Το τουρκικό κοινοβούλιο ψήφισε τον Δεκέμβριο του 2025 την παράταση της ανάπτυξης των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων στη Λιβύη για άλλα δύο χρόνια. Η απόφαση διατηρεί την ήδη επταετή ανάπτυξη τουρκικών στρατευμάτων, στρατιωτικών συμβούλων και ομάδων εκπαίδευσης στο έδαφος παράλληλα με την Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας στην Τρίπολη. Η στρατιωτική σχέση μεταξύ της Τουρκίας και της κυβέρνησης της Λιβύης με έδρα την Τρίπολη ξεκίνησε με τις συμφωνίες του 2019 που παρέδωσαν τουρκικά drones Bayraktar TB2 και εξοπλισμό στη Δυτική Λιβύη. Αυτά τα drones σταμάτησαν την προέλαση του Λιβυκού Εθνικού Στρατού με έδρα τη Βεγγάζη και πιο κοσμικό το 2020. Σήμερα, η τουρκική ανάπτυξη και ο στόλος drones αγκυροβολούν τις αεροπορικές δυνατότητες της Τρίπολης και διατηρούν έναν ευρύτερο αγωγό τουρκικών όπλων που εδραιώνει την Άγκυρα στη νότια ακτή της Μεσογείου.
Οι πολιτικές και στρατιωτικές συμφωνίες του 2019 μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης αναδιαμόρφωσαν τα θαλάσσια όρια στην ανατολική Μεσόγειο. Η Τουρκία προέβαλε εκτεταμένες αξιώσεις αποκλειστικής οικονομικής ζώνης που εισέρχονται απευθείας σε ύδατα που διεκδικούνται από την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αίγυπτο και το Ισραήλ. Η συμφωνία παρέχει στις τουρκικές εταιρείες προτεραιότητα στην πρόσβαση σε αμφισβητούμενα υπεράκτια πεδία φυσικού αερίου και δημιουργεί έναν στρατηγικό διάδρομο που επιτρέπει στην Άγκυρα να διαμορφώνει τις ενεργειακές ροές προς την Ευρώπη.
Ταυτόχρονα, η τουρκική εποπτεία των λιμένων και των παράκτιων υδάτων της Δυτικής Λιβύης δίνει στον Πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, πλεονέκτημα στις μεταναστευτικές οδούς. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναγνωρίζουν το καθιερωμένο μοτίβο: Όταν η Άγκυρα εκφράζει δυσαρέσκεια, οι αναχωρήσεις σκαφών μεταναστών προς την Ιταλία αυξάνονται κατά χιλιάδες.
Η Ανατολική Λιβύη ακολουθεί μια διαφορετική λογική. Η παραγωγή πετρελαίου ήταν κατά μέσο όρο 1,37 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα το 2025 – το υψηλότερο επίπεδο εδώ και περισσότερο από μια δεκαετία. Οι ανατολικές αρχές ασφαλίζουν τα περισσότερα από τα παραγωγικά πεδία και τους τερματικούς σταθμούς εξαγωγής που παράγουν το μεγαλύτερο μέρος αυτών των εσόδων.
Τα έσοδα από το πετρέλαιο της Λιβύης θα πρέπει να ωφελήσουν τους Λίβυους και όχι τους Τούρκους επιχειρηματίες, τους Ελβετούς τραπεζίτες ή τους εξτρεμιστές. Οι ηγέτες της Ανατολής έχουν διοχετεύσει κεφάλαια μέσω της ιδιωτικής εταιρείας πετρελαίου Arkenu, η οποία φέρεται να ελέγχεται από τον Σαντάμ Χαφτάρ, τον αναπληρωτή αρχηγό του Εθνικού Στρατού της Λιβύης. Μεταξύ Μαΐου και Δεκεμβρίου 2024, η εταιρεία αυτή εξήγαγε 7,6 εκατομμύρια βαρέλια αξίας περίπου 600 εκατομμυρίων δολαρίων. Αυτά τα δολάρια κατασκευάζουν υποδομές. Δεν εξαφανίζονται σε μισθοδοσίες πολιτοφυλακών ή σε ξένους λογαριασμούς.
Η κατασκευή του νέου Διεθνούς Αεροδρομίου Benina στη Βεγγάζη προχωρά με πλήρη ρυθμό. Το έργο των 1,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων περιλαμβάνει έναν τερματικό σταθμό 125.000 τετραγωνικών μέτρων, έναν διάδρομο προσγείωσης μήκους 2,3 μιλίων – τον μεγαλύτερο στη Βόρεια Αφρική – και χωρητικότητα 15 εκατομμυρίων επιβατών ετησίως μόλις ανοίξει φέτος. Η εγκατάσταση θα φιλοξενήσει τα μεγαλύτερα εμπορικά αεροσκάφη και θα λειτουργήσει ως περιφερειακός κόμβος.
Οι ανατολικές αρχές έχουν επίσης συνάψει σύμβαση με μια τουρκική εταιρεία για την αναβάθμιση της αεροπλοΐας και των επίγειων επικοινωνιών σε επτά αεροδρόμια, συμπεριλαμβανομένων της Βεγγάζης, της Σάμπα και του Τομπρούκ. Αυτό αντιπροσωπεύει συγκεκριμένη ανακατασκευή. Αντιθέτως, το κύριο αεροδρόμιο της Τρίπολης παραμένει σημαδεμένο από χρόνια συγκρούσεων και δεν παρουσιάζει καμία συγκρίσιμη προσπάθεια εκσυγχρονισμού, αναγκάζοντας όλες τις πτήσεις να χρησιμοποιούν μια πρώην αεροπορική βάση.
Τα γεωπολιτικά διακυβεύματα εκτείνονται πέρα από τα σύνορα της Λιβύης. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ενεργειακή ευπάθεια. Το λιβυκό αργό πετρέλαιο προσφέρει μια άμεση, μη ρωσική, μη ιρανική εναλλακτική λύση που παρακάμπτει το Στενό του Ορμούζ και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Οι ανατολικές δυνάμεις προστατεύουν ήδη τους αγωγούς και τους τερματικούς σταθμούς που τροφοδοτούν αυτές τις εξαγωγές. Η εξάρτηση της Δύσης από την τουρκική στρατιωτική υποστήριξη, ωστόσο, διοχετεύει τα έσοδα από το πετρέλαιο σε συμβόλαια που εμπλουτίζουν την αμυντική βιομηχανία της Άγκυρας και τις συμμαχικές πολιτοφυλακές. Μόνο οι πωλήσεις τουρκικών drones Bayraktar TB2 έφτασαν τα 1,8 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024, με τη Λιβύη να χρησιμεύει τόσο ως πελάτης που πληρώνει όσο και ως πεδίο δοκιμών πραγματικών πυρών. Το μοτίβο αυτό ενισχύει τη θέση του Ερντογάν εντός του Οργανισμού Βορειοατλαντικού Συμφώνου (ΝΑΤΟ), ενώ αποδυναμώνει τη νότια πλευρά της συμμαχίας.
Από την επέμβαση του 2019, η Άγκυρα έχει εξοπλίσει και εκπαιδεύσει πολιτοφυλακές που συνδέονται με την Τρίπολη με τεκμηριωμένους δεσμούς με ισλαμιστικά δίκτυα. Αυτό περιλαμβάνει την υποστήριξη για παρατάξεις που έχουν τις ρίζες τους στη Μουσουλμανική Αδελφότητα και τα απομεινάρια του συνασπισμού «Αυγή της Λιβύης», μερικά από τα οποία απηχούν την ιδεολογία της Ansar al-Sharia. Η τουρκική εποπτεία των λιμανιών και των εγκαταστάσεων εκπαίδευσης επιτρέπει στον Ερντογάν να αποφασίζει ποιες ομάδες λαμβάνουν όπλα και μετρητά προτεραιότητας. Τα drones Bayraktar TB2 και οι συμβουλευτικές ομάδες κάνουν περισσότερα από το να υπερασπίζονται την Τρίπολη. Ενσωματώνουν αυτές τις πολιτοφυλακές στη δυτική Λιβύη και μετατρέπουν την περιοχή σε μια προωθημένη επιχειρησιακή βάση για την ευρύτερη μεσογειακή στρατηγική της Άγκυρας.
Η ανατολική διακυβέρνηση, παρά τις ατέλειές της, μετατρέπει τον πλούτο των υδρογονανθράκων σε δημόσια αγαθά αντί για ξένη μόχλευση ή χρηματοδότηση εξτρεμιστών. Η ανατολική έχει σταθεροποιήσει την παραγωγή μετά από προηγούμενες διακοπές που κάποτε μείωσαν την παραγωγή σε 600.000 βαρέλια την ημέρα. Έχει αποδείξει την ικανότητά της να επιφέρει απτά αποτελέσματα στα εδάφη που ελέγχει.
Η Μεσόγειος δεν ανέχεται κενά εξουσίας. Οι στρατιωτικές πωλήσεις και η συμβουλευτική παρουσία της Τουρκίας στη δυτική Λιβύη αποτελούν μια σκόπιμη στρατηγική για την κυριαρχία σε ενεργειακούς διαδρόμους, μεταναστευτικές οδούς και θαλάσσιες διεκδικήσεις εις βάρος των εταίρων του ΝΑΤΟ. Το ιστορικό της ανατολικής Λιβύης στην ασφάλεια πεδίου και στις επενδύσεις σε υποδομές προσφέρει ένα ρεαλιστικό αντίβαρο.
Ευρωπαίοι και Αμερικανοί αξιωματούχοι που αντιμετωπίζουν την κυβέρνηση της Τρίπολης ως τη μόνη νόμιμη αρχή ανταμείβουν την παράταξη που φιλοξενεί ξένα στρατεύματα και ομάδες που συνδέονται με τους ισλαμιστές. Τιμωρούν την πλευρά που φυλάει τις πετρελαϊκές υποδομές και ξοδεύει έσοδα σε αεροδρόμια και δρόμους. Οι αριθμοί από το έδαφος είναι σαφείς. Υποστηρίξτε την πλευρά που ανοικοδομείται με τα δικά της έσοδα από το πετρέλαιο ή συνεχίστε να επιδοτείτε την τάφρο που εισάγει τουρκικά drones για τους ισλαμιστές και εξάγει περιφερειακή αστάθεια.