Η Αθήνα εντείνει τις προετοιμασίες για την επερχόμενη σύνοδο κορυφής ενεργειακής συνεργασίας «3+1», που έχει προγραμματιστεί για τις 9-11 Ιουνίου στην Ουάσινγκτον, καθώς οι περιφερειακές εντάσεις και οι ανταγωνιστικές γεωπολιτικές ατζέντες συνεχίζουν να συγκλονίζουν την Ανατολική Μεσόγειο.
Το σχήμα «3+1», το οποίο φέρνει κοντά την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, έχει αναδειχθεί ως βασική πλατφόρμα για τον ενεργειακό συντονισμό. Ενώ η Ουάσινγκτον επενδύει ολοένα και περισσότερο στην πρωτοβουλία, η Άγκυρα συνεχίζει να καταγγέλλει την τριμερή συνεργασία ως εχθρική προς την Τουρκία και αποσταθεροποιητική για την ευρύτερη περιοχή.
Κεντρική προτεραιότητα για τους υπουργούς που θα συμμετάσχουν στη σύνοδο κορυφής του Ιουνίου θα είναι η μετατροπή των στρατηγικών στόχων που περιγράφηκαν στην προηγούμενη συνάντηση στην Αθήνα τον περασμένο Νοέμβριο σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις και σαφή χρονοδιαγράμματα. Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί σε διάφορα έργα ενέργειας και συνδεσιμότητας, συμπεριλαμβανομένης της Διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ (GSI), του αγωγού EastMed και του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC). Αυτά τα έργα έχουν επηρεαστεί από τις μεταβαλλόμενες γεωπολιτικές δυναμικές και τα ανταγωνιστικά περιφερειακά συμφέροντα.
Οι τέσσερις χώρες αναμένεται επίσης να διευρύνουν τη συνεργασία σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, ενώ παράλληλα θα εργαστούν για μια νέα περιφερειακή ενεργειακή αρχιτεκτονική. Ο δηλωμένος στόχος είναι η μείωση της εξάρτησης από «κακοήθεις παράγοντες» και η ενίσχυση του συντονισμού για την προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, μια έντονη αναφορά στην Τουρκία.
Για την Αθήνα, η συνεχιζόμενη υποστήριξη των ΗΠΑ στο πλαίσιο «3+1» θεωρείται σαφής επικύρωση του σταθεροποιητικού ρόλου που διαδραματίζει η εταιρική σχέση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ και απόρριψη των τουρκικών ισχυρισμών ότι η συνεργασία τροφοδοτεί αστάθεια ή σύγκρουση. Και οι τέσσερις χώρες, με την υποστήριξη των ΗΠΑ, εργάζονται για τη δημιουργία μιας πιο μόνιμης πλατφόρμας συνεργασίας — μιας πλατφόρμας που έχει σχεδιαστεί για να λειτουργεί υπό συνθήκες που αναγνωρίζονται από διεθνείς εμπορικούς και ενεργειακούς φορείς. Έλληνες αξιωματούχοι παρουσιάζουν αυτήν την προσπάθεια ως άμεσο αντίστιξη στη στάση της Τουρκίας στην περιοχή, επισημαίνοντας ιδιαίτερα τις πρόσφατες δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν που επικρίνει τη συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ.
Διπλωματική προσέγγιση στη Λιβύη
Ταυτόχρονα, Έλληνες αξιωματούχοι προετοιμάζονται για μια νέα αποστολή στην Τρίπολη, μετά από μια πρόσφατη επίσκεψη στη Βεγγάζη. Το ταξίδι θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ήδη από τον Απρίλιο και έρχεται εν μέσω συνεχιζόμενων συζητήσεων για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, αξιωματούχοι της Ελλάδας και της ανατολικής Λιβύης βρίσκονται σε στενή επαφή για την οριστικοποίηση της επίσκεψης, κατά την οποία αναμένεται ότι και οι δύο πλευρές θα συζητήσουν το χρονοδιάγραμμα των τεχνικών συνομιλιών για τις θαλάσσιες ζώνες.
Η προγραμματισμένη επικοινωνία έρχεται μετά από πρόσφατη έκθεση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία επέκρινε την Τουρκία για παρεμπόδιση βασικών ενεργειακών έργων όπως ο EastMed και ο GSI. Η έκθεση κάλεσε επίσης την Άγκυρα να σεβαστεί τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας και να αποσύρει το ναυτικό μνημόνιό της με τη Λιβύη.
Κατά τη διάρκεια πρόσφατης κατ’ ιδίαν συνάντησης μεταξύ του υπουργού Εξωτερικών της Ελλάδας, Γιώργου Γεραπετρίτη, και του Μπούλου, οι δύο πλευρές αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με την πρόοδο στην πολιτική διαδικασία της Λιβύης, καθώς και για τις μεταναστευτικές ροές. Και οι δύο γνώριζαν την αυξανόμενη παρουσία της Τουρκίας στην περιοχή, σημειώνοντας την αυξανόμενη παρουσία της Τουρκίας στην περιοχή και αυτό που Έλληνες αξιωματούχοι περιγράφουν ως προσπάθειες της Άγκυρας να ασκήσει πίεση μέσω της μετανάστευσης.
Παρακολούθηση των κινήσεων της Άγκυρας
Η Αθήνα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στην Τουρκία, ιδίως στο πλαίσιο του Διπλωματικού Φόρουμ της Αττάλειας (17-19 Απριλίου), όπου συγκεντρώνονται οι περιφερειακοί ηγέτες. Οι πρόσφατες συναντήσεις του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με την πρόεδρο της Βόρειας Μακεδονίας, Γκορντάνα Σιλιάνοβσκα-Ντάβκοβα, και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχούρμαν έχουν προσελκύσει την προσοχή στην Αθήνα.
Έλληνες αξιωματούχοι λένε ότι προετοιμάζονται για όλα τα πιθανά σενάρια, συμπεριλαμβανομένου του απίθανου γεγονότος πιθανής κλιμάκωσης από την Άγκυρα, ειδικά καθώς οι ευρύτερες πρωτοβουλίες εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας φαίνεται να αντιμετωπίζουν προκλήσεις. Τα πρόσφατα σχόλια του Ερντογάν για την Κύπρο – προειδοποιώντας κατά μιας μόνιμης ξένης στρατιωτικής παρουσίας στο νησί και τονίζοντας την ετοιμότητα της Τουρκίας να υπερασπιστεί τους Τουρκοκύπριους – θεωρούνται ότι αντανακλούν το περιορισμένο περιθώριο ελιγμών της Τουρκίας.