ΗΠΑ και Ιράν φαίνεται να εγκαταλείπουν την ιδέα για μόνιμη ειρήνη και να εξετάζουν το ενδεχόμενο νέας προσωρινής συμφωνίας για κατάπαυση του πυρός. Ωστόσο, υπάρχουν μια σειρά από ζητήματα που πρέπει να διευθετηθούν, όπως το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και η διέλευση των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ.
Αξιωματούχοι των δύο πλευρών μίλησαν στο πρακτορείο Reuters, υποστηρίζοντας ότι οι δύο πλευρές έχουν αρχίσει να γεφυρώνουν ορισμένες διαφορές. Ιρανός αξιωματούχος είπε επίσης πως έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος για τα Στενά του Ορμούζ, όπου διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων αναγκών σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Το Ιράν, το οποίο εδώ και χρόνια υφίσταται καταστροφικές αμερικανικές κυρώσεις, επιθυμεί αποδέσμευση ορισμένων ιρανικών κεφαλαίων από την Ουάσιγκτον, παρέχοντας ως αντάλλαγμα τη διέλευση περισσότερων πλοίων από τα Στενά.
Στενά Ορμούζ
Μια άλλη πηγή που σχετίζεται με την Τεχεράνη είπε ότι το Ιράν θα μπορούσε να επιτρέψει στα πλοία να πλέουν ελεύθερα μέσω της πλευράς του Ομάν στα Στενά του Ορμούζ χωρίς κίνδυνο επίθεσης, υπό την προϋπόθεση ότι θα επιτευχθεί μια βιώσιμη συμφωνία.
Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν, όμως, ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αποτελεί το βασικό εμπόδιο και συγκεκριμένα η τύχη του εμπλουτισμένου ουρανίου.
Το Ιράν απαιτεί εδώ και καιρό από τις ΗΠΑ να αναγνωρίσουν το δικαίωμά του να εμπλουτίζει ουράνιο, κάτι που, σύμφωνα με την Τεχεράνη, επιδιώκει αποκλειστικά για ειρηνικούς σκοπούς, ενώ οι δυτικές δυνάμεις και το Ισραήλ υποστηρίζουν ότι αποσκοπεί στην κατασκευή πυρηνικών όπλων.
Σύμφωνα με ιρανικές πηγές, σε περίπτωση που επιτευχθεί προσωρινή συμφωνία, οι δύο πλευρές αναμένεται να έχουν στη διάθεσή τους 60 ημέρες για να διαπραγματευτούν μια τελική συμφωνία, η οποία θα απαιτεί τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων και του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ).
Μια προηγούμενη διεθνής συμφωνία που περιόριζε το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων υπογράφηκε το 2015, αλλά οι διαπραγματεύσεις διήρκεσαν σχεδόν δύο χρόνια, ενώ ακυρώθηκε το 2018 από τον Ντόναλντ Τραμπ.
Ο ΔΟΑΕ εκτιμά ότι το Ιράν διέθετε 440,9 κιλά ουρανίου, εμπλουτισμένου στο 60%, όταν το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν τις πρώτες επιθέσεις τους εναντίον ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων τον Ιούνιο του 2025.
Δορυφορική εικόνα μετά το ισραηλινό χτύπημα σε ιρανική βάση κοντά στο πυρηνικό εργοστάσιο
Ο επικεφαλής του ΔΟΑΕ, Ραφαέλ Γκρόσι, δήλωσε τον Μάρτιο ότι ό,τι απέμεινε από αυτό το απόθεμα ήταν αποθηκευμένο «κυρίως» σε ένα σύμπλεγμα σηράγγων στο Ισφαχάν και ότι ο οργανισμός του εκτιμούσε ότι εκεί βρίσκονταν λίγο περισσότερα από 200 κιλά. Επίσης, εκτιμά ότι ένα μέρος του βρίσκεται στο εκτεταμένο πυρηνικό συγκρότημα στο Νατάνζ, όπου το Ιράν διέθετε δύο εγκαταστάσεις εμπλουτισμού.
Ένας δεύτερος δυτικός διπλωμάτης δήλωσε: «Τα 440 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου (HEU) εξακολουθούν να αποτελούν λόγο ανησυχίας, καθώς επιτρέπουν στο Ιράν να διαθέτει αυτό που ονομάζουμε επαρκείς ποσότητες για την κατασκευή αρκετών πυρηνικών βομβών σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, δεδομένου ότι η τελική φάση εμπλουτισμού είναι σχετικά γρήγορη».