Γεωπολιτικός σεισμός στην ευρωπαϊκή άμυνα: Κατέρρευσε το FCAS – Η Ελλάδα κοιτάζει πλέον ξεκάθαρα προς τη Γαλλία
Το τέλος ενός ευρωπαϊκού ονείρου
Η οριστική κατάρρευση του προγράμματος FCAS (Future Combat Air System), του φιλόδοξου σχεδίου για την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού μαχητικού 6ης γενιάς, σηματοδοτεί μια από τις μεγαλύτερες αποτυχίες της ευρωπαϊκής αμυντικής ενοποίησης των τελευταίων δεκαετιών.
Μετά από χρόνια διαπραγματεύσεων, τεχνικών συγκρούσεων και πολιτικών αντιπαραθέσεων, Γαλλία και Γερμανία ανακοίνωσαν ουσιαστικά το τέλος της κοινής τους πορείας στο μεγαλύτερο αεροπορικό πρόγραμμα που σχεδίαζε ποτέ η Ευρώπη, σύμφωνα με το enikos.gr και τον Χρήστο Μαζανίτη
Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί απλώς μια βιομηχανική διαφωνία. Πρόκειται για μια βαθιά γεωπολιτική εξέλιξη που επηρεάζει το μέλλον της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας και επανακαθορίζει τις ισορροπίες ισχύος στην αεροναυπηγική βιομηχανία της ηπείρου.
Γιατί κατέρρευσε το FCAS
Πίσω από το ναυάγιο του FCAS κρύβεται μια σύγκρουση στρατηγικών αντιλήψεων που δεν κατέστη δυνατό να γεφυρωθεί.
Η Γαλλία επιδίωκε την ανάπτυξη ενός πραγματικά πολυδιάστατου μαχητικού αεροσκάφους, ικανού να επιχειρεί από αεροπλανοφόρα, να ενσωματώνει τη γαλλική πυρηνική αποτροπή και να διατηρεί την τεχνολογική υπεροχή της γαλλικής αμυντικής βιομηχανίας.
Από την άλλη πλευρά, η Γερμανία έδινε προτεραιότητα σε ένα διαφορετικό επιχειρησιακό μοντέλο, επικεντρωμένο κυρίως στην εδαφική άμυνα και στις ανάγκες του ΝΑΤΟ, ενώ παράλληλα απαιτούσε ευρύτερη πρόσβαση στην τεχνογνωσία και στα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας των γαλλικών εταιρειών.
Η αντιπαράθεση μεταξύ της Dassault Aviation και της Airbus εξελίχθηκε σε σημείο χωρίς επιστροφή, οδηγώντας τελικά στην οριστική διάλυση του πιο φιλόδοξου ευρωπαϊκού εξοπλιστικού προγράμματος.
Η Ευρώπη διχάζεται σε δύο στρατόπεδα
Παρότι το FCAS ως κοινό πρόγραμμα ουσιαστικά τερματίζεται, η ανάπτυξη αεροσκαφών 6ης γενιάς συνεχίζεται πλέον μέσα από δύο διαφορετικούς δρόμους.
Η Γαλλία ενεργοποιεί το λεγόμενο «Plan B», αναζητώντας νέους στρατηγικούς εταίρους και επενδυτές που θα στηρίξουν την ανάπτυξη του μελλοντικού γαλλικού μαχητικού.
Την ίδια στιγμή, η Γερμανία φαίνεται να στρέφεται είτε προς την αμερικανική λύση των F-35 για τις επόμενες δεκαετίες είτε προς το ανταγωνιστικό πρόγραμμα GCAP (Global Combat Air Programme), στο οποίο συμμετέχουν η Μεγάλη Βρετανία, η Ιταλία και η Ιαπωνία.
Το πρόγραμμα GCAP και το μελλοντικό αεροσκάφος Tempest θεωρούνται σήμερα η πιο ώριμη και σταθερή προσπάθεια ανάπτυξης μαχητικού 6ης γενιάς εκτός Ηνωμένων Πολιτειών.
Η μεγάλη ευκαιρία για τη Γαλλία
Η αποχώρηση της Γερμανίας δημιουργεί ένα εντελώς νέο περιβάλλον για τη γαλλική αμυντική βιομηχανία.
Η Dassault αποκτά πλέον πλήρη ελευθερία σχεδιασμού χωρίς τις γερμανικές παρεμβάσεις, ενώ η Γαλλία μπορεί να διαμορφώσει το αεροσκάφος σύμφωνα με τις δικές της επιχειρησιακές ανάγκες.
Παράλληλα, το Παρίσι αναζητά νέους συμμάχους που θα συμβάλουν στη χρηματοδότηση και στην ανάπτυξη κρίσιμων τεχνολογιών.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο εμφανίζεται η Ελλάδα ως ένας από τους πλέον αξιόπιστους και στρατηγικά σημαντικούς εταίρους.
Η Αθήνα βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική επιλογή
Η Πολεμική Αεροπορία παρακολουθούσε διακριτικά αλλά στενά την εξέλιξη του FCAS τα τελευταία χρόνια.
Παρότι η Ελλάδα δεν συμμετείχε επισήμως στο πρόγραμμα, υπήρχε έντονο ενδιαφέρον για την πιθανή συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας σε μελλοντικά στάδια ανάπτυξης.
Η κατάρρευση της γαλλογερμανικής συνεργασίας απλοποιεί πλέον το τοπίο για την Αθήνα.
Η ανάγκη ισορροπιών μεταξύ Παρισιού και Βερολίνου παύει να υπάρχει και όλα δείχνουν ότι η Ελλάδα θα κινηθεί αποκλειστικά προς τη γαλλική πλευρά, εφόσον αποφασίσει να επενδύσει στις τεχνολογίες της επόμενης γενιάς.
Οι ισχυροί δεσμοί Ελλάδας – Γαλλίας
Η στρατηγική σχέση Ελλάδας και Γαλλίας έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Η απόκτηση των Rafale, η συμφωνία για τις φρεγάτες Belharra και κυρίως η ελληνογαλλική αμυντική συμφωνία δημιούργησαν ένα νέο επίπεδο συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών.
Η Αθήνα θεωρεί το Παρίσι έναν από τους πιο σταθερούς και αξιόπιστους στρατηγικούς εταίρους της Ευρώπης, ενώ η Γαλλία αντιμετωπίζει την Ελλάδα ως βασικό πυλώνα της παρουσίας της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η συμμετοχή της Ελλάδας στο επόμενο γαλλικό πρόγραμμα μαχητικού αεροσκάφους εμφανίζεται ως φυσική εξέλιξη.
Δεν αφορά μόνο νέα μαχητικά
Η πιθανή ελληνική συμμετοχή δεν σχετίζεται άμεσα με την αγορά αεροσκαφών.
Η Πολεμική Αεροπορία έχει ήδη εξασφαλίσει επιχειρησιακή επάρκεια για τις επόμενες δύο δεκαετίες μέσω των Rafale, των F-16 Viper και των F-35 που θα ενταχθούν στον στόλο τα επόμενα χρόνια.
Το πραγματικό διακύβευμα βρίσκεται αλλού.
Η Ελλάδα επιδιώκει να αποκτήσει πρόσβαση στις τεχνολογίες του μέλλοντος και να εξασφαλίσει ουσιαστική συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας στην έρευνα, την ανάπτυξη λογισμικού, τα ηλεκτρονικά συστήματα, τα υλικά νέας γενιάς και τα δίκτυα μάχης που θα συνοδεύουν το νέο μαχητικό.
Η ΕΑΒ και η ελληνική βιομηχανία στο επίκεντρο
Το μεγάλο στοίχημα για την Αθήνα είναι να μετατρέψει τη στρατηγική της σχέση με τη Γαλλία σε βιομηχανικό όφελος.
Η Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία και άλλες εταιρείες υψηλής τεχνολογίας επιδιώκουν να αποκτήσουν ρόλο σε υποσυστήματα, ηλεκτρονικά, λογισμικό και υποκατασκευαστικό έργο.
Η αποχώρηση της Γερμανίας καθιστά τη Γαλλία πιο ανοιχτή σε νέες συνεργασίες, καθώς χρειάζεται επιπλέον χρηματοδότηση αλλά και νέους εταίρους για να στηρίξουν το τεράστιο κόστος ανάπτυξης του προγράμματος.
Η νέα εποχή των αεροπορικών επιχειρήσεων
Το μαχητικό 6ης γενιάς δεν θα είναι απλώς ένα νέο αεροσκάφος.
Θα αποτελεί το κέντρο ενός ολόκληρου δικτύου μάχης που θα περιλαμβάνει μη επανδρωμένα συνοδευτικά αεροσκάφη, τεχνητή νοημοσύνη, αισθητήρες πολλαπλών επιπέδων, κυβερνοπολεμικές δυνατότητες και προηγμένα συστήματα διαχείρισης δεδομένων.
Αυτός είναι και ο λόγος που ακόμη και χώρες που δεν σκοπεύουν να αγοράσουν άμεσα το αεροσκάφος ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν στην ανάπτυξή του.
Οι τεχνολογίες που θα προκύψουν αναμένεται να καθορίσουν τις αεροπορικές επιχειρήσεις μέχρι τα μέσα του 21ου αιώνα.
Η Ελλάδα θέλει θέση στο μέλλον
Παρά το γεγονός ότι η απόφαση για συμμετοχή δεν έχει ακόμη ληφθεί, η στρατηγική κατεύθυνση φαίνεται ξεκάθαρη.
Η Αθήνα θα δώσει προτεραιότητα στην ολοκλήρωση του προγράμματος F-35 και στην επιχειρησιακή αξιοποίηση των νέων οπλικών συστημάτων που ήδη αποκτά.
Ταυτόχρονα όμως θα επιδιώξει να εξασφαλίσει θέση στο τραπέζι των τεχνολογιών της επόμενης γενιάς, επενδύοντας σε συνεργασίες που θα προσφέρουν όχι μόνο στρατιωτικά αλλά και βιομηχανικά οφέλη.
Η κατάρρευση του FCAS μπορεί να αποτελεί πλήγμα για το ευρωπαϊκό όραμα κοινής αμυντικής βιομηχανίας, αλλά για την Ελλάδα ενδέχεται να ανοίγει μια μοναδική ευκαιρία: να βρεθεί από νωρίς μέσα στο οικοσύστημα ανάπτυξης του επόμενου μεγάλου γαλλικού αεροπορικού προγράμματος και να αποκτήσει πρόσβαση στις τεχνολογίες που θα καθορίσουν το μέλλον της αεροπορικής ισχύος.