Ενώ τα προγράμματα των F-35 και της αναβάθμισης των F-16 σε Viper τρέχουν βάσει χρονοδιαγραμμάτων, η ηγεσία της Πολεμικής Αεροπορίας εξετάζει ήδη τη νέα εποχή στις «επιχειρήσεις 5ης γενιάς», με το UAV Valkyrie που αναπτύσσουν οι ΗΠΑ να έχει μπει στο μικροσκόπιο. Ωστόσο, η απαίτηση είναι η παραγωγή να γίνεται στην Ελλάδα.
Του Χρήστου Μαζανίτη-enikos.gr
Στον σύγχρονο εναέριο πόλεμο, η έννοια του «Loyal Wingman» (Πιστός Συνοδός) σηματοδοτεί μια επανάσταση στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται και διεξάγονται οι αεροπορικές επιχειρήσεις. Δεν πρόκειται απλώς για ένα ακόμα drone, αλλά για έναν αυτόνομο ή ημιαυτόνομο εναέριο συνεργάτη, σχεδιασμένο να επιχειρεί σε στενή συνεργασία με ένα επανδρωμένο μαχητικό αεροσκάφος.
Η Πολεμική Αεροπορία είναι αποφασισμένη να προχωρήσει στο επόμενο βήμα, αυτό της προστασίας των πανάκριβων επανδρωμένων αεροσκαφών, τόσο των F-35 όσο και των Rafale και F-16 Viper, υιοθετώντας ένα νέο επιχειρησιακό δόγμα, το οποίο, λόγω των stealth ιδιοτήτων, έχει χαρακτηριστεί και ως «επιχειρήσεις 5ης γενιάς».
Ουσιαστικά, το Loyal Wingman είναι ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος (UAV) με ιδιότητες ΑΙ – τεχνητής νοημοσύνης – και χαρακτηριστικά stealth, που λειτουργεί ως «δεύτερο αεροσκάφος» (wingman) του επανδρωμένου μαχητικού. Η κρίσιμη διαφορά του από τα συμβατικά drones είναι η αυτόνομη λήψη αποφάσεων και η απρόσκοπτη επικοινωνία με τον πιλότο.
Μπορεί να εκτελεί σύνθετες αποστολές, όπως πτήση σε σχηματισμό, αναγνώριση, ηλεκτρονικό πόλεμο ή ακόμα και εκτόξευση όπλων, χωρίς συνεχή ανθρώπινη παρέμβαση.
Ελέγχεται από τα συστήματα του μητρικού αεροσκάφους (συνήθως μέσω συστήματος τεχνητής νοημοσύνης), επιτρέποντας στον πιλότο να επικεντρωθεί στην κύρια τακτική εικόνα. Με απλά λόγια, ο πιλότος έχει τον ρόλο του διοικητή ενός σχηματισμού από 1 έως 4 UAV που τον πλαισιώνουν, τα οποία ενεργούν βάσει των οδηγιών που έχουν δοθεί από την αρχή της αποστολής.
Ο όρος Collaborative Combat Aircraft (CCA) περιγράφει ακριβώς τον ρόλο του Loyal Wingman: αυτόν του Συνεργατικού Μαχητικού Αεροσκάφους. Ο ρόλος του δεν είναι να αντικαταστήσει τον πιλότο, αλλά να πολλαπλασιάσει τις δυνατότητες και την επιβιωσιμότητα του επανδρωμένου αεροσκάφους, που συνοψίζονται ως εξής:
Η Πρώτη Γραμμή Άμυνας/Επίθεσης (Sensor/Shooter)
Το CCA λειτουργεί ως «οφθαλμός» και «όπλο» εκτεταμένης εμβέλειας:
Ανίχνευση (Sensor): Μπορεί να πετάξει μπροστά από το επανδρωμένο αεροσκάφος, λειτουργώντας ως προωθημένος αισθητήρας. Εντοπίζει εχθρικές απειλές (ραντάρ, αεροσκάφη) σε ασφαλές για τον πιλότο εύρος, στέλνοντας πίσω την κρίσιμη πληροφορία.
Επίθεση (Shooter): Μεταφέρει πρόσθετα όπλα. Ο πιλότος μπορεί να διατάξει το CCA να εκτοξεύσει πυραύλους εναντίον στόχων που έχει ανιχνεύσει είτε το ίδιο είτε το επανδρωμένο αεροσκάφος.
Αύξηση της Επιβιωσιμότητας (Sacrificial Shield)
Είναι ίσως ο πιο κρίσιμος ρόλος. Το CCA μπορεί να αναλάβει τις πιο επικίνδυνες αποστολές σε περιβάλλοντα με ισχυρή αντιαεροπορική άμυνα (A2/AD).
Η Σημασία του Loyal Wingman/CCA
Η υιοθέτηση των CCA επιτρέπει στις αεροπορικές δυνάμεις να επιτύχουν ποσοτική υπεροχή (mass) και ποιοτική υπεροχή (capability) με οικονομικά αποδοτικό τρόπο.
Αύξηση της «Μάζας» (Mass): Για κάθε ακριβό επανδρωμένο μαχητικό μπορούν να αναπτυχθούν πολλαπλά, φθηνότερα CCA, αυξάνοντας δραστικά τον αριθμό των «σκαφών» που εμπλέκονται στη μάχη.
Μείωση Κινδύνου: Η διατήρηση του ανθρώπινου πιλότου εκτός της ζώνης μεγαλύτερης απειλής.
Με λίγα λόγια, το Loyal Wingman είναι η τεχνητή νοημοσύνη που μετατρέπει το επανδρωμένο μαχητικό από μία μονάδα σε ένα ολοκληρωμένο, συνδεδεμένο σύστημα μάχης.
Ο Αρχηγός ΓΕΑ, Αντιπτέραρχος Δημοσθένης Γρηγοριάδης, έχει αποκαλύψει ότι το πρόγραμμα προμήθειας CCA – Loyal Wingman αποτελεί μία από τις υψηλές προτεραιότητες της Πολεμικής Αεροπορίας.
Πληροφορίες του enikos.gr αναφέρουν ότι το XQ-58A Valkyrie είναι το UAV που έχει μπει στο μικροσκόπιο του αεροπορικού επιτελείου.
Ο ρόλος του Valkyrie είναι να πολλαπλασιάσει τη δύναμη και την επιβιωσιμότητα του F-35, επεκτείνοντας τους αισθητήρες, τα όπλα και την εμβέλεια του συστήματος.
Ο πιλότος του F-35 δεν χρειάζεται να πετάει το Valkyrie με χειριστήρια. Αντίθετα, δίνει εντολές υψηλού επιπέδου (π.χ. «Ερεύνησε την περιοχή», «Πάρε θέση ηλεκτρονικού πολέμου», «Επίθεση στον στόχο»). Το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης του Valkyrie αναλαμβάνει αυτόνομα την εκτέλεση της αποστολής.
Η επικοινωνία μεταξύ F-35 (πέμπτης γενιάς) και Valkyrie επιτυγχάνεται μέσω τακτικών ζεύξεων δεδομένων, όπως το Multi-Function Data-Link (MADL), το οποίο είναι εξαιρετικά ασφαλές και δύσκολο να υποκλαπεί ή να παρεμποδιστεί ηλεκτρονικά.
Φέρει προηγμένο εξοπλισμό ηλεκτρονικής επίθεσης (EA payload), για να τυφλώσει ή να παρεμποδίσει τα εχθρικά συστήματα αεράμυνας (SEAD). Λειτουργεί ως αναλώσιμο (attritable) μέσο. Μπορεί να προσελκύσει εχθρικούς πυραύλους, θυσιαζόμενο, για να σώσει το πολύ πιο ακριβό και πολύτιμο F-35. Μεταφέρει πρόσθετο φορτίο όπλων (π.χ. βόμβες μικρής διαμέτρου GBU-39) στην εσωτερική του αποθήκη, αυξάνοντας τη συνολική φονικότητα της αποστολής.
Αυτή τη στιγμή, το κόστος παραγωγής του ανέρχεται στα 5,5 εκατ. δολάρια. Ένα ποσό όμως που μπορεί να μειωθεί όσο αυξάνεται ο αριθμός παραγωγής του, δημιουργώντας οικονομίες κλίμακας. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτό το ποσό, το κόστος του είναι πολύ χαμηλό, δεδομένου ότι προστατεύει το πανάκριβο F-35 και τον πιλότο του, δίνοντας πολλές περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας της αποστολής.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές του enikos.gr, κύριο μέλημα της ηγεσίας της ΠΑ είναι η επιλογή όποιου τέτοιου συστήματος να συνοδεύεται από τα δικαιώματα πλήρους παραγωγής στην Ελλάδα. Οι λόγοι επιμονής σε αυτή την επιλογή είναι ώστε να μπορεί να γίνει η μαζική παραγωγή σε αριθμούς και χρόνους που επιθυμεί η ΠΑ, η δημιουργία εφοδιαστικής αλυσίδας και συνεχούς υποστήριξης και η μείωση του κόστους από την αρχική τιμή.