Η Χεζμπολάχ περιμένει δισεκατομμύρια από το Ιράν – Πώς η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες στον Λίβανο
Ο πόλεμος της Χεζμπολάχ κατά του Ισραήλ από τις 7 Οκτωβρίου 2023 έχει προκαλέσει τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό κόστος στον Λίβανο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας, οι συνολικές υλικές ζημιές και οικονομικές απώλειες ξεπερνούν τα 8,5 δισεκατομμύρια δολάρια, με τις μεγαλύτερες καταστροφές να καταγράφονται στον νότιο Λίβανο και στα προάστια Νταχίγια της Βηρυτού.
Παρά τις βαριές απώλειες και τα πλήγματα που υπέστη κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων, η Χεζμπολάχ φαίνεται να διατηρεί σημαντικές οικονομικές δυνατότητες, ενώ προσβλέπει σε νέα χρηματοδότηση από το Ιράν εφόσον προχωρήσει η εφαρμογή της συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Οι βασικές πηγές χρηματοδότησης της Χεζμπολάχ
Η στρατιωτική και επιχειρησιακή λειτουργία της οργάνωσης βασίζεται σε ένα σύνθετο δίκτυο χρηματοδότησης που περιλαμβάνει πολλαπλές πηγές.
Ιράν: Ο κύριος χρηματοδότης
Το Ιράν παραμένει ο σημαντικότερος οικονομικός υποστηρικτής της Χεζμπολάχ.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η Τεχεράνη αύξησε την ετήσια χρηματοδότηση προς την οργάνωση από περίπου 1 δισεκατομμύριο δολάρια σε σχεδόν 2 δισεκατομμύρια δολάρια κατά το τελευταίο έτος, προκειμένου να διασφαλίσει τη συνέχιση των επιχειρήσεών της.
Παράλληλο τραπεζικό σύστημα
Κεντρικό ρόλο διαδραματίζει και το δίκτυο «Al-Qard Al-Hasan», το οποίο λειτουργεί ως σύστημα κοινοτικού δανεισμού και, σύμφωνα με επικριτές του, επιτρέπει την παράκαμψη διεθνών οικονομικών περιορισμών.
Διεθνές δίκτυο οικονομικών δραστηριοτήτων
Η Χεζμπολάχ αντλεί επίσης πόρους μέσω:
- Δικτύων της λιβανικής διασποράς
- Εμπορίας διαμαντιών στην Αφρική
- Εταιρειών-βιτρίνα σε διάφορες χώρες
- Δραστηριοτήτων που συνδέονται με ξέπλυμα χρήματος
Τοπικές επιχειρήσεις
Σημαντικό μέρος της οικονομικής της βάσης συνδέεται με εταιρείες που δραστηριοποιούνται:
- Στον ενεργειακό τομέα
- Στο εμπόριο χρυσού
- Σε εμπορικές δραστηριότητες που ελέγχονται από υποστηρικτές της οργάνωσης
Η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν και οι προσδοκίες της Χεζμπολάχ
Σύμφωνα με πληροφορίες που συνδέονται με τα προσχέδια της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν, εξετάζεται η σταδιακή αποδέσμευση περίπου 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων σε διάφορες χώρες του κόσμου.
Η υπόσχεση της Τεχεράνης
Περιφερειακές διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι το Ιράν έχει διαβεβαιώσει τη Χεζμπολάχ πως θα υπάρξει σημαντική οικονομική ενίσχυση μόλις αρχίσει η αποδέσμευση των κεφαλαίων.
Η προοπτική αυτή αντιμετωπίζεται από την οργάνωση ως κρίσιμο εργαλείο για την ανασυγκρότησή της μετά τις πρόσφατες συγκρούσεις.
Η αμερικανική προειδοποίηση
Από την πλευρά της, η Ουάσιγκτον έχει ξεκαθαρίσει ότι η αποδέσμευση πόρων δεν θα προχωρήσει εάν διαπιστωθεί ότι χρήματα καταλήγουν σε οργανώσεις που οι ΗΠΑ χαρακτηρίζουν τρομοκρατικές.
Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να επιχειρήσει τη μεταφορά πόρων μέσω παράλληλων οικονομικών μηχανισμών και ανεπίσημων δικτύων.
Σχέδιο στρατιωτικής ανασυγκρότησης
Η Χεζμπολάχ θεωρεί ότι μια νέα εισροή ιρανικών κεφαλαίων θα της επιτρέψει να αποκαταστήσει κρίσιμες στρατιωτικές υποδομές που υπέστησαν σοβαρές ζημιές κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Στόχος είναι:
- Η αναπλήρωση αποθεμάτων πυραύλων
- Η αναβάθμιση του στόλου drones
- Η αποκατάσταση στρατιωτικών εγκαταστάσεων
- Η ενίσχυση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων
Η στρατιωτική ανασυγκρότηση θεωρείται κορυφαία προτεραιότητα για την ηγεσία της οργάνωσης.
Μάχη για τη διατήρηση της επιρροής στον Λίβανο
Η οικονομική ενίσχυση δεν αφορά μόνο το στρατιωτικό σκέλος.
Η Χεζμπολάχ σχεδιάζει να διαθέσει σημαντικούς πόρους για:
- Στέγαση πληγέντων οικογενειών
- Αποζημιώσεις σε κατοίκους των σιιτικών περιοχών
- Κοινωνικά προγράμματα στήριξης
Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκει να περιορίσει τη δυσαρέσκεια που έχει αναπτυχθεί στο εσωτερικό του Λιβάνου εξαιτίας των τεράστιων καταστροφών και του οικονομικού κόστους του πολέμου.
Το αφήγημα της «αντίστασης»
Σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στην οργάνωση, η εκεχειρία παρουσιάζεται ως πολιτική επιτυχία και ως επιβεβαίωση του ρόλου της Χεζμπολάχ στο λιβανικό πολιτικό σύστημα.
Η στρατηγική αυτή αποσκοπεί:
Να ενισχύσει τη θέση της οργάνωσης στο εσωτερικό του Λιβάνου και να καταστήσει δυσκολότερες μελλοντικές προσπάθειες αφοπλισμού της.
Οι ισχυρισμοί για δαπάνες 1,2 δισ. δολαρίων
Η λιβανική εφημερίδα Al-Akhbar, η οποία θεωρείται κοντά στη Χεζμπολάχ, υποστηρίζει ότι η οργάνωση δαπάνησε περίπου 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο κατά το τελευταίο έτος των συγκρούσεων.
Η εφημερίδα αναφέρει ότι, παρά τις κυρώσεις, τον αποκλεισμό και τα στρατιωτικά πλήγματα, η Χεζμπολάχ κατάφερε να εξασφαλίσει τους απαραίτητους πόρους χωρίς να αγγίξει τα αποθέματα χρυσού που διατηρούνται σε δίκτυα συνδεδεμένα με το Al-Qard Al-Hasan.
Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι τα συγκεκριμένα ποσά ενδέχεται να είναι υπερβολικά ή να εξυπηρετούν σκοπούς πολιτικής και επικοινωνιακής προβολής.
Το μυστικό σύστημα χρηματοδότησης του Ιράν
Για τη χρηματοδότηση των περιφερειακών του συμμάχων, το Ιράν έχει αναπτύξει ένα σύνθετο σύστημα οικονομικών διαδρομών που του επιτρέπει να παρακάμπτει σημαντικό μέρος των κυρώσεων.
Σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, το σύστημα βασίζεται:
- Στις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου
- Σε εταιρείες-βιτρίνα που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης
- Σε εμπορικά δίκτυα που δραστηριοποιούνται κυρίως στην Κίνα
- Σε οικονομικές δομές που συνδέονται με συμμάχους του Ιράν στην περιοχή
Τα έσοδα που προκύπτουν από αυτές τις δραστηριότητες χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση οργανώσεων και ομάδων που θεωρούνται στρατηγικοί εταίροι της Τεχεράνης.
Μια νέα ισορροπία στη Μέση Ανατολή
Η πιθανή αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων και η εξέλιξη των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν επηρεάζουν μόνο τις σχέσεις Ουάσιγκτον–Τεχεράνης.
Επηρεάζουν άμεσα τον Λίβανο, τη Χεζμπολάχ, το Ισραήλ και συνολικά την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.
Το μεγάλο ερώτημα είναι εάν η οικονομική ανάσα προς το Ιράν θα οδηγήσει σε σταθερότητα και αποκλιμάκωση ή αν θα επιτρέψει στην Τεχεράνη και στους συμμάχους της να ανασυγκροτηθούν και να επανέλθουν ισχυρότεροι στο περιφερειακό γεωπολιτικό παιχνίδι.