”Όταν οι Κούρδοι πολέμησαν το ISIS, η Δύση παρακολουθούσε με συμπάθεια. Τώρα, στο επίκεντρο της ιρανικής εξίσωσης, υπάρχει μια συγκεκριμένη ευκαιρία για τους Κούρδους, και αυτή τη φορά, η συμπάθεια δεν είναι αρκετή.
Στις 22 Φεβρουαρίου 2026, πέντε ιρανικά κουρδικά κόμματα συγκεντρώθηκαν υπό ένα ενιαίο πλαίσιο συνασπισμού στο Ερμπίλ του Ιράκ. Το Δημοκρατικό Κόμμα του Ιρανικού Κουρδιστάν (PDKI), το Κόμμα Ελευθερίας του Κουρδιστάν (PAK), το Κόμμα Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν (PJAK), η Οργάνωση Khabat και η Komala, κινήματα από διαφορετικές πολιτικές παραδόσεις και κατά καιρούς με τεταμένες σχέσεις μεταξύ τους, ανακοίνωσαν τη συμμαχία που είναι γνωστή ως Συνασπισμός Πολιτικών Δυνάμεων του Ιρανικού Κουρδιστάν μετά από οκτώ μήνες διαπραγματεύσεων.
Οι στόχοι ήταν σαφείς: η ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και η εγκαθίδρυση μιας δημοκρατικής δομής διακυβέρνησης στο Rojhilat – Ιρανικό Κουρδιστάν. Ήταν ένα πρωτοφανές βήμα στην κουρδική πολιτική ιστορία.
Γιατί έχει σημασία; Για να το καταλάβει κανείς αυτό, πρέπει να εξετάσει το Ερμπίλ και τον κύκλο της αποτυχίας που έχει διαδραματιστεί εκεί εδώ και 30 χρόνια.
Η Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν, από το 1991, είναι η μόνη κουρδική πολιτική δομή που έχει καθιερώσει μια θεσμική παρουσία αναγνωρισμένη στη διεθνή σκηνή. Διαθέτει έσοδα από το πετρέλαιο, δικές της ένοπλες δυνάμεις και λειτουργικά διπλωματικά κανάλια.
Ωστόσο, σε διάστημα τριών δεκαετιών, δεν κατάφερε να επιλύσει ένα θεμελιώδες πρόβλημα: την πολιτική και στρατιωτική ενότητα. Οι γραμμές Μπαρζανί και Ταλαμπανί – που αντιπροσωπεύουν τις αντίπαλες κουρδικές δυνάμεις του Δημοκρατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (KDP) και της Πατριωτικής Ένωσης του Κουρδιστάν (PUK) – σε κάθε κρίσιμη καμπή, ακολουθούσαν ξεχωριστά κανάλια με διαφορετικούς εξωτερικούς παράγοντες.
Ενθάρρυνση της κουρδικής ενότητας
Οι δυτικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών και των μεγάλων ευρωπαϊκών πρωτευουσών, πέρασαν δεκαετίες ενθαρρύνοντας την κουρδική ενότητα, κατά καιρούς με έμμεση οικονομική υποστήριξη.
Τίποτα δεν άλλαξε. Το Ερμπίλ και η Σουλεϊμανίγια στο Ιράκ διατηρούσαν ξεχωριστές δομές ασφαλείας, ξεχωριστές γραμμές εξωτερικής πολιτικής και στρατηγικά αντανακλαστικά που περιοδικά υπονόμευαν η μία την άλλη.
Η άμεση συνέπεια αυτού του δομικού αδιεξόδου είναι γνωστή: οι Κούρδοι παρέμειναν ισχυροί στο πεδίο και αδύναμοι στο τραπέζι. Ποιος μιλάει με κύρος; Ποιο κανάλι είναι δεσμευτικό; Χωρίς σαφείς απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα, η οικοδόμηση μιας μακροπρόθεσμης συνεργασίας με κουρδικούς παράγοντες, είτε από την Ουάσινγκτον είτε από την Ιερουσαλήμ, έφερε πάντα ένα θεμελιώδες πρόβλημα αξιοπιστίας.
Η κατάσταση των κομμάτων του Rojhilat είναι παρόμοια και διαφορετική. Τα περισσότερα από αυτά τα κινήματα φέρουν δεκαετίες, σε ορισμένες περιπτώσεις σχεδόν ογδόντα χρόνια, πολιτικής και οργανωτικής εμπειρίας. Το PDKI έλκει τη νομιμότητά του από τη Δημοκρατία της Μαχαμπάντ.
Το PAK απέκτησε πολεμική εμπειρία πολεμώντας το ISIS μαζί με τους Peshmerga (εσωτερικές δυνάμεις ασφαλείας της ημιαυτόνομης περιοχής του Κουρδιστάν στο Ιράκ). Η κουρδική κοινωνία του δυτικού Ιράν διαθέτει μια από τις πιο βαθιά ριζωμένες εθνικές συνειδήσεις στην περιοχή. Γενιές συστηματικής καταστολής δεν την διέβρωσαν, αλλά την εδραίωσαν.
Αλλά αυτά τα κινήματα αντιμετωπίζουν σοβαρό δομικό περιορισμό. Αναγκασμένα να βασίζουν τις δραστηριότητές τους στο έδαφος του Ιρακινού Κουρδιστάν, τα κόμματα του Rojhilat έχουν πληρώσει εδώ και καιρό το έμμεσο τίμημα της προσεκτικής εξισορρόπησης της KRG με την Τεχεράνη.
Η KRG, συνδεδεμένη με οικονομικούς και δεσμούς ασφαλείας με το Ιράν, έχει αποφύγει μια ανοιχτή αντιπαράθεση. Αυτή η δυναμική επισημοποιήθηκε στη συμφωνία ασφαλείας του 2023 μεταξύ Βαγδάτης και Τεχεράνης, βάσει της οποίας το Ιράκ δεσμεύτηκε να αφοπλίσει και να μετεγκαταστήσει τις κουρδικές ομάδες της αντιπολίτευσης από τις παραμεθόριες περιοχές.
Το αποτέλεσμα: η οργανωτική εμπειρία και η θεσμική μνήμη παρέμειναν άθικτες, αλλά η στρατιωτική ικανότητα περιορίστηκε συστηματικά με την πάροδο των ετών.
Αυτό εγείρει το κρίσιμο ερώτημα. Τι αλλάζει εάν παρασχεθεί εξωτερική υποστήριξη;
Πρέπει να γίνει μια σημαντική διάκριση εδώ. Παρόμοια επιχειρήματα διατυπώθηκαν για το Ιράκ το 2003 και τη Λιβύη το 2011, και στις δύο περιπτώσεις, οι προσδοκίες δεν ικανοποιήθηκαν. Αυτό που διαχωρίζει το Rojhilat από αυτά τα προηγούμενα είναι η απουσία θεσμικού κενού.
Τα κόμματα του συνασπισμού έχουν κοινωνικές ρίζες, παράνομα δίκτυα εντός του Ιράν και οργανωτική μνήμη που δεν μπορεί να αυτοσχεδιαστεί. Η γενική απεργία που παρατηρήθηκε σε 39 πόλεις και κωμοπόλεις στο Ιρανικό Κουρδιστάν τον Ιανουάριο του 2026 κατέδειξε μια ικανότητα κινητοποίησης με πραγματική απήχηση στο έδαφος. Δεν πρόκειται για μια εξωτερικά κατασκευασμένη δομή που περιμένει εξωτερική υποστήριξη για να της δώσει ζωή. Είναι μια εσωτερικά αναπτυγμένη δύναμη που περιμένει να αναγνωριστεί.
Το Δυτικό Ιράν είναι εξαιρετικά τραχύ έδαφος. Αυτό είναι ταυτόχρονα πλεονέκτημα και περιορισμός: ευνοϊκό για αμυντική αντίσταση, αλλά παρουσιάζει σοβαρές δυσκολίες για ταχεία εφοδιαστική και προμήθεια εξοπλισμού.
Η διατήρηση των εδαφικών κερδών σε μια τέτοια γεωγραφία απαιτεί αεροπορική υποστήριξη και αποτελεσματική προστασία από ιρανικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Αυτές δεν είναι αφηρημένες σκέψεις. είναι επιχειρησιακές αναγκαιότητες. Και σήμερα, δεν υπάρχει θεσμική σχέση ούτε με τις Ηνωμένες Πολιτείες ούτε με το Ισραήλ για την αντιμετώπισή τους. Όπως δήλωσε ξεκάθαρα ο συμπρόεδρος του PJAK, Peyman Viyan, τον Φεβρουάριο του 2026, ο συνασπισμός δεν έχει επίσημες σχέσεις με την Ουάσινγκτον ή την Ιερουσαλήμ.
Αυτό το δυναμικό δεν πρέπει να υπερεκτιμάται. Ως έχει, ο συνασπισμός είναι μια πολιτική διακήρυξη, όχι μια επιχειρησιακή ενότητα. Το κατά πόσον το PJAK μπορεί να ενεργήσει ως πραγματικά ανεξάρτητος παράγοντας σε αυτό το πλαίσιο παραμένει αβέβαιο. Η ιδεολογική του εγγύτητα με τη γραμμή του PKK αντιπροσωπεύει τον πιο εύθραυστο κρίκο εντός του συνασπισμού.
Η Τουρκία θα εργαστεί για να εμποδίσει αυτή τη δομή, μέσω πίεσης στην KRG και μέσω των δικών της καναλιών, και η Άγκυρα έχει τόσο το κίνητρο όσο και τα εργαλεία για να το πράξει. Μεγάλο μέρος της ηγεσίας έχει περάσει δεκαετίες στην εξορία. η ικανότητά τους να κινητοποιούνται επί τόπου δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί σε μεγάλη κλίμακα.
Συνολικά, αυτές οι πραγματικότητες οδηγούν σε ένα σαφές συμπέρασμα. Αυτός ο συνασπισμός δεν είναι, από μόνος του, μια αποφασιστική δύναμη. Αλλά αν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ παρέχουν ενεργό συντονισμό, εξοπλίσουν αυτά τα κινήματα με σύγχρονες δυνατότητες και διατηρήσουν σταθερό έλεγχο στη διαδικασία, μπορεί να δημιουργηθεί ουσιαστική δυναμική που θα εμβαθύνει την ευθραυστότητα του ιρανικού καθεστώτος.
Αυτό δεν είναι μικρό πράγμα.
Αυτό το κενό δεν αντανακλά ούτε την αδυναμία των Κούρδων ούτε μόνο τη δυτική αδιαφορία. Είναι προϊόν μιας δομικής αποσύνδεσης που έχει συσσωρευτεί σε όλες τις κυβερνήσεις.
Κάθε κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει θέσει τους βραχυπρόθεσμους υπολογισμούς της πολιτικής για το Ιράν πριν από την οικοδόμηση μιας σχέσης με τους Κούρδους παράγοντες. Ακόμα και όταν το Ιράν χτύπησε κουρδικές θέσεις στο Ιράκ το 2022, η Ουάσιγκτον δεν προχώρησε πέρα από τη ρητορική συμπάθεια.
Και τα μεταβαλλόμενα μηνύματα της κυβέρνησης Τραμπ προς τους Κούρδους εμβάθυναν την αβεβαιότητα αντί να την επιλύσουν.
Ωστόσο, οι συνθήκες σήμερα είναι διαφορετικές. Η θεσμική ευθραυστότητα του ιρανικού καθεστώτος δεν είναι πλέον θεωρητική. είναι παρατηρήσιμη. Τα κόμματα του συνασπισμού έχουν δηλώσει πολιτική ενότητα μέσω οκτώ μηνών διαπραγματεύσεων, έχουν συστήσει μια κοινή διπλωματική επιτροπή και έχουν δεσμευτεί σε μια ενιαία δομή διοίκησης.
Αυτό είναι ακριβώς το βήμα που το Ερμπίλ δεν θα μπορούσε ποτέ να κάνει σε τρεις δεκαετίες, το οποίο τώρα επιχειρείται υπό διαφορετικές συνθήκες, σε μια διαφορετική γεωγραφία, από κινήματα που δεν είχαν άλλη εναλλακτική λύση από το να οικοδομήσουν προς τα μέσα.
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, το ζήτημα δεν είναι απλώς η απόκτηση ενός συμμάχου. Πρόκειται για την οικοδόμηση μιας γνήσιας στρατηγικής σχέσης με παράγοντες που είναι ισχυροί στο πεδίο, ευθυγραμμισμένοι με τις δυτικές αξίες, κοσμικοί σε προσανατολισμό και τοπικά νόμιμοι. Η προϋπόθεση για αυτή τη σχέση είναι η αναγνώριση, όχι ως μέσο, αλλά ως υποκείμενο. Και αυτή η αναγνώριση πρέπει να λάβει συγκεκριμένη μορφή: συμβολή στην θεσμική ικανότητα, συντονισμένα πολιτικά μηνύματα και ένα συνεπές κανάλι εμπλοκής.
Τριάντα χρόνια Ερμπίλ έδωσαν ένα μάθημα: η εξωτερική ενθάρρυνση δεν μπορεί να υποκαταστήσει την εσωτερική βούληση. Αλλά αυτά τα ίδια τριάντα χρόνια απέδειξαν κάτι εξίσου σημαντικό: η εσωτερική βούληση, χωρίς μια σαφή εξωτερική συνεργασία, φτάνει στο όριο της.
Το Ρότζιλατ μπορεί να είναι το πρώτο μέρος όπου υπάρχουν και οι δύο προϋποθέσεις ταυτόχρονα. Αυτό το παράθυρο δεν πρέπει να αφεθεί να κλείσει μόνο του.”