Θρίλερ ΗΠΑ – Ιράν μέχρι το τελευταίο λεπτό: Το Hormuz, ο Λίβανος και η μάχη για τη νέα τάξη στη Μέση Ανατολή

Ένα πρωτοφανές γεωπολιτικό θρίλερ βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, καθώς η προγραμματισμένη διάσκεψη μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στην Ελβετία απειλείται με αναβολή ή ακόμη και ακύρωση, την ώρα που η Τεχεράνη συνδέει ευθέως το μέλλον των διαπραγματεύσεων με τις εξελίξεις στον Λίβανο και την παρουσία του Ισραήλ στην περιοχή.

Το σκηνικό περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από το ζήτημα των Στενών του Hormuz, του σημαντικότερου ενεργειακού διαδρόμου του πλανήτη, καθώς το Ιράν αφήνει να εννοηθεί ότι δεν πρόκειται να προχωρήσει σε πλήρη ομαλοποίηση της ναυσιπλοΐας όσο συνεχίζονται οι ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο.

Θρίλερ με τη διάσκεψη στην Ελβετία

Η συνάντηση ανάμεσα στις αμερικανικές και ιρανικές αντιπροσωπείες στο Bürgenstock των ελβετικών Άλπεων θεωρείται καθοριστική για την επόμενη φάση των σχέσεων Ουάσιγκτον – Τεχεράνης.

Ωστόσο, μέχρι και την τελευταία στιγμή, οι ιρανικές αρχές δεν έχουν επιβεβαιώσει επίσημα τη συμμετοχή τους, με το πρακτορείο Tasnim να μεταδίδει ότι η τελική απόφαση θα ληφθεί τις επόμενες ώρες.

Την ίδια στιγμή, αίσθηση προκαλεί η αιφνιδιαστική ακύρωση του ταξιδιού του πρωθυπουργού του Πακιστάν, Shahbaz Sharif, ο οποίος φερόταν να διαδραματίζει ρόλο διαμεσολαβητή στις συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Η Τεχεράνη επικαλείται το ίδιο το μνημόνιο

Σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, η έναρξη διαπραγματεύσεων για την τελική συμφωνία προϋποθέτει την εφαρμογή συγκεκριμένων άρθρων του Μνημονίου Κατανόησης που υπεγράφη μεταξύ των δύο χωρών.

Το Ιράν υποστηρίζει ότι το ίδιο το μνημόνιο προβλέπει κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.

Ως εκ τούτου, η συνέχιση των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων δημιουργεί, κατά την άποψη της Τεχεράνης, σοβαρό ζήτημα νομιμότητας για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων.

Το Hormuz μετατρέπεται σε όπλο πίεσης

Το μεγαλύτερο γεωπολιτικό διακύβευμα παραμένει το Στενό του Hormuz.

Η ιρανική πλευρά διαμηνύει ότι η πλήρης επαναλειτουργία του θαλάσσιου διαδρόμου δεν μπορεί να προχωρήσει όσο δεν εφαρμόζονται πλήρως οι προβλέψεις της συμφωνίας.

Με απλά λόγια, η Τεχεράνη συνδέει την ομαλή λειτουργία του Hormuz με τον τερματισμό των ισραηλινών επιχειρήσεων στον Λίβανο.

Η στάση αυτή δημιουργεί τεράστια ανησυχία στις διεθνείς αγορές ενέργειας, καθώς από τα Στενά διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Το Ιράν βλέπει στρατηγική νίκη

Ιρανικά μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν το μνημόνιο ως σημαντική πολιτική και στρατηγική επιτυχία της Τεχεράνης.

Σύμφωνα με τις αναλύσεις τους, η συμφωνία αποτελεί αναγνώριση της νέας ισορροπίας δυνάμεων στη Μέση Ανατολή και επιβεβαίωση ότι η πίεση που ασκήθηκε τα προηγούμενα χρόνια δεν απέδωσε τα αποτελέσματα που επιδίωκαν οι αντίπαλοι του Ιράν.

Παράλληλα, οι Ιρανοί εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικοί απέναντι στις αμερικανικές προθέσεις και τονίζουν ότι απαιτείται συνεχής έλεγχος της εφαρμογής των συμφωνηθέντων.

Ο ρόλος του Πακιστάν και το νέο παρασκήνιο

Η ξαφνική ακύρωση της επίσκεψης του Πακιστανού πρωθυπουργού στην Ελβετία ενίσχυσε τα σενάρια περί έντονου παρασκηνίου γύρω από τις διαπραγματεύσεις.

Το Πακιστάν είχε εμφανιστεί ως ένας από τους διαύλους επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών, γεγονός που καθιστά την απόφαση ακόμη πιο μυστηριώδη.

Προς το παρόν, καμία επίσημη εξήγηση δεν έχει δοθεί για την αλλαγή σχεδίων.

Οι ΗΠΑ δηλώνουν ότι τηρούν τη συμφωνία

Από την πλευρά της Ουάσιγκτον, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ J.D. Vance υποστήριξε ότι οι αμερικανικές δεσμεύσεις εφαρμόζονται ήδη.

Σύμφωνα με όσα δήλωσε, η CENTCOM επέτρεψε τη διέλευση εμπορικών πλοίων, ενώ η ένταση στην περιοχή έχει μειωθεί αισθητά μετά την υπογραφή του μνημονίου.

Μάλιστα, ανέφερε ότι:

Περισσότερα από 12,5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου έχουν ήδη διακινηθεί μέσω του Hormuz μετά την υπογραφή της συμφωνίας.

Τα κρίσιμα σημεία του μνημονίου

Το Μνημόνιο Κατανόησης περιλαμβάνει μια σειρά από κομβικές δεσμεύσεις:

Άμεση παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων

Οι δύο πλευρές δεσμεύονται για άμεσο και μόνιμο τερματισμό των εχθροπραξιών, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.

Άρση του ναυτικού αποκλεισμού

Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν να προχωρήσουν σε σταδιακή άρση του αποκλεισμού και των περιορισμών κατά του Ιράν εντός 30 ημερών.

Επανεκκίνηση της ναυσιπλοΐας στο Hormuz

Το Ιράν δεσμεύεται να εξασφαλίσει ασφαλή και χωρίς χρέωση διέλευση των εμπορικών πλοίων για διάστημα 60 ημερών.

Σχέδιο ανάπτυξης 300 δισ. δολαρίων

Προβλέπεται η διαμόρφωση σχεδίου οικονομικής ανάπτυξης του Ιράν ύψους τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με συμμετοχή περιφερειακών εταίρων.

Άρση κυρώσεων

Η Ουάσιγκτον δεσμεύεται να προχωρήσει σε σταδιακή κατάργηση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στην Τεχεράνη.

Πυρηνικό πρόγραμμα

Το Ιράν επαναβεβαιώνει ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ενώ προβλέπεται ειδικός μηχανισμός εποπτείας και διαχείρισης του εμπλουτισμένου υλικού υπό την επίβλεψη της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας.

Η μάχη τώρα ξεκινά

Παρά την υπογραφή του μνημονίου, οι πραγματικά δύσκολες διαπραγματεύσεις βρίσκονται ακόμη μπροστά.

Το μέλλον του Λιβάνου, η τύχη των Στενών του Hormuz, η άρση των κυρώσεων, το πυρηνικό πρόγραμμα και η περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων συνθέτουν ένα εκρηκτικό παζλ που μπορεί είτε να οδηγήσει σε ιστορική συμφωνία είτε σε νέα κρίση στη Μέση Ανατολή.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η επόμενη περίοδος θα είναι καθοριστική όχι μόνο για τις σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν, αλλά και για ολόκληρη τη γεωπολιτική αρχιτεκτονική της περιοχής.