Τις τελευταίες εβδομάδες η Αγκυρα κατέστησε ποικιλοτρόπως σαφές ότι η περίοδος που είχε γίνει ευρύτερα γνωστή ως αυτή των «ήρεμων νερών» στα ελληνοτουρκικά θα αποτελέσει σύντομα παρελθόν. Η συζήτηση για το επικείμενο νομοσχέδιο της αποκαλούμενης «Γαλάζιας Πατρίδας», κυρίως μέσω διαρροών, καθώς και η στοχοποίηση της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας ως «μακριών χεριών» του Ισραήλ στην πλάτη της Τουρκίας, έχουν επαναφέρει ένταση που θυμίζει την προ του 2023 ατμόσφαιρα.
Τα στοιχεία που παρουσιάζει η «Κ» σήμερα, και προέρχονται από την επεξεργασία που κάνουν οι Ενοπλες Δυνάμεις, αποτυπώνουν τις διακυμάνσεις της πολιτικής αμφισβήτησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας από την Τουρκία και κατά την περίοδο 2024-2026.
Επιστροφή στην ένταση – Οι διαρροές για το νομοσχέδιο της αποκαλούμενης «Γαλάζιας Πατρίδας» και η στοχοποίηση της Ελλάδας και της Κύπρου ως «μακριών χεριών» του Ισραήλ στην πλάτη της Τουρκίας έχουν επαναφέρει ένταση που θυμίζει την ατμόσφαιρα προ του 2023.
Ενα χαρακτηριστικό στοιχείο είναι οι παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων από πλοία του τουρκικού ναυτικού και της ακτοφυλακής, που πραγματοποιούν μη αβλαβείς διελεύσεις. Κατά το 2024 καταγράφηκαν 1.109 τέτοιες διελεύσεις, ενώ το 2025 ο αριθμός ήταν παρόμοιος (1.107). Μόνο στο α΄ τετράμηνο του 2026 (Ιανουάριος – Απρίλιος) έχουν ήδη καταγραφεί 423 παραβιάσεις, αριθμός που αναγόμενος σε ετήσια βάση αναδεικνύει αύξηση σε σχέση με τα δύο προηγούμενα χρόνια.
Και στον αέρα
Στον εναέριο χώρο πάνω από το Αιγαίο η κατάσταση έχει επίσης επιδεινωθεί από το 2023. Οι παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου (ΕΕΧ) εκτινάχθηκαν από 8 το 2024 σε 225 το 2025 (αυξήθηκαν κατά 28 φορές). Παράλληλα καταγράφονται και παραβάσεις των Κανόνων Εναέριας Κυκλοφορίας (ΚΕΚ) εντός του FIR Αθηνών (τα τουρκικά αεροσκάφη που δεν καταθέτουν σχέδια πτήσης). Οι παραβάσεις από 301 το 2024 ήταν 711 το 2025, αύξηση 410 περιστατικών σε μόλις ένα έτος. Αθροιστικά, στο πρώτο τετράμηνο του 2026 έχουν ήδη καταγραφεί 225 παραβάσεις των ΚΕΚ στο FIR Αθηνών και 159 παραβιάσεις του ΕΕΧ, τάση που εφόσον συνεχιστεί, τότε ο ετήσιος απολογισμός θα φτάσει σε επίπεδα υψηλότερα του 2025.
Οι αριθμοί αυτοί έχουν και επιχειρησιακό αντίκτυπο, καθώς τα περιστατικά παραβιάσεων απαιτούν την άμεση αντίδραση της Πολεμικής Αεροπορίας (Π.Α.). Κατά το 2024 τα μαχητικά της Π.Α. πραγματοποίησαν συνολικά 541 εξόδους για την αναχαίτιση τουρκικών αεροσκαφών και μη επανδρωμένων αεροχημάτων (UAV). Το 2025 οι έξοδοι μαχητικών που απαιτήθηκαν για την αντιμετώπιση των εναέριων παραβάσεων – παραβιάσεων αυξήθηκαν σε 772. Ενώ το πρώτο τετράμηνο του 2026, για τις συνολικά 384 παραβατικές ενέργειες χρειάστηκε να γίνουν 431 απογειώσεις ελληνικών μαχητικών αεροσκαφών.
Στην επιφάνεια της θάλασσας, πέρα από τις παραβιάσεις των χωρικών υδάτων που αποτελούν ένα διαχρονικό στοιχείο παραβατικότητας, πλέον το τουρκικό ναυτικό παρενοχλεί αυξανόμενα ερευνητικά σκάφη και πλοία πόντισης καλωδίων με τη μέθοδο της δι’ ασυρμάτου παρενόχλησης (Hailing). Το 2024 καταγράφηκαν 6 τέτοια περιστατικά, το 2025 επίσης 6, ενώ μόνο στο πρώτο τετράμηνο του 2026 τα περιστατικά έχουν ανέλθει σε 15. Καταχρηστική χρήση της μεθόδου του Hailing (όπου ζητείται δι’ ασυρμάτου να διευκρινιστεί η ταυτότητα και το έργο που κάνει κάποιο ερευνητικό σκάφος) γίνεται και εντός ελληνικών χωρικών υδάτων.
Στρατηγικοί ελιγμοί – Το 2026 έχουν καταγραφεί μόλις δύο παρενοχλήσεις πλοίων εντός και 15 εκτός ελληνικών χωρικών υδάτων, γεγονός που αποτυπώνει τη μετατόπιση του κέντρου βάρους της τουρκικής στρατηγικής από τα χωρικά ύδατα στην αμφισβήτηση της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Το δεύτερο εξάμηνο του 2023 είχαν καταγραφεί 20 τέτοια περιστατικά, το 2024 ανήλθαν σε 32, το 2025 μειώθηκαν σε 16, ενώ το πρώτο τετράμηνο του 2026 έφτασαν τα δύο. Κατά την ανάλυση των αρμοδίων των Ενόπλων Δυνάμεων, η μείωση αυτή, σε αντιδιαστολή με την ταυτόχρονη εκτόξευση των παρενοχλήσεων εκτός ελληνικών χωρικών υδάτων δεν αποτελεί αποκλιμάκωση, αλλά σκόπιμη μετατόπιση της τουρκικής επιθετικής τακτικής από τα χωρικά ύδατα στην αμφισβήτηση της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Υπενθυμίζεται ότι η πλέον προβληματική περίπτωση ήταν η παρεμπόδιση του σκάφους «Ievoli Relume» τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 2024 να πραγματοποιήσει έρευνες για τη μελλοντική πόντιση καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI).
Ενα άλλο πεδίο το οποίο η «Κ» έχει καταγράψει επανειλημμένως είναι ο «χαρτοπόλεμος» NAVTEX, αντι-NAVTEX και NOTAM, δηλαδή των διεθνών συστημάτων εκπομπής ναυτικών και αεροπορικών ειδοποιήσεων, διά του οποίου προβάλλει διεκδικήσεις εντός δυνητικών ελληνικών θαλασσίων ζωνών, με αφορμή επιστημονικές έρευνες και στρατιωτικές ασκήσεις.
Μόνο για το 2024 εκδόθηκαν 58 NAVTEX και αντι-NAVTEX, το 2025 συνολικά 38 NAVTEX και αντι-NAVTEX, ενώ το πρώτο τετράμηνο του 2026 ο αριθμός αυτός άγγιξε ήδη τις 26. Αξίζει να σημειωθεί ότι, από τον Οκτώβριο του 2024, η Τουρκία έχει αλλάξει την τακτική της εκδίδοντας NAVTEX μακράς διαρκείας. Αυτές οι οδηγίες αφορούν δραστηριότητες κυρίως ανατολικά του 25ου μεσημβρινού (δηλαδή στο μέσον του Αιγαίου). Χαρακτηριστικά παραδείγματα εκπομπής μακράς διαρκείας NAVTEX είναι η 0060/26 (16 Ιανουαρίου 2025) και η 0888/25 (17 Σεπτεμβρίου 2025) με τις οποίες υποστηρίζεται ότι δεν έχουν καθοριστεί θαλάσσια σύνορα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας (ούτε βέβαια και υφαλοκρηπίδα), αλλά και εκπέμπεται ότι κακώς η Ελλάδα διατηρεί Δυνάμεις στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.
Τα διαβήματα
Η Αθήνα έχει αντιδράσει για όλα αυτά και στο διπλωματικό πεδίο. Πριν από λίγες ημέρες, στις 21 Μαΐου, πραγματοποιήθηκε τακτικό διάβημα στο υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας για θέματα που αφορούν την παραβατικότητα στο θαλάσσιο πεδίο. Τότε επιδόθηκαν συνολικά 14 ρηματικές διακοινώσεις για παραβιάσεις εθνικών χωρικών υδάτων από τουρκικά αλιευτικά, τα οποία αρκετές φορές συνοδεύονταν από σκάφη της τουρκικής ακτοφυλακής. Στα διαβήματα επισημαίνεται η αύξηση της τουρκικής παραβατικότητας στη θάλασσα. Συγκεκριμένα σημειώνεται ότι τον Μάρτιο του 2026 οι παραβάσεις αυξήθηκαν κατά 74% σε σχέση με τον Φεβρουάριο και κατά 99% σε σχέση με τον Μάρτιο του 2025.
Βασίλης Νέδος
kathimerini.gr