Πρόσφατες δηλώσεις τόσο του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας όσο και της τουρκικής προεδρίας, που υποδηλώνουν ότι η συνεργασία Κύπρου-Ισραήλ καθοδηγείται από εξωτερικούς παράγοντες, αντικατοπτρίζουν μια θεμελιώδη εσφαλμένη ερμηνεία της στρατηγικής πορείας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτοί οι ισχυρισμοί υποτιμούν την ενεργό δράση της Κύπρου και παραβλέπουν την σκόπιμη εξέλιξη της εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας της τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Οι στρατηγικές επιλογές της Κύπρου δεν είναι ούτε αντιδραστικές ούτε επιβαλλόμενες. Είναι το αποτέλεσμα μιας μακροχρόνιας προσπάθειας για τη διασφάλιση της επιβίωσης του κράτους υπό συνθήκες διαρκούς ανασφάλειας.
Από την τουρκική εισβολή του 1974 και τη συνεχιζόμενη κατοχή του ενός τρίτου του εδάφους της, η Κυπριακή Δημοκρατία αντιμετωπίζει μια διαρκή στρατηγική πρόκληση. Ο εκτοπισμός σχεδόν 200.000 ανθρώπων, η απώλεια σημαντικών οικονομικών περιουσιακών στοιχείων και η συνεχιζόμενη πίεση στην κυριαρχία της έχουν διαμορφώσει μια πολιτική κουλτούρα που έχει έντονη επίγνωση της ευαλωτότητας. Για δεκαετίες, η Λευκωσία επιδίωκε μια λύση μέσω της διπλωματίας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση ως δρόμο προς την ασφάλεια και τη σταθερότητα. Η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρούνταν ως ένας μηχανισμός που θα μπορούσε να εδραιώσει μια βιώσιμη διευθέτηση εντός ενός πλαισίου βασισμένου σε κανόνες. Ωστόσο, ενώ η ένταξη στην ΕΕ ενίσχυσε την Κύπρο θεσμικά και πολιτικά, δεν έλυσε τα βασικά διλήμματα ασφαλείας.
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η Κύπρος άρχισε να αναβαθμονομεί τις στρατηγικές της προοπτικές. Η αυξανόμενη γεωπολιτική σημασία της Ανατολικής Μεσογείου υπό το πρίσμα των προοπτικών για υπεράκτιο φυσικό αέριο οδήγησε σε μια πιο εξωστρεφή και περιφερειακά προσανατολισμένη προσέγγιση. Η Κύπρος καλλιέργησε συστηματικά σχέσεις με γειτονικά κράτη, συμπεριλαμβανομένης της Αιγύπτου, του Λιβάνου και της Συρίας, θέτοντας τις βάσεις για ένα ευρύτερο δίκτυο συνεργασίας. Η ανάπτυξη των σχέσεων με το Ισραήλ πρέπει να γίνει κατανοητή στο πλαίσιο αυτής της σκόπιμης στρατηγικής. Η επιδείνωση των σχέσεων Τουρκίας-Ισραήλ γύρω στο 2010 δημιούργησε ένα άνοιγμα. Η εμπλοκή της Κύπρου με το Ισραήλ δεν ήταν καιροσκοπική, ούτε εξωτερικά καθοδηγούμενη. Ήταν μια υπολογισμένη απόφαση ευθυγραμμισμένη με τα εθνικά της συμφέροντα.
Αυτή η συνεργασία με το Ισραήλ απέδωσε συγκεκριμένα αποτελέσματα. Η Κύπρος ενίσχυσε τις δυνατότητες ασφάλειας και άμυνας μέσω της πρόσβασης σε προηγμένα συστήματα, εμβάθυνε τη συνεργασία στον τομέα των πληροφοριών και ενίσχυσε την αποτρεπτική της στάση. Επίσης, αύξησε τη στρατηγική σημασία της Λευκωσίας στην Ουάσινγκτον, συμβάλλοντας σε μια σταδιακή μετατόπιση της πολιτικής των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της μερικής άρσης του εμπάργκο όπλων.
Ταυτόχρονα, η Κύπρος ακολούθησε μια πολυδιάστατη περιφερειακή πολιτική που εκτείνεται πέρα από τους διμερείς δεσμούς. Η εμπλοκή της εκτείνεται πλέον στην Ανατολική Μεσόγειο και τον Κόλπο, με εμβάθυνση των σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και το Κατάρ, παράλληλα με τη διαρκή συνεργασία με την Αίγυπτο.
Αυτό που διακρίνει την Κύπρο σε αυτό το τοπίο δεν είναι μόνο το εύρος των συνεργασιών της, αλλά και η ποιότητα της διπλωματίας της. Η Κύπρος έχει αναδειχθεί σε έναν αξιόπιστο και έμπιστο συνομιλητή, ικανό να εμπλέκει ποικίλους παράγοντες σε περιφερειακά πολιτικά και ασφαλιστικά ζητήματα, καθώς και σε ένα ικανό μικρό κράτος που είναι σε θέση να αντιμετωπίζει ευαίσθητα περιφερειακά ζητήματα με συνέπεια και διακριτικότητα. Ευθυγραμμίζοντας τα συμφέροντά της με αυτά των εταίρων της και δίνοντας έμφαση σε κοινές προτεραιότητες όπως η σταθερότητα, η ενεργειακή ασφάλεια και η προβλεψιμότητα, η Κύπρος ενισχύει την αξία της ως στρατηγικού εταίρου. Δεν συμμετέχει απλώς στις περιφερειακές δυναμικές· συμβάλλει όλο και περισσότερο στη διαμόρφωσή τους.
Αυτή η αξιοπιστία εκτείνεται πέρα από τις σχέσεις μεταξύ κρατών. Η Κύπρος έχει γίνει η πατρίδα μιας ζωντανής και αυξανόμενης κοινότητας ξένων κατοίκων και επενδυτών, συμπεριλαμβανομένου ενός σημαντικού αριθμού Ισραηλινών που βλέπουν όλο και περισσότερο το νησί ως δεύτερη πατρίδα. Αυτό ισχύει εξίσου και για άλλες εθνικότητες που αναγνωρίζουν την Κύπρο όχι μόνο για τη γεωπολιτική και γεωστρατηγική της σημασία, αλλά και για τη σταθερότητα, την ασφάλεια και την υψηλή ποιότητα ζωής της. Η ικανότητα προσέλκυσης οικογενειών, επιχειρηματιών και μακροπρόθεσμων επενδύσεων ενισχύει περαιτέρω τον ρόλο της Κύπρου ως ασφαλούς και αξιόπιστου κόμβου σε μια ασταθή περιοχή.
Η εξελισσόμενη στάση της Κύπρου έχει επίσης προσελκύσει την προσοχή βασικών ευρωπαϊκών παραγόντων. Η Γαλλία έχει αναγνωρίσει τη στρατηγική της σημασία, ιδιαίτερα στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, ενώ η θέση της Κύπρου δημιουργεί διευρυνόμενες ευκαιρίες για συνεργασία με χώρες όπως η Ιταλία και άλλοι Ευρωπαίοι εταίροι σε σχετικούς τομείς.
Αυτό που προκύπτει δεν είναι μια σειρά από ad hoc ευθυγραμμίσεις, αλλά μια συνεκτική μεγάλη στρατηγική. Η Κύπρος έχει αξιοποιήσει τη διπλωματία, την περιφερειακή εμπλοκή και τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας για να τοποθετηθεί ως ένας σταθερός, προβλέψιμος και πολύτιμος εταίρος στη διασταύρωση της Ευρώπης, της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής. Για ένα μικρό κράτος που αντιμετωπίζει επίμονες και ασύμμετρες απειλές, μια τέτοια στρατηγική είναι απαραίτητη.
Το να παρουσιάζουμε την Κύπρο ως έναν παθητικό παράγοντα που ακολουθεί εξωτερικές οδηγίες σημαίνει να αγνοούμε τόσο τη στρατηγική της δράση όσο και την διπλωματική της ωριμότητα. Η σχέση Κύπρου-Ισραήλ, όπως και η ευρύτερη περιφερειακή της εμπλοκή, βασίζεται στη λήψη κυρίαρχων αποφάσεων και στην επιδίωξη σαφώς καθορισμένων εθνικών στόχων.
in-cyprus.philenews.com