Στις 18 Μαρτίου 2026, η Ελληνική Αστυνομία συνέλαβε πέντε Πακιστανούς υπηκόους από την Κρήτη για τη λειτουργία δικτύου βίζας εργασίας με πλαστές εταιρείες και πλαστά κυβερνητικά έγγραφα. Στη συνέχεια, οι ελληνικές αρχές ξεκίνησαν τον έλεγχο της βάσης δεδομένων με όλους τους Πακιστανούς υπηκόους που έχουν έρθει με βίζα εργασίας τα τελευταία δύο χρόνια.
Ο Υπουργός Εσωτερικών του Πακιστάν, Μοχσίν Νάκβι, ξεκίνησε μια διπλωματική περιοδεία σε όλη την Ευρώπη, συναντώντας τον Ιταλό Υπουργό Εσωτερικών, Ματέο Πιαντέδοσι, στη Ρώμη στις 23 Φεβρουαρίου και στη συνέχεια ηγούμενος επίσημης αντιπροσωπείας σε μια διάσκεψη έξι εθνών στη Βαρσοβία στις 25-27 Φεβρουαρίου. Το επίσημο μήνυμα ήταν προσεκτικά βαθμονομημένο: Το Ισλαμαμπάντ έχει δεσμευτεί να αντιμετωπίσει την παράνομη μετανάστευση, επιθυμεί τυποποιημένες νόμιμες οδούς και, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει επιτύχει μείωση κατά 47% στις παράτυπες αναχωρήσεις προς την Ευρώπη.
Πίσω από τη διπλωματική οπτική, ωστόσο, επιμένει μια πιο δυσάρεστη πραγματικότητα. Το Πακιστάν είναι μια από τις σημαντικότερες πηγές παράτυπης μετανάστευσης στην Ευρώπη, οι υπήκοοί του εμπλέκονται σε διεθνικά εγκληματικά δίκτυα σε όλη την ήπειρο και η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) υιοθέτησε πρόσφατα την πιο εκτεταμένη αναθεώρηση της αρχιτεκτονικής επιστροφής και επαναπατρισμού της εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες. Η επίθεση γοητείας του Ισλαμαμπάντ είναι μια αντιδραστική άσκηση ελέγχου της ζημιάς – μια προσπάθεια να αναδιατυπωθεί μια βαθιά δομική αποτυχία ως μια διαχειρίσιμη πολιτική συζήτηση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Frontex, το Πακιστάν κατατάσσεται πλέον πέμπτο μεταξύ των χωρών με τον μεγαλύτερο αριθμό παράνομων μεταναστών στην Ευρώπη, ξεπερνώντας παραδοσιακούς κόμβους μετανάστευσης όπως το Μπαγκλαντές και η Σρι Λάνκα, και τοποθετώντας το Πακιστάν δίπλα σε κράτη που πλήττονται από συγκρούσεις όπως η Συρία, το Αφγανιστάν και το Ιράκ. Οι Πακιστανοί έκαναν σχεδόν 5.000 προσπάθειες να εισέλθουν παράνομα στην Ευρώπη μόνο το 2024.
Η Eurostat εκτιμά ότι περίπου 2,2 εκατομμύρια Πακιστανοί διαμένουν στην Ευρώπη, εκ των οποίων μόνο περίπου 398.000 έχουν νόμιμη διαμονή. Η μεγαλύτερη κοινότητα εκτός Ηνωμένου Βασιλείου βρίσκεται στην Ιταλία, με περίπου 200.000 μετανάστες πακιστανικής καταγωγής, ακολουθούμενη από τη Γερμανία με 140.000 και περίπου 60.000 στην Ελλάδα.
Το ανθρώπινο κόστος αυτής της μετανάστευσης ήταν σοβαρό. Τουλάχιστον 83 Πακιστανοί υπήκοοι πέθαναν σε ατυχήματα στη Μεσόγειο μόνο το 2025. Οικογένειες σε περιοχές όπως η Γκουτζρανουάλα, η Γκουτζράτ και η Σιαλκότ πωλούν περιουσιακά στοιχεία και δανείζονται σε μεγάλο βαθμό για να χρηματοδοτήσουν παράτυπα ταξίδια, παρά το γεγονός ότι γνωρίζουν τους κινδύνους. Το γεγονός ότι αυτά δεν είναι τα φτωχότερα νοικοκυριά στο Πακιστάν μιλάει για το βάθος της κοινωνικοοικονομικής και διακυβερνητικής αποτυχίας που οδηγεί τη μετανάστευση από τη χώρα. Άτομα με οικονομική δυνατότητα εξακολουθούν να επιλέγουν να κάνουν το επικίνδυνο ταξίδι στη Μεσόγειο Θάλασσα αντί να επιλέξουν το Πακιστάν.
Η διάσκεψη της Βαρσοβίας συγκέντρωσε τους υπουργούς Εσωτερικών από την Πολωνία, την Εσθονία, τη Λετονία, τη Φινλανδία και τη Λιθουανία, μαζί με τον Νάκβι. Οι συμμετέχοντες συζήτησαν στρατηγικές για τον περιορισμό των δικτύων παράνομης μετανάστευσης και εξέτασαν σχέδια για την εξάρθρωση των διασυνοριακών επιχειρήσεων εμπορίας ανθρώπων. Οι χώρες συμφώνησαν κατ’ αρχήν να διερευνήσουν την παροχή επίσημων ευκαιριών απασχόλησης για Πακιστανούς εργαζόμενους μέσω νόμιμων οδών.
Η παρουσία της Πολωνίας στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων είναι ενδεικτική, καθώς ψήφισε νομοθεσία που αναστέλλει το δικαίωμα των μεταναστών που διασχίζουν τα σύνορά της με τη Λευκορωσία να υποβάλουν αίτηση ασύλου – ένα μέτρο που οφείλεται εν μέρει σε μια τεκμηριωμένη αύξηση των Πακιστανών υπηκόων που χρησιμοποιούν τη λευκορωσική διαδρομή ως κερκόπορτα προς την ΕΕ. Πολωνοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ρητά ότι οι παράνομες διελεύσεις Πακιστανών υπηκόων μέσω των λευκορωσικών συνόρων έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, ο Naqvi παρουσίασε το Πακιστάν ως εταίρο στην επίλυση ενός κοινού προβλήματος, ένας χαρακτηρισμός που επισκιάζει εύκολα τον ρόλο του Πακιστάν στη δημιουργία αυτού του προβλήματος εξαρχής.
Η προσφορά της Ιταλίας για 10.500 βίζες εργασίας για Πακιστανούς υπηκόους αξίζει κάποιου ελέγχου. Οι Ευρωπαίοι εταίροι επιδιώκουν νόμιμες οδούς ως στρατηγική για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, με την υπόθεση ότι τα νομιμοποιημένα κανάλια θα μειώσουν τις παράτυπες ροές. Ωστόσο, δεν είναι τόσο απλό, και σε χώρες όπου έχουν ανοίξει νόμιμοι διάδρομοι μετανάστευσης χωρίς ισχυρή επιβολή, τα παράλληλα παράτυπα κανάλια έχουν συνεχιστεί. Δεδομένων των εδραιωμένων δικτύων λαθρεμπορίου του Πακιστάν και των τεράστιων περιθωρίων κέρδους που εμπλέκονται, υπάρχουν λίγα στοιχεία ότι μερικές χιλιάδες βίζες εργασίας θα αποτρέψουν ουσιαστικά την «παράνομη» βιομηχανία.
Τα διπλωματικά μηνύματα του Πακιστάν αποκρύπτουν ένα μοτίβο εγκληματικής δραστηριότητας των υπηκόων του στην Ευρώπη που ξεπερνά κατά πολύ την παράνομη είσοδο. Τον Μάρτιο του 2026, η ελληνική αστυνομία στην Κρήτη εξάρθρωσε ένα εγκληματικό δίκτυο με σαφή ιεραρχική δομή. Στον πυρήνα του βρίσκονταν πέντε άτομα από την Κρήτη, αλλά μια δεύτερη βαθμίδα αποτελούνταν από επτά Πακιστανούς υπηκόους που δρούσαν στο εξωτερικό και στόχευαν ευάλωτα άτομα στο Πακιστάν, υποσχόμενοι νόμιμη απασχόληση και άδειες παραμονής στην Ελλάδα. Υποψήφιοι εργαζόμενοι παρακινήθηκαν να πληρώσουν μεγάλα ποσά για να ταξιδέψουν στην Ελλάδα, συσσωρεύοντας έτσι χρέη στο δίκτυο. Συνολικά 21 άτομα συνελήφθησαν, συμπεριλαμβανομένων πέντε από τα οποία ήταν από το Πακιστάν. Η αστυνομία κατάσχεσε περισσότερα από 200.000 ευρώ σε μετρητά και πιστεύεται ότι το κύκλωμα χρέωσε από κάθε Πακιστανό μετανάστη 10.000 ευρώ για δόλια εξασφαλισμένες βίζες εργασίας και στη συνέχεια τους ανάγκασε να κάνουν μηνιαίες πληρωμές 1.000 ευρώ για να αποπληρώσουν το χρέος. Το δίκτυο μετέφερε πάνω από πέντε εκατομμύρια ευρώ από την Ελλάδα στο Πακιστάν.
Δεν πρόκειται για μεμονωμένη περίπτωση. Τον Ιούλιο του 2025, η Europol υποστήριξε τις ελληνικές, γερμανικές και αμερικανικές αρχές επιβολής του νόμου στην εξάρθρωση ενός δικτύου λαθρεμπορίας μεταναστών με έδρα την Αθήνα, του οποίου τα μέλη αποτελούνταν κυρίως από Πακιστανούς, Ιρανούς και Τούρκους υπηκόους. Το μοτίβο είναι συνεπές: Πακιστανοί υπήκοοι, σε συμπαιγνία με τοπικούς παράγοντες, είναι ενσωματωμένοι στην επιχειρησιακή υποδομή των δικτύων λαθρεμπορίας ανθρώπων και απάτης εγγράφων σε όλη τη Νότια και Κεντρική Ευρώπη.
Τον Δεκέμβριο του 2025, το Συμβούλιο της ΕΕ κατέληξε σε συμφωνία για έναν νέο Κανονισμό Επιστροφών, εισάγοντας μια Ευρωπαϊκή Εντολή Επιστροφών την οποία τα κράτη μέλη πρέπει να εισαγάγουν στο Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν, επιτρέποντας τη διασυνοριακή εκτέλεση των αποφάσεων επιστροφής. Ο κανονισμός επιτρέπει επίσης μεγαλύτερες περιόδους κράτησης και μεγαλύτερες απαγορεύσεις εισόδου. Είναι σημαντικό ότι δημιουργεί ένα πλαίσιο για κόμβους επιστροφής, ρυθμίσεις με τρίτες χώρες για τη διευκόλυνση του επαναπατρισμού. Αυτός ο κανονισμός πρόκειται να τεθεί σε ισχύ τον Ιούνιο του 2026, παράλληλα με το ευρύτερο Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο.
Η πρακτική σημασία για το Πακιστάν είναι σημαντική. Κάθε χρόνο, εκατοντάδες χιλιάδες υπήκοοι εκτός ΕΕ διατάσσονται να εγκαταλείψουν την ΕΕ για παράτυπο καθεστώς, ωστόσο λίγο πάνω από το 20% το κάνουν. Οι νέοι κανόνες έχουν σχεδιαστεί για να καλύψουν αυτό το κενό. Το Πακιστάν θα δέχεται ολοένα και περισσότερο επιταχυνόμενες εντολές επαναπατρισμού — μια πραγματικότητα που η διπλωματία της συνόδου κορυφής του Naqvi δεν μπορεί να αποτρέψει.
Αυτό έχει οικονομική σημασία με τρόπους που το Ισλαμαμπάντ δεν μπορεί να αγνοήσει. Τα εμβάσματα από τις χώρες της ΕΕ προς το Πακιστάν ανήλθαν σε 395 εκατομμύρια δολάρια μόνο τον Φεβρουάριο του 2026, σημειώνοντας αύξηση 15% σε ετήσια βάση. Τον Ιανουάριο του 2026, τα εμβάσματα της ΕΕ προς το Πακιστάν έφτασαν τα 480 εκατομμύρια δολάρια, σημειώνοντας αύξηση 36% σε ετήσια βάση. Ένα σημαντικό ποσοστό αυτών των ροών προέρχεται από το παράνομο πακιστανικό εργατικό δυναμικό που είναι ενσωματωμένο στις ευρωπαϊκές οικονομίες. Τα εμβάσματα αντιπροσωπεύουν περίπου το 9,4% του ΑΕΠ του Πακιστάν, καθιστώντας οποιαδήποτε διαρκή διαταραχή στις ευρωπαϊκές εισροές έναν πραγματικό μακροοικονομικό κίνδυνο.
Εάν το νέο πλαίσιο επαναπατρισμού της ΕΕ αρχίσει να επηρεάζει αρνητικά και η Ευρώπη προχωρήσει από την έκδοση εντολών επιστροφής στην πραγματική εκτέλεσή τους σε μεγάλη κλίμακα, αυτοί οι αριθμοί θα συρρικνωθούν. Η σταθερότητα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών του Πακιστάν, που είναι ήδη επισφαλής, εξαρτάται σημαντικά από τα εμβάσματα ως ρυθμιστικό μέσο. Μια χώρα που εξάγει την αποτυχία διακυβέρνησής της μέσω της παράνομης μετανάστευσης, διαπιστώνει ολοένα και περισσότερο ότι η Ευρώπη σκοπεύει να τα στείλει πίσω. Θα υπάρξουν μακροπρόθεσμες οικονομικές συνέπειες για το Πακιστάν.