ΗΠΑ και Ρωσία συναντήθηκαν ξανά σε ανώτατο επίπεδο από το 2002 και τη ρωσική εισβολή στα ουκρανικά εδάφη και για περισσότερες από τέσσερις ώρες έβαλαν όπως φαίνεται τις βάσεις για τα επόμενα βήματα προς τον τερματισμό του πολέμου που συμπληρώνει την ερχόμενη εβδομάδα τρία χρόνια.
Τα «κρυφά» μηνύματα πίσω από τις συνομιλίες ΗΠΑ – Ρωσία
Όταν ΗΠΑ και Ρωσία βρίσκονται μετά από τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα, με τόσα ανοιχτά θέματα και τις θερμοκρασίες στις διπλωματικές σχέσεις για τα τελευταία τριάμισι χρόνια από τη συνάντηση Μπάιντεν – Πούτιν στην Ελβετία το καλοκαίρι του 2021, να είναι «πολικές» είναι δεδομένο πως έχει αναπτυχθεί για αρχή ένας οδικός χάρτης που θα επαναφέρει την άμεση επικοινωνία ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Μόσχα τουλάχιστον στο καθεστώς του 2020.
Η Μόσχα φαίνεται να έχει συναινέσει στην αμερικανική πρόταση Τραμπ και Πούτιν να συνομιλούν συχνότερα ειδικά για θέματα στα οποία όπως είπε ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας Σεργκέι Λαβρόφ «δεν υπάρχει σύγκλιση απόψεων».
Η Μόσχα φαίνεται παράλληλα να αποδέχεται την αμερικανική κίνηση του Αμερικανού Προέδρου να υπάρξουν άμεσα αποτελέσματα στον πόλεμο στην Ουκρανία αλλά έδειξε ξεκάθαρα πως η διαδρομή δεν θα είναι ούτε σύντομη, όπως την οραματίζεται και την προμοτάρει ο Τραμπ ούτε και εύκολη.
Η ατάκα του νέου υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο «πρόκειται για μία περίοδο δύσκολης διπλωματίας» είναι ενδεικτική πως ειδικά σε τόσο πολύπλοκα και χρονίζοντα ζητήματα όπως οι ρωσοουκρανικές σχέσεις το «θα τελειώσω τον πόλεμο σε 24 ώρες» που μετατράπηκε θα «τελειώσω τον πόλεμο τις πρώτες 100 ημέρες» βρίσκεται στη σφαίρα της υπερβολής και του φανταστικού.
Τι τελικώς ζητήθηκε από τη Ρωσία και τι έδωσαν οι ΗΠΑ
Δεδομένα ο Μπάρκο Ρούμπιο μαζί με τον επικεφαλής ασφαλείας του Λευκού Οίκου και τον κορυφαίο διαπραγματευτή του Τραμπ ζήτησαν από τη Ρωσία να στείλει τους όρους της για να υπάρξει άμεσα κατάπαυση του πυρός στα ουκρανικά μέτωπα που σήμερα μαίνονται τόσο στην Ανατολική Ουκρανικά όσο και στη ρωσική επαρχία του Κουρσκ.
Ούτε η αμερικανική ούτε και η ρωσική πλευρά έχουν αποκαλύψει λεπτομέρειες και η διαρροή πως η Ουάσιγκτον παρέδωσε σχέδιο τριών σημείων στη Μόσχα διαψεύστηκε κατηγορηματικά από τον Λαβρόφ.
Οι ΗΠΑ του Τραμπ θέλουν εξελίξεις προς την κατεύθυνση της κατάπαυσης άμεσα και έχουν θέσει το συγκεκριμένο ζήτημα στη Ρωσία ως βασικό όρο καθώς πάνω σε αυτό ο Ντόναλντ Τραμπ σκοπεύει να οικοδομήσει τα επόμενα δικά του βήματα στα οποία από τη μία θα εμπλέξει Κίεβο και Ευρώπη την ίδια στιγμή που θα τους ζητά δέσμευση τόσο για συμμετοχή στην επόμενη φάση του δικού του σχεδίου ειρήνευσης όσο και παροχής εγγυήσεων ασφαλείας με δικά τους μέσα προς το Κίεβο.
Από την πλευρά της η Ρωσία φαίνεται να έδωσε στην Ουάσιγκτον, αν και όχι επίσημα το ΟΚ, να μεταφέρει στην ουκρανική πλευρά πως σήμερα ο Πούτιν είναι σε θέση να καθίσει στο ίδιο τραπέζι με τον Ζελένσκι «εάν υπάρχουν οι προϋποθέσεις».
Η Μόσχα παράλληλα όπως αναμενόταν έχει δώσει στις ΗΠΑ μία ευρύτατη γκάμα από αιτήματα – όπως φαίνεται όχι προφορικά – τα οποία φτάνουν μέχρι την επαναφορά του ΝΑΤΟ στα σύνορα του 2008.
Αυτό που βασικά κερδίζει η Μόσχα από τη σημερινή συνάντηση πέρα από τις εντυπώσεις είναι και το γεγονός πως η Μόσχα ζήτησε κινήσεις από τις ΗΠΑ και πίεση για ανάλογη συνέχεια και από την Ευρώπη για άρση των οικονομικών κυρώσεων που έχουν επιβληθεί από την εισβολή στις 24 Φεβρουαρίου του 2022.
Ο Ρούμπιο φαίνεται πως είχε την εξουσιοδότηση Τραμπ όχι απλά να παραλάβει το ρωσικό μήνυμα αλλά και να πει πως αυτό δεν είναι «εκτός πραγματικότητας».
Οι συζητήσεις επί σχεδόν πέντε ώρες φαίνεται πως έχουν δώσει στην ομάδα Τραμπ υλικό που θα φέρει εξελίξεις άμεσα. Ο Τραμπ έχει ήδη ενημερωθεί για τα ρωσικά σχέδια και τα αιτήματα και δεδομένα θα ετοιμάσει τις δικές του προτάσεις.
Από αυτή την οπτική η σημερινή ημέρα έχει δεδομένα και έναν ιστορικό τόνο καθώς όταν Κρεμλίνο και Οβάλ γραφείο μιλούν παράγονται εξελίξεις σε παγκόσμια κλίμακα.
Η Ουκρανία, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Άγκυρα και η κινεζική απουσία
Η συνάντηση στο Ριάντ δεν είχε κανέναν εκτός των δύο μεγάλων πόλων του κόσμου. Η Ουκρανία που βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση εδώ και σχεδόν τρία χρόνια δεν προσκλήθηκε, η Ευρωπαϊκή Ένωση που μπορεί ο Τραμπ να υποστηρίζει πως δεν έχει δώσει τα ίδια με τις ΗΠΑ, αλλά ακόμη κι έτσι έχει προσπαθήσει πολύ ήταν επίσης εκτός.
Ο Ρούμπιο υπογράμμισε πως δεν υπάρχει περίπτωση να δημιουργηθεί ένα κείμενο το οποίο θα επιβληθεί στην Ουκρανία και πως δεν πρέπει να παρερμηνεύονται οι προθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ.
Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε «δεν είναι η πρώτη φορά στην ιστορία που υπάρχουν σε εξέλιξη κινήσεις στα επίπεδα της σκιώδους διπλωματίας».
Το ζήτημα πως οι ΗΠΑ σήμερα εκλαμβάνουν την Ουκρανία ως «δευτερεύουσα» συνθήκη του ζητήματος και με άκομψο τρόπο υποβιβάζουν τις θυσίες της και την αντίστασή της στη ρωσική εισβολή δεν έχουν απλά φέρει ενόχληση στο Κίεβο αλλά έχουν κινητοποιήσει και ένα σχέδιο για το οποίο φαίνεται πως ο Τραμπ έχει κάνει λάθος υπολογισμούς.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δεδομένα αιφνιδίασε τη διπλωματική αποστολή των ΗΠΑ στο Ριάντ καθώς ανακοίνωσε λίγα λεπτά πριν την επιστροφή του από την Άγκυρα πως τελικά θα ακυρώσει τη συνέχεια της δικής του επίσκεψης…
Ο Ουκρανός Πρόεδρος έφερε και πάλι επίσης στο τραπέζι έναν «παίχτη» ο οποίος έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στα τεκταινόμενα στα πεδία και τις διπλωματικές προσπάθειες των τελευταίων τριών ετών, την Τουρκία.
Ο Ταγίπ Ερντογάν έγινε επίσης ο πρώτος ηγέτης εκτός ΕΕ ο οποίος συντάθηκε ανοιχτά με το πάγιο αίτημα της Ουκρανίας για την εδαφική ακεραιότητα της χώρας και δια της τεθλασμένης θα βρίσκεται δεδομένα σε κάποια από τις πολλές και κρίσιμες διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν στο τραπέζι της επόμενης ημέρας.
Από την πλευρά της η Ένωση και πάλι με πρωτοβουλία του Παρισιού αποφάσισε να διευρύνει τις έκτακτες Συνόδους κορυφής και να ενημερώσει και τους υπόλοιπους εταίρους – μέσα σε αυτούς και την Ελλάδα – που δεν είχαν προσκληθεί στην πρώτη διάσκεψη.
Η κινητικότητα που υπάρχει σήμερα είναι ενδεικτική της βαρύτητας των όσων διακυβεύονται στα οποία δεν περιλαμβάνεται μόνο η Ουκρανία αλλά ολόκληρος ο κόσμος.
Από το «παζλ» των κρίσιμων διασκέψεων ηχηρή μοιάζει η απουσία της Κίνας. Δεν υπάρχει μάλιστα από την πλευρά του Πεκίνου, πέρα από διαρροές κι ευχολόγια» κάποια επίσημη τοποθέτηση για τις εξελίξεις.
Η Κίνα φαίνεται να τηρεί στάση αναμονής καθώς θέλει από τη μία να δει στο χαρτί τις αμερικανικές και τις ρωσικές προτάσεις και σε δεύτερο χρόνο να «διαβάσει» τη Μόσχα την οποία μπορεί να «επέπληξε» με πολλούς τρόπους για τον πόλεμο στην Ανατολική Ευρώπη αλλά έσωσε παράλληλα αγοράζοντας επί τρία χρόνια τη ρωσική ενέργεια σε κάθε μορφή…
Η Κίνα βραχυπρόθεσμα θα διαδραματίσει ρόλο στα τεκταινόμενα καθώς δεν αφήσει δεδομένα την σήμερα σε «ομηρεία» Ρωσία να συμπράξει με την Ουάσιγκτον που αποτελεί και τον μεγάλο της ουσιαστικά «εχθρό».