Κρίσιμος μήνας για τα ενεργειακά της Κυπριακής Δημοκρατίας αναμένεται να είναι ο Ιούνιος, καθώς εντός των επόμενων εβδομάδων εκτιμάται ότι η κοινοπραξία ENI–TotalEnergies θα λάβει την τελική επενδυτική απόφαση για το κοίτασμα «Κρόνος».
Όπως δήλωσε στο ΚΥΠΕ ο υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός, οι συμφωνίες που εγκρίθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο τον Μάιο για τον «Κρόνο» αναμένεται να υπογραφούν επίσης εντός Ιουνίου.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ENI αναμένεται να προχωρήσει άμεσα στο FID, δηλαδή στην τελική επενδυτική απόφαση, εξέλιξη που θα σηματοδοτήσει το πέρασμα του σχεδίου από τη φάση των σχεδιασμών στη φάση της ουσιαστικής υλοποίησης.
Η εικόνα θεωρείται ιδιαίτερα θετική, καθώς η κοινοπραξία φαίνεται να έχει ήδη προχωρήσει σε ορισμένες πληρωμές, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι η τελική απόφαση είναι πλέον σχεδόν βέβαιη.
Σε τροχιά και το «Αφροδίτη»
Παράλληλα, εξελίξεις καταγράφονται και στο κοίτασμα «Αφροδίτη». Ο κ. Δαμιανός σημείωσε ότι έχουν ήδη υπογραφεί οι προσυμφωνίες για την πώληση φυσικού αερίου, ενώ οι τελικές συμφωνίες αναμένονται τους επόμενους μήνες.
Ωστόσο, το χρονοδιάγραμμα παραμένει μακρύ, καθώς η προθεσμία της Chevron για το FEED, δηλαδή τον εμπροσθοβαρή τεχνικό σχεδιασμό του έργου, λήγει τον Ιανουάριο του 2027. Αυτό σημαίνει ότι, παρά την πρόοδο, το «Αφροδίτη» παραμένει ένα έργο με ορίζοντα αρκετών ετών, με το πρώτο αέριο να τοποθετείται χρονικά γύρω στο 2030-2031.
Στις ΗΠΑ το σχήμα 3+1 για την Ανατολική Μεσόγειο
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η επικείμενη επίσκεψη του Κύπριου υπουργού Ενέργειας στην Ουάσιγκτον την επόμενη εβδομάδα, στο πλαίσιο του σχήματος 3+1 με Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων θα βρεθούν τα ενεργειακά ζητήματα της Ανατολικής Μεσογείου, σε μια περίοδο κατά την οποία η περιοχή αποκτά εκ νέου αυξημένο γεωπολιτικό βάρος.
Οι ΗΠΑ έχουν άμεσο ενδιαφέρον, καθώς στην περιοχή δραστηριοποιούνται αμερικανικοί ενεργειακοί κολοσσοί όπως η Chevron και η Exxon. Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται και η ηλεκτρική διασύνδεση Ισραήλ – Κύπρου – Ευρώπης μέσω του GSI, την οποία η Ουάσιγκτον φέρεται να βλέπει θετικά.
Ωστόσο, από τη συνάντηση στην αμερικανική πρωτεύουσα δεν αναμένεται κάποια μεγάλη συμφωνία, καθώς παραμένει ανοιχτό το ζήτημα του «Ισάι».
Το αγκάθι του «Ισάι»
Οι διαπραγματεύσεις για το «Ισάι» συνεχίζονται, με την τελευταία επαφή να έχει πραγματοποιηθεί την προηγούμενη εβδομάδα. Πηγές αναφέρουν ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε συμφωνία ως προς το εμπορικό σκέλος.
Παρόλα αυτά, επειδή το πρώτο φυσικό αέριο από το «Αφροδίτη» δεν αναμένεται πριν από το 2030-2031, καμία πλευρά δεν δείχνει διατεθειμένη να κάνει βιαστικές υποχωρήσεις υπό την πίεση του χρόνου. Αυτό κρατά τις συνομιλίες ανοιχτές, αλλά χωρίς άμεσο καταληκτικό ορίζοντα.
Ενδιαφέρον Exxon για το Τεμάχιο 4
Την ίδια ώρα, εξελίξεις αναμένονται και στο μέτωπο της Exxon. Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, είχε προαναγγείλει ότι πολύ σύντομα θα υπάρξουν περαιτέρω ανακοινώσεις σε συνεργασία με την εταιρεία.
Σύμφωνα με πληροφορίες του ΚΥΠΕ, η Exxon έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για το Τεμάχιο 4 της κυπριακής ΑΟΖ, με τις σχετικές εξελίξεις να τοποθετούνται χρονικά από τον Σεπτέμβριο.
Η συνολική εικόνα δείχνει ότι η κυπριακή ΑΟΖ εισέρχεται σε μια νέα φάση κινητικότητας. Ο «Κρόνος» βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμη απόφαση, το «Αφροδίτη» προχωρά σταδιακά προς εμπορικές συμφωνίες, η Exxon εξετάζει νέα βήματα, ενώ το σχήμα 3+1 επαναφέρει στο προσκήνιο τη στρατηγική διάσταση της Ανατολικής Μεσογείου.
Για τη Λευκωσία, το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η επιβεβαίωση των κοιτασμάτων, αλλά η μετατροπή τους σε πραγματικό οικονομικό και γεωπολιτικό πλεονέκτημα.