Του ΚΩΣΤΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ*, – Λευκωσία
Η κίνηση της Άγκυρας να μετατρέψει τις παράνομες και παράλογες αξιώσεις στη θάλασσα σε «εσωτερικό δίκαιο», προαγγέλλει εντάσεις στην περιοχή και τεντώνει το σχοινί.
Η κατοχική Τουρκία «νομοθετεί» το «όραμα» για τη «Γαλάζια Πατρίδα», οριοθετεί θαλάσσιες ζώνες και τούτο εντάσσεται μεν σ’ ένα διαχρονικό σχεδιασμό, ωστόσο, είναι σαφές πως συνδέεται με τις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Αθήνα και Λευκωσία αξιολογούν τις τουρκικές ενέργειες και τις πληροφορίες, που αφορούν το περιεχόμενο του νομοσχεδίου, το οποίο αναμένεται ότι θα κατατεθεί τον Ιούνιο. Η αξιολόγηση που γίνεται, στη βάση και πληροφοριών, αλλά και σεναρίων, αφορά τον τρόπο που θα κινηθεί η Τουρκία, πέραν από την κατάθεση του νομοσχεδίου.
Εάν, δηλαδή, θα προβεί σε οποιεσδήποτε άλλες ενέργειες. Εκείνο, που εκτιμάται είναι πως η Άγκυρα θα συνδέσει την κατάθεση του νομοσχεδίου με ενίσχυση της ακραίας ρητορικής, θέλοντας να συντηρήσει την ένταση. Η λεγόμενη περίοδος των «ήρεμων νερών», αποτελεί πλέον παρελθόν.
Είναι σαφές πως η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει το γεωπολιτικό κενό, που δημιουργείται και με την μείωση της δύναμης του Ιράν, επιδιώκοντας να αναλάβει αναβαθμισμένο ρόλο. Ρόλο, που θα είναι αποτέλεσμα των κινήσεων που γίνονται, με μόνιμο στόχο να είναι παρούσα στην περιοχή και στις εξελίξεις.
Ο χάρτης, που κυκλοφορεί αναφορικά με το νομοσχέδιο- εάν ισχύει- διχοτομεί το Αιγαίο και αρπάζει θάλασσα από την Κύπρο. Είναι σαφές πως αν και πρόκειται για εσωτερικό δίκαιο, χωρίς διεθνή νομιμοποίηση, ωστόσο, η διαχρονική τακτική της κατοχικής δύναμης στηρίζεται στη δημιουργία και στη συνέχεια στην επιβολή τετελεσμένων.
Η Άγκυρα γκριζάρει περιοχές, τις εντάσσει στο πακέτο των διεκδικήσεων της και τις θέτει στην ατζέντα των συζητήσεων. Αυτό επιχειρεί να πράξει και σε αυτή τη νέα προσπάθεια η κατοχική δύναμη, η οποία ειρήσθω εν παρόδω, ισχυρίζεται ότι πρόκειται δήθεν για απάντηση σε μονομερείς ενέργειες της Αθήνας και «ενοχλητικές» κινήσεις της Λευκωσίας. Αυτός ο ισχυρισμός, βέβαια, δεν αντέχει στη λογική καθώς, όπως είναι γνωστό, ό,τι πράττουν Ελλάδα και Κύπρος, αυτά βρίσκονται εντός του πλαισίου του Διεθνούς Δικαίου.
Τουρκική επιλογή
Είναι σαφές πως την τελευταία περίοδο η Άγκυρα, παρά τις περιφερειακές εξελίξεις, επιλέγει να στραφεί, διά παράνομων πάντα ενεργειών, απειλών, κατά Ελλάδος και Κύπρου.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε καλά ενημερωμένη πηγή, «στην αναμπουμπούλα ο λύκος χαίρεται»! Στην προκειμένη περίπτωση ο λύκος είναι και… γκρίζος.
Είναι πρόδηλο ότι η Άγκυρα επιδιώκει την ένταση, να δημιουργήσει ένα κλίμα εκφοβισμού για να προωθήσει τις επεκτατικές επιδιώξεις της. Σημειώνεται συναφώς ότι στην περίπτωση της Κύπρου, οι ενέργειες αφορούν και το έδαφος κι όχι μόνο τη θάλασσα. Μεθοδικά και συστηματικά αμφισβητούνται περιοχές της νεκρής ζώνης και ο κατοχικός στρατός παρουσιάζεται να προελαύνει.
Ευρωτουρκικό θέμα
Η προσπάθεια της Άγκυρας να νομοθετήσει τις διεκδικήσεις της, δεν αφορούν μόνο τα δυο κράτη, την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι θάλασσες, οι υδρογονάνθρακες, η αλιεία, είναι αρμοδιότητα και της Ένωσης.
Είναι δε σαφές ότι τόσο η Αθήνα και η Λευκωσία, εάν δεν το έχουν ήδη πράξει, θα θέσουν τις τουρκικές παράνομες μεθοδεύσεις και ενώπιον των ευρωπαϊκών συλλογικών οργάνων, μετατρέποντας το όλο ζήτημα σε ευρωτουρκικό. Κι αυτό θα γίνει σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επιδιώκει επαναπροσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση, προσδοκώντας σε οικονομικό και πολιτικό όφελος.
Πέραν από την Ε.Ε., εκτιμάται πως θα υπάρξουν αντιδράσεις και από άλλες δυνάμεις. Υπάρχουν δυνάμεις που προφανώς δεν θα θέλουν την Τουρκία να επιβάλλει τετελεσμένα στην περιοχή ( Ισραήλ).
Πολύ πιθανόν μια κίνηση από πλευράς της Άγκυρας, που θα προκαλούσε εντάσεις σε μια ήδη «επιβαρυμένη» περιοχή, δεν θα αντιμετωπιζόταν ευνοϊκά από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ενδεχομένως να μην είναι η όποια αμερικανική αντίδραση επί της ουσίας, του περιεχομένου των τουρκικών κινήσεων, αλλά θα προκληθεί, ενδεχομένως, επειδή θα επηρεάζονται ευρύτεροι σχεδιασμοί. Οι Αμερικανοί δεν θα θέλουν να ανοίξει ένα νέο μέτωπο, έστω και χωρίς σύγκρουση, καθώς τούτο προφανώς θα επηρέαζε τους αμερικανικούς σχεδιασμούς στην περιοχή.
Είναι σαφές πως σε ό,τι αφορά την Κύπρο, η τουρκική διαχρονική θέση είναι πως η Κυπριακή Δημοκρατία δεν διαθέτει ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδα στα δυτικά της( ούτε βόρεια, ανατολικά). Στη βάση αυτής της προσέγγισης, η κατοχική δύναμη προβάλλει το αφήγημα ότι διαθέτει θαλάσσια σύνορα με την Αίγυπτο.
Ως παρένθεση, θα πρέπει να αναφερθεί πως θα μπορούσε η Ελλάδα να αποδεχθεί διαχρονικό αίτημα της Κύπρου για καθορισμό μεταξύ τους ΑΟΖ. Δεν το πράττει και υπάρχει εξήγηση.
Περαιτέρω, υπενθυμίζεται ότι η Τουρκία το Σεπτέμβριο του 2011, έχει συνάψει συμφωνία οριοθέτησης με το κατοχικό καθεστώς. Σημειώνεται ότι η «συμφωνία» αυτή δεν καθορίσθηκε στη βάση της μέσης γραμμής, αλλά η Τουρκία εξασφάλισε περισσότερη θάλασσα. Αυτή συμφωνία είναι μεν παράνομη, δείχνει ωστόσο τις προθέσεις της, που μονίμως επεκτατικές.
Εκείνη η συμφωνία επιβεβαιώνει, για μια ακόμη φορά, ότι οι εγκάθετοι της Τουρκίας στα κατεχόμενα ακολουθούν οδηγίες, που προδήλως είναι σε βάρος της Κύπρου.
Σε σχέση με την μεγάλη εικόνα, είναι σαφές πως η κατοχική Τουρκία επιχειρεί να σταματήσει όλους τους σχεδιασμούς της Ελλάδος και της Κύπρου, οι οποίοι θα τις αναβαθμίζει στρατηγικά. Αλλά η βασική επιδίωξη είναι ξεκάθαρη, η Άγκυρα επιχειρεί να υλοποιήσει μακροπρόθεσμους στόχους και επιδιώξεις.
Η αντίδραση
Στην Αθήνα προληπτικά υπήρξαν τοποθετήσεις από πλευράς των υπουργών Εξωτερικών και Άμυνας, που είχαν και τον χαρακτήρα της προειδοποίησης προς την Άγκυρα.
Η ελληνική κυβέρνηση θα κριθεί βέβαια όταν η Τουρκία θα προχωρήσει στο επόμενο βήμα. Τότε θα φανεί η αντίδραση και η αποτελεσματικότητα της.
Στη Λευκωσία, οι κινήσεις συνδέονται με ενίσχυση των συμμαχιών, που αποδίδει ήδη. Η επίσκεψη σήμερα της Πρωθυπουργού της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι όπως και το ταξίδι, την ερχόμενη Τετάρτη, του Προέδρου της Δημοκρατίας, Νίκου Χριστοδουλίδη, στην Ινδία, διαμορφώνουν νέα δεδομένα σε ό,τι αφορά στρατηγικές συνεργασίες. Κι αυτό γιατί αφορούν στρατηγικές συμμαχίες.
- Ο Κώστας Βενιζέλος είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας με έδρα τη Λευκωσία της Κύπρου.