσεις σε σχέση με την ΑΟΖ:
- Η ΑΟΖ αποτελεί πλέον αναμφισβήτητα μέρος του εθιμικού διεθνούς δικαίου, από τότε που η UNCLOS τέθηκε σε ισχύ στις 16 Νοεμβρίου 1994.
- Η ΑΟΖ, σε αντίθεση με την υφαλοκρηπίδα, δεν ανήκει στο παράκτιο κράτος ipso jure, αλλά πρέπει σαφώς να ανακηρυχθεί από αυτό. Εάν δεν συμβεί κάτι τέτοιο, ΑΟΖ απλώς δεν υφίσταται. Η θαλάσσια περιοχή (η επιφάνεια και τα υπερκείμενα ύδατα) που δεν θα ανακηρυχθεί ως ΑΟΖ, αποτελεί νομικώς μέρος της ανοικτής θάλασσας.
3. Το νομικό περιεχόμενο αυτού του νέου θεσμού του διεθνούς δικαίου, ορίζεται από το 5ο Μέρος της Σύμβασης. Τα παράκτια κράτη δεν μπορούν να υπερβαίνουν τους περιορισμούς που τους έχουν επιβληθεί από το 5ο Μέρος της Σύμβασης σχετικά με τα δικαιώματά, τις δικαιοδοσίες και τις υποχρεώσεις τους. Έτσι “άλλα” κράτη έχουν δικαιώματα στην ΑΟΖ ενός παράκτιου κράτους και το παράκτιο κράτος δεν μπορεί να δημιουργήσει ΑΟΖ που να υπερβαίνει τα 200 ν.μ.
4. Κανένα κράτος ή ομάδα κρατών δεν έχει το δικαίωμα να ισχυρισθεί ότι κάποιο παράκτιο κράτος δεν μπορεί να ανακηρύξει την δική του ΑΟΖ. Αν και πότε ένα παράκτιο κράτος ανακηρύξει τη δική του ΑΟΖ ανήκει εντελώς στη δική του δικαιοδοσία.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η UNCLOS αποτελεί ιστορικό ορόσημο, καθώς συμβολίζει μια ριζική αλλαγή στην διάρθρωση των διεθνών οικονομικών σχέσεων εισάγοντας στο διεθνές οικονομικό δίκαιο μια σειρά νέων εννοιών οι οποίες, εξεταζόμενες στο σύνολό τους, προσφέρουν το υπόβαθρο για μία νέα διεθνή τάξη πραγμάτων.
Η ΑΟΖ της Ευρώπης
Ένα έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «The EU and international ocean governance» σημειώνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει την μεγαλύτερη ΑΟΖ στον κόσμο και το μέγεθός της φτάνει τα 20 εκατ. τετραγωνικά χιλιόμετρα, δηλαδή οι θάλασσές της είναι 380% μεγαλύτερες από το έδαφος της.
Το πιο σημαντικό όμως στοιχείο αυτού του εγγράφου είναι ο επόμενος χάρτης που δείχνει τις ΑΟΖ όλων των κρατών της ΕΕ και όπου, ξεκάθαρα, καθορίζεται όχι μόνο η ΑΟΖ της Ελλάδας αλλά επιβεβαιώνεται ότι η Ελλάδα έχει θαλάσσια σύνορα με την Κύπρο.
Επίσημος Χάρτης των ΑΟΖ της Ευρώπης
Πηγή: European Comission, The EU and international ocean governance
Στη νέα επικίνδυνη πρόκληση της Τουρκίας , πέρα απο την καταγγελία στους διεθνείς οργανισμούς, στην ΕΕ και στην παγκόσμια κοινή γνώμη, ήρθε η ώρα ο Κυριάκος Μητσοτάκης να απαντήσει ζητώντας από τον Νίκο Χριστοδουλίδη να οριοθετήσουν τις ΑΟΖ των δύο κρατών.