Ανοίγει ξανά η συζήτηση για το FIR Λευκωσίας στην Ανατολική Μεσόγειο
Ο απόστρατος Σμήναρχος της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας, Ιχσάν Σεφά, υποστήριξε ότι η σχεδόν 70 ετών δομή του FIR Λευκωσίας (Flight Information Region) πρέπει πλέον να επανεξεταστεί, με αφορμή τις πρόσφατες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η υπογραφή της συμφωνίας SOFA (Status of Forces Agreement) μεταξύ της Γαλλίας και της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία θεσμοθετεί τη γαλλική στρατιωτική παρουσία στο νησί, αλλά και η αντιπαράθεση γύρω από τις πτήσεις τουρκικών F-16, επανέφεραν στο προσκήνιο μια συζήτηση που για χρόνια παρέμενε στο περιθώριο.
Ελληνοκυπριακά και ελληνικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι αεροσκάφη που μετέφεραν Ευρωπαίους αξιωματούχους παρακολουθήθηκαν από τουρκικά μαχητικά, ενώ η Άγκυρα απάντησε ότι οι συγκεκριμένες δραστηριότητες αποτελούσαν μέρος των συνήθων περιπολιών στον εναέριο χώρο του ψευδοκράτους.
Τι είναι το FIR και γιατί έχει σημασία
Σύμφωνα με τον Ιχσάν Σεφά, το FIR είναι μια έννοια που συχνά παρερμηνεύεται.
Όπως εξήγησε, δεν αποτελεί κυρίαρχο εθνικό έδαφος, αλλά μια περιοχή παροχής πληροφοριών πτήσεων και παρακολούθησης της εναέριας κυκλοφορίας, με στόχο την ασφαλή διαχείριση των πτήσεων.
«Ο σκοπός του FIR είναι η παρακολούθηση των πτήσεων. Τα πολιτικά αεροσκάφη παρέχουν πληροφορίες στα αρμόδια κέντρα και οι πτήσεις παρακολουθούνται από αυτά», ανέφερε.
Ο ίδιος υπενθύμισε ότι η Τουρκία διαθέτει δύο FIR, της Άγκυρας και της Κωνσταντινούπολης, ενώ η περιοχή γύρω από την Κύπρο παραμένει υπό την ευθύνη του FIR Λευκωσίας λόγω αποφάσεων που ελήφθησαν στο παρελθόν.
Η Κύπρος στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης
Ο Σεφά σημείωσε ότι, αν και το FIR αποτελεί τεχνικό κανονισμό αεροπορίας, με την πάροδο των ετών μετατράπηκε σε πολιτικό ζήτημα εξαιτίας του Κυπριακού.
«Η ευθύνη του FIR της Άγκυρας εκτείνεται μέχρι τα τουρκικά χωρικά ύδατα. Από εκεί και πέρα, η αρμοδιότητα γύρω από την Κύπρο έχει ανατεθεί στο FIR Λευκωσίας», δήλωσε.
Κατά τον ίδιο, η διαφορετική ερμηνεία του καθεστώτος αυτού από Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί τη βάση των σημερινών εντάσεων.
Οι στρατιωτικές πτήσεις και οι τουρκικές αιτιάσεις
Ο απόστρατος αξιωματικός τόνισε ότι οι κανόνες που ισχύουν για τα πολιτικά αεροσκάφη δεν εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο στις στρατιωτικές πτήσεις.
Όπως υποστήριξε:
«Στις στρατιωτικές πτήσεις, ιδιαίτερα κάτω από τα 10.000 πόδια, δεν υπάρχει υποχρέωση παροχής στοιχείων στο πλαίσιο του FIR. Ωστόσο, η Ελλάδα και η ελληνοκυπριακή πλευρά συχνά ερμηνεύουν διαφορετικά αυτή την αρμοδιότητα, μετατρέποντας το θέμα σε πολιτικό ζήτημα.»
«Η μη αναγνώριση του ψευδοκράτους είναι η ρίζα του προβλήματος»
Ο Ιχσάν Σεφά συνέδεσε ευθέως τη συζήτηση με το διεθνές καθεστώς του ψευδοκράτους.
Υποστήριξε ότι τα σημερινά προβλήματα υφίστανται επειδή το ψευδοκράτος δεν αναγνωρίζεται διεθνώς.
«Αν η Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου αναγνωριζόταν, αυτά τα προβλήματα δεν θα υπήρχαν. Ως ανεξάρτητο κράτος θα μπορούσε να καθορίσει τη δική της θέση», ανέφερε, προσθέτοντας ότι ήρθε η ώρα να ανοίξει εκ νέου η συζήτηση για το υφιστάμενο καθεστώς.
Ένα σύστημα που δημιουργήθηκε πριν από 70 χρόνια
Ακαδημαϊκές έρευνες επισημαίνουν ότι το FIR Λευκωσίας δεν αποτελεί απλώς τεχνικό εργαλείο διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας.
Μελέτες αναφέρουν ότι οι βάσεις του σημερινού συστήματος τέθηκαν στις διεθνείς αεροπορικές διασκέψεις του Παρισιού το 1952 και της Γενεύης το 1958.
Με άλλα λόγια, το σημερινό πλαίσιο διαχείρισης του εναέριου χώρου στην Ανατολική Μεσόγειο βασίζεται σε αποφάσεις που ελήφθησαν πριν από περίπου επτά δεκαετίες.
Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα της Ανατολικής Μεσογείου
Από τότε όμως η περιοχή έχει αλλάξει ριζικά.
Η Ανατολική Μεσόγειος έχει εξελιχθεί σε κέντρο ενεργειακού ανταγωνισμού, ενώ η αμυντική συνεργασία μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ έχει ενισχυθεί σημαντικά.
Παράλληλα:
- Η Γαλλία έχει αποκτήσει αυξημένο στρατιωτικό ρόλο στην Κύπρο μέσω της συμφωνίας SOFA.
- Η τριμερής συνεργασία Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ διευρύνεται συνεχώς.
- Οι γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο μεταβάλλονται ταχύτατα.
Οι εξελίξεις αυτές, σύμφωνα με τις σχετικές αναλύσεις, επαναφέρουν το ερώτημα κατά πόσο το σημερινό σύστημα των FIR και οι κανόνες που το διέπουν ανταποκρίνονται στις σύγχρονες συνθήκες και στις νέες στρατηγικές πραγματικότητες της περιοχής.