Μια εξέλιξη με βαθιές γεωπολιτικές και αμυντικές προεκτάσεις διαμορφώνεται στην Ευρώπη, μετά την απόφαση της ιταλικής κυβέρνησης να εγκρίνει, υπό όρους, τη δημιουργία της κοινοπραξίας LBA Systems, ανάμεσα στον ιταλικό αμυντικό κολοσσό Leonardo και την τουρκική Baykar, κατασκευάστρια των γνωστών drones Bayraktar.
Παρότι η Ρώμη επιχείρησε να θέσει αυστηρές δικλείδες ασφαλείας μέσω του μηχανισμού «Golden Power», πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι η συμφωνία σηματοδοτεί κάτι πολύ μεγαλύτερο:
Την επίσημη είσοδο της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας στον πυρήνα της ευρωπαϊκής αμυντικής αρχιτεκτονικής.
Η Ιταλία ανοίγει την πύλη προς την Ευρώπη
Για χρόνια η Τουρκία παρέμενε εκτός των μεγάλων ευρωπαϊκών αμυντικών προγραμμάτων και των χρηματοδοτικών εργαλείων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εξαιτίας των πολιτικών εντάσεων με κράτη-μέλη όπως η Ελλάδα, η Κύπρος και η Γαλλία.
Η δημιουργία της LBA Systems αλλάζει τα δεδομένα.
Η Leonardo, μια εταιρεία στρατηγικής σημασίας για το ιταλικό κράτος, προσφέρει στην Baykar αυτό που δεν μπορούσε να αποκτήσει μόνη της:
Ένα ευρωπαϊκό «διαβατήριο» για πρόσβαση στις αγορές, στην τεχνολογία και στα αμυντικά κονδύλια της Ευρώπης.
Με έδρα την Ιταλία και εγκαταστάσεις σε κομβικές βιομηχανικές περιοχές, η κοινοπραξία αποκτά τη δυνατότητα να ενταχθεί στις ευρωπαϊκές αλυσίδες παραγωγής και στις διαδικασίες πιστοποίησης του ΝΑΤΟ.
Η αγορά των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων
Η ευρωπαϊκή αγορά μη επανδρωμένων αεροσκαφών εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Η Ιταλία έχει ήδη δεσμεύσει σημαντικά κονδύλια για την ανάπτυξη UAV νέας γενιάς, ενώ πολλές ευρωπαϊκές χώρες επιταχύνουν τις επενδύσεις τους σε drones, λόγω των νέων επιχειρησιακών απαιτήσεων που ανέδειξαν οι πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.
Για την Baykar, η συνεργασία με τη Leonardo αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία:
Να αποκτήσει πρόσβαση σε μια αγορά που μέχρι σήμερα ήταν ουσιαστικά κλειστή για την τουρκική αμυντική βιομηχανία.
Ο άνθρωπος πίσω από την τουρκική επέκταση
Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται ο Σελτσούκ Μπαϊρακτάρ, επικεφαλής της Baykar και γαμπρός του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Ο Μπαϊρακτάρ δεν θεωρείται απλώς ένας επιτυχημένος επιχειρηματίας ή μηχανικός.
Έχει μετατραπεί σε σύμβολο της τουρκικής αμυντικής αναγέννησης και της στρατηγικής του Ερντογάν για μια Τουρκία τεχνολογικά αυτόνομη και γεωπολιτικά επιδραστική.
Η Baykar λειτουργεί πλέον ως βασικό εργαλείο της λεγόμενης «διπλωματίας των drones», μέσω της οποίας η Άγκυρα δημιουργεί σχέσεις στρατηγικής εξάρτησης με κράτη σε Ευρώπη, Ασία, Αφρική και Μέση Ανατολή.
Το «Golden Power» και οι φόβοι της Ρώμης
Αντιλαμβανόμενη τις πιθανές επιπτώσεις της συμφωνίας, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι ενεργοποίησε τον μηχανισμό «Golden Power».
Οι όροι που επιβλήθηκαν προβλέπουν:
- Προστασία διαβαθμισμένων τεχνολογιών
- Περιορισμούς στις εξαγωγές
- Δυνατότητα πωλήσεων μόνο σε χώρες συμβατές με την ΕΕ και το ΝΑΤΟ
- Κρατική εποπτεία κρίσιμων τεχνολογιών
Ωστόσο, πολλοί ειδικοί αμφισβητούν κατά πόσο οι περιορισμοί αυτοί θα μπορέσουν να ανακόψουν τη στρατηγική επιρροή της Άγκυρας.
Η Τουρκία αποκτά πρόσβαση σε τεχνολογία αιχμής
Η Baykar δεν εισέρχεται στην κοινοπραξία ως απλός επενδυτής.
Φέρνει στην Ιταλία τις πλατφόρμες Bayraktar και Akıncı, οι οποίες έχουν ήδη δοκιμαστεί σε πραγματικές πολεμικές επιχειρήσεις.
Από την άλλη πλευρά, η Leonardo διαθέτει:
- Προηγμένα ηλεκτρονικά συστήματα
- Ραντάρ και αισθητήρες νέας γενιάς
- Τεχνητή νοημοσύνη
- Συστήματα διοίκησης και ελέγχου C4I
- Τεχνολογίες δικτυοκεντρικού πολέμου
Ουσιαστικά, η Τουρκία αποκτά πρόσβαση σε κορυφαία ευρωπαϊκή τεχνογνωσία που μέχρι σήμερα βρισκόταν εκτός της εμβέλειάς της.
Πλήγμα στη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης;
Η συμφωνία προκαλεί ήδη συζητήσεις στις Βρυξέλλες.
Τα τελευταία χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί να οικοδομήσει τη λεγόμενη «στρατηγική αυτονομία», χρηματοδοτώντας αμιγώς ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα ώστε να περιορίσει τις εξαρτήσεις από τρίτες χώρες.
Η συνεργασία Leonardo–Baykar δημιουργεί ένα νέο ερώτημα:
Μπορεί η Ευρώπη να μιλά για στρατηγική αυτονομία όταν ενισχύει μια αμυντική βιομηχανία εκτός ΕΕ μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων και πόρων;
Για αρκετές χώρες, η απάντηση μόνο αυτονόητη δεν είναι.
Η ανησυχία για τη μεταφορά τεχνολογίας
Πέρα από τα οικονομικά ζητήματα, υπάρχουν και σοβαρές ανησυχίες ασφαλείας.
Η Τουρκία διατηρεί μια ιδιόμορφη σχέση με τη Δύση, ακολουθώντας συχνά ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική και διατηρώντας ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με τη Ρωσία.
Για τον λόγο αυτό, αρκετοί αναλυτές εκφράζουν φόβους ότι η στενή συνεργασία Ιταλών και Τούρκων μηχανικών μπορεί να οδηγήσει σε σταδιακή μεταφορά κρίσιμης τεχνογνωσίας προς την τουρκική αμυντική βιομηχανία.
Η μεγάλη στρατηγική νίκη της Άγκυρας
Παρά τους περιορισμούς και τις εγγυήσεις της ιταλικής κυβέρνησης, ένα γεγονός θεωρείται πλέον αδιαμφισβήτητο:
Η Τουρκία κατάφερε να αποκτήσει θεσμική παρουσία στην ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία μέσω της Ιταλίας.
Για την Άγκυρα και τον Σελτσούκ Μπαϊρακτάρ, η συμφωνία αποτελεί μια σημαντική γεωπολιτική και βιομηχανική νίκη.
Για την Ευρώπη, όμως, ανοίγει μια νέα συζήτηση σχετικά με τα όρια της στρατηγικής αυτονομίας, τη διαχείριση κρίσιμων τεχνολογιών και το κατά πόσο η οικονομική σκοπιμότητα μπορεί να υπερισχύσει των μακροπρόθεσμων ζητημάτων ασφάλειας.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η πόρτα άνοιξε. Και η παρουσία της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή αμυντική αγορά μόλις απέκτησε επίσημη σφραγίδα.