Συμφωνία-σεισμός ΗΠΑ – Ιράν: 300 δισ. δολάρια, άρση κυρώσεων και αποχώρηση των Αμερικανών προκαλούν θύελλα αντιδράσεων

Μια πρωτοφανής γεωπολιτική ανατροπή φαίνεται να βρίσκεται προ των πυλών στη Μέση Ανατολή, καθώς το προσχέδιο του Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, που διέρρευσε μέσω του σαουδαραβικού δικτύου Al Arabiya, προκαλεί σοκ σε διπλωματικούς και αμυντικούς κύκλους.

Το έγγραφο, το οποίο αναμένεται να αποτελέσει τη βάση της συμφωνίας που θα υπογραφεί στην Ελβετία, αποκαλύπτει ένα πλαίσιο που πολλοί αναλυτές χαρακτηρίζουν ως τη μεγαλύτερη αμερικανική υποχώρηση απέναντι στην Τεχεράνη εδώ και δεκαετίες.

Το βασικό ερώτημα που κυριαρχεί είναι ένα:

Παραχωρεί η Ουάσιγκτον τεράστια ανταλλάγματα χωρίς να εξασφαλίζει την πραγματική εξουδετέρωση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος;

Άμεση κατάπαυση πυρός σε όλα τα μέτωπα

Σύμφωνα με το προσχέδιο, προβλέπεται άμεση και μόνιμη παύση των εχθροπραξιών σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Η συμφωνία καλύπτει:

• Τον Περσικό Κόλπο
• Τον Λίβανο
• Τη Συρία
• Τα υπόλοιπα περιφερειακά μέτωπα

Οι δύο πλευρές δεσμεύονται να απέχουν από:

• Στρατιωτικές επιχειρήσεις
• Απειλές χρήσης βίας
• Εχθρικές ενέργειες μέσω συμμάχων ή πληρεξουσίων δυνάμεων

Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δώσει πολύτιμο χρόνο στις φιλοϊρανικές οργανώσεις να ανασυνταχθούν και να αποκαταστήσουν κρίσιμες επιχειρησιακές δυνατότητες που έχουν πληγεί τα τελευταία χρόνια.

Το πακέτο των 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων που προκαλεί αντιδράσεις

Το πιο αμφιλεγόμενο στοιχείο του σχεδίου αφορά τα οικονομικά ανταλλάγματα προς την Τεχεράνη.

Σύμφωνα με τις διαρροές:

Το Ιράν αποκτά πρόσβαση σε αναπτυξιακό και επενδυτικό πακέτο που μπορεί να φτάσει τα 300 δισεκατομμύρια δολάρια.

Παράλληλα προβλέπεται:

• Αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.
• Επανένταξη του Ιράν στο διεθνές τραπεζικό σύστημα.
• Επαναφορά ασφαλιστικών και ναυτιλιακών υπηρεσιών.
• Επιστροφή των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου στις διεθνείς αγορές.

Για πολλούς στη Μέση Ανατολή, η οικονομική αυτή «ένεση» ισοδυναμεί με ιστορική διάσωση του ιρανικού καθεστώτος.

Αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή

Ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό προκαλεί το στρατιωτικό σκέλος της συμφωνίας.

Το προσχέδιο προβλέπει ότι μετά την τελική επικύρωση της συμφωνίας:

Όλες οι αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις που βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή του Ιράν θα αποχωρήσουν εντός ενός μηνός.

Εάν επιβεβαιωθεί το συγκεκριμένο σημείο, πρόκειται για μια εξέλιξη που θα αλλάξει δραστικά τον γεωπολιτικό χάρτη της Μέσης Ανατολής.

Το μεγάλο αγκάθι: Τα πυρηνικά του Ιράν παραμένουν ανέγγιχτα

Εκεί που επικεντρώνεται η μεγαλύτερη κριτική είναι το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Παρά τις σαρωτικές οικονομικές και πολιτικές παραχωρήσεις, το κείμενο δεν προβλέπει:

• Καταστροφή εμπλουτισμένου ουρανίου.
• Άμεση αποσυναρμολόγηση φυγοκεντρητών.
• Κλείσιμο πυρηνικών εγκαταστάσεων.
• Οριστική εξάλειψη των στρατιωτικών δυνατοτήτων του προγράμματος.

Αντίθετα:

Το Ιράν περιορίζεται σε μια γενική διαβεβαίωση ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα, ενώ τα αποθέματα ουρανίου εμπλουτισμένου έως και 60% παραμένουν ανέπαφα.

Το ζήτημα μεταφέρεται στις τελικές διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν εντός 60 ημερών.

CNN, Bloomberg και Λευκός Οίκος δημιουργούν σύγχυση

Την ίδια ώρα, επικρατεί σύγχυση γύρω από το πραγματικό περιεχόμενο της συμφωνίας.

Το CNN δημοσίευσε πληροφορίες για ένα μνημόνιο 14 σημείων που φέρεται να απέκτησε από Αμερικανό αξιωματούχο.

Ωστόσο ο διευθυντής επικοινωνίας του Λευκού Οίκου, Στίβεν Τσέουνγκ, διέψευσε δημοσίως ότι το έγγραφο ανταποκρίνεται στο πραγματικό κείμενο.

«Το υποτιθέμενο κείμενο που δημοσίευσε το CNN δεν αντιστοιχεί στο πραγματικό μνημόνιο κατανόησης», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παρά τις διαψεύσεις, αρκετές διπλωματικές πηγές φέρονται να επιβεβαιώνουν ότι το γενικό πλαίσιο των διαπραγματεύσεων κινείται προς αυτή την κατεύθυνση.

Ο Τραμπ διαψεύδει το ταμείο των 300 δισ. δολαρίων

Πρόσθετες αντιδράσεις προκάλεσε δημοσίευμα του Bloomberg σύμφωνα με το οποίο προβλέπεται πρόσβαση της Τεχεράνης σε αναπτυξιακό ταμείο ύψους 300 δισ. δολαρίων.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε κατηγορηματικά τις πληροφορίες.

«Δεν θα δώσουμε ούτε 10 σεντς. Δεν έχουμε κανένα τέτοιο ταμείο. Πρόκειται για ψευδή ιστορία», δήλωσε στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της G7.

Η διάψευση, ωστόσο, δεν κατάφερε να περιορίσει τις συζητήσεις που έχουν ανοίξει για το εύρος των οικονομικών ανταλλαγμάτων προς το Ιράν.

Παράθυρο 60 ημερών για τη νέα Μέση Ανατολή

Οι υπογραφές αναμένεται να πέσουν στις 19 Ιουνίου στην Ελβετία, παρουσία υψηλόβαθμων εκπροσώπων των δύο χωρών.

Αμέσως μετά θα ξεκινήσει μια κρίσιμη περίοδος 60 ημερών, κατά την οποία Ουάσιγκτον και Τεχεράνη θα επιχειρήσουν να μετατρέψουν το προσωρινό πλαίσιο σε οριστική συμφωνία.

Το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας θα καθορίσει όχι μόνο το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος αλλά και τις νέες ισορροπίες ισχύος σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Για τους υποστηρικτές της συμφωνίας πρόκειται για μια ιστορική ευκαιρία αποκλιμάκωσης. Για τους επικριτές της, είναι μια επικίνδυνη παραχώρηση που μπορεί να ενισχύσει το Ιράν περισσότερο από ποτέ.