Σοβαρές ανησυχίες προκαλεί στην Ουάσιγκτον το περιεχόμενο του υπό διαμόρφωση Μνημονίου Κατανόησης (MoU) μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, καθώς σύμφωνα με νέα αξιολόγηση του αμερικανικού think tank Institute for the Study of War (ISW), η οικονομική ανακούφιση που προβλέπεται για την Τεχεράνη θα μπορούσε να επιτρέψει στο ιρανικό καθεστώς να ανασυγκροτήσει άμεσα τις στρατιωτικές του δυνατότητες.
Η έκθεση δημοσιεύθηκε την Τρίτη και έρχεται να ενισχύσει τις ανησυχίες ότι η συμφωνία ενδέχεται να προσφέρει στο Ιράν σημαντικούς οικονομικούς πόρους, οι οποίοι θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε εξοπλιστικά προγράμματα αντί για την οικονομική ανάκαμψη της χώρας.
Το Ιράν θέλει τα χρήματα για πυραύλους και drones
Παρότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ διέψευσε τις πληροφορίες περί δημιουργίας ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το Ιράν, το ISW σημειώνει ότι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν ήδη ξεκαθαρίσει πως τα κεφάλαια που θα απελευθερωθούν μέσω της συμφωνίας θα χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της χώρας.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, είχε δηλώσει χαρακτηριστικά τον Μάιο:
«Φυσικά και διαθέτουμε μέρος των χρημάτων του Ιράν για πυραύλους και drones. Αν δεν το κάναμε, οι εχθροί μας θα είχαν πετύχει τους στόχους τους.»
Η δήλωση θεωρείται από πολλούς αναλυτές ως έμμεση παραδοχή ότι οποιαδήποτε οικονομική χαλάρωση θα μεταφραστεί και σε στρατιωτική ενίσχυση της Τεχεράνης.
Άρση κυρώσεων και επανεκκίνηση των πετρελαϊκών εξαγωγών
Πέρα από τις πληροφορίες για το φερόμενο ταμείο των 300 δισ. δολαρίων, διεθνή μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι το σχέδιο συμφωνίας προβλέπει σημαντικά οικονομικά οφέλη για το Ιράν.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα σαουδαραβικών μέσων ενημέρωσης αλλά και της Wall Street Journal, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται:
- Να άρουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
- Να επιτρέψουν ξανά τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου.
- Να χαλαρώσουν τις κυρώσεις που σχετίζονται με τις ενεργειακές και ναυτιλιακές υπηρεσίες.
Όλα αυτά φέρεται να ενεργοποιούνται αμέσως μετά την υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης.
Έσοδα 10 δισ. δολαρίων σε μόλις 60 ημέρες
Το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Mehr News Agency εκτίμησε ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να αποκομίσει έως και 10 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο από τις εξαγωγές πετρελαίου κατά τη διάρκεια των πρώτων 60 ημερών εφαρμογής της συμφωνίας.
Η προοπτική αυτή προκαλεί έντονο προβληματισμό στη Δύση, καθώς θα προσφέρει άμεση ρευστότητα σε μια οικονομία που βρίσκεται εδώ και χρόνια υπό καθεστώς κυρώσεων.
Οι Φρουροί της Επανάστασης ζητούν στρατιωτικές δαπάνες
Την ίδια στιγμή, διεθνή μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι ο διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης, στρατηγός Αχμάντ Βαχιντί, έχει ζητήσει τα αποδεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν να μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για στρατιωτικούς σκοπούς.
Η θέση αυτή ενισχύει τους φόβους ότι η συμφωνία θα μπορούσε να οδηγήσει σε ταχεία αναβάθμιση των ιρανικών πυραυλικών και μη επανδρωμένων συστημάτων.
Τραμπ: «Πρόκειται για μια δίκαιη συμφωνία»
Παρά τις διεθνείς αντιδράσεις, ο Ντόναλντ Τραμπ υπερασπίστηκε τη συμφωνία.
«Έχουμε μια δίκαιη συμφωνία. Είναι μια καλή συμφωνία. Δεν επενδύουμε χρήματα στο Ιράν και οι φήμες που κυκλοφόρησαν είναι παράλογες», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς ανακοίνωσε ότι το πλήρες κείμενο του Μνημονίου Κατανόησης αναμένεται να δημοσιοποιηθεί μέχρι το Σάββατο.
Ανησυχία σε Ισραήλ και Δύση
Η ανάλυση του ISW συμβαδίζει με τις εκτιμήσεις αρκετών Ισραηλινών ειδικών, οι οποίοι τις τελευταίες ημέρες έχουν εκφράσει φόβους ότι η οικονομική ανακούφιση του Ιράν θα λειτουργήσει ως «σωσίβιο» για το καθεστώς.
Παρότι αρκετοί αναλυτές αμφισβητούν την ακρίβεια ορισμένων πληροφοριών που έχουν διαρρεύσει για τη συμφωνία, υπάρχει ευρεία συναίνεση ότι μια τόσο μεγάλη εισροή κεφαλαίων θα μπορούσε να προσφέρει στην Τεχεράνη τη δυνατότητα να ανασυγκροτήσει την οικονομία της, αλλά και να ενισχύσει σημαντικά τις στρατιωτικές της δυνατότητες.
Το μεγάλο ερώτημα
Το κρίσιμο ερώτημα που πλέον απασχολεί διπλωματικούς και στρατιωτικούς κύκλους είναι εάν η συμφωνία θα οδηγήσει πράγματι σε αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή ή αν θα προσφέρει στο Ιράν τους οικονομικούς πόρους που χρειάζεται για να επανέλθει ακόμη πιο ισχυρό στο περιφερειακό γεωπολιτικό παιχνίδι.
Για τους επικριτές της συμφωνίας, η Τεχεράνη φαίνεται να εξασφαλίζει οικονομικά οφέλη δισεκατομμυρίων πριν ακόμη προχωρήσει σε ουσιαστικές και επαληθεύσιμες παραχωρήσεις στο πυρηνικό της πρόγραμμα.