Ο όρος EGAYDAAK είναι το τουρκικό ακρωνύμιο για τη φράση “Egemenliği Devredilmemiş Adalar” (ή πληρέστερα Egemenliği Anlaşmalarla Yunanistan’a Devredilmemiş Ada, Adacık ve Kayalıklar), που μεταφράζεται ως «Νησιά, νησίδες και βραχονησίδες των οποίων η κυριαρχία δεν μεταβιβάστηκε στην Ελλάδα μέσω συνθηκών». Πρόκειται για το κεντρικό θεωρητικό δόγμα της Τουρκίας για την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας στο Αιγαίο Πέλαγος.
Τι Περιλαμβάνει η Λίστα
Η λίστα EGAYDAAK περιλαμβάνει συνολικά 152 ελληνικά νησιά, νησίδες και βραχονησίδες στο Αιγαίο και το Κρητικό Πέλαγος:
Η Ελληνική Θέση
Η Ελλάδα απορρίπτει πλήρως το δόγμα EGAYDAAK ως νομικά αστήρικτο και ανιστόρητο. Η ελληνική διπλωματία τονίζει ότι η κυριαρχία όλων των νησιών του Αιγαίου είναι απόλυτα κατοχυρωμένη από το Διεθνές Δίκαιο, καθώς οι σχετικές συνθήκες μεταβίβασαν ρητά το σύνολο των εδαφών, των παρακείμενων νησίδων και των πρώην οθωμανικών δικαιωμάτων στην Ελλάδα.
Ο Yaycı, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο ζήτημα των «EGAYDAAK» (νησιά, νησίδες και βραχονησίδες των οποίων η κυριαρχία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών), τόνισε την ανάγκη να κατοχυρωθούν επίσημα τα κυριαρχικά δικαιώματα της Τουρκίας στα 176 νησιά και να υπάρξει επιστροφή στην «ισορροπία της Λωζάνης».
Τουρκικό αποτύπωμα στο Αιγαίο! Ο Cihat Yaycı απευθύνει κρίσιμη προειδοποίηση για τα EGAYDAAK
Τι ακριβώς είναι ο Νόμος της Γαλάζιας Πατρίδας, από ποιες ανάγκες προέκυψε και τι περιλαμβάνει όσον αφορά τις θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας της Τουρκίας;
Ο απόστρατος υποναύαρχος και καθηγητής δρ. Cihat Yaycı δήλωσε:
«Προειδοποιώ ότι ο “Νόμος της Γαλάζιας Πατρίδας” θα καθορίσει συνολικά τις θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας της Τουρκίας στο εσωτερικό δίκαιο. Ωστόσο, τεχνικά λάθη, ιδιαίτερα στην Ανατολική Μεσόγειο, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σοβαρές απώλειες δικαιωμάτων κατά τη διαδικασία αυτή.»
Λόγω του κατακερματισμένου χαρακτήρα της υφιστάμενης νομοθεσίας, ο «Νόμος της Γαλάζιας Πατρίδας» στοχεύει να καλύψει τα νομικά κενά που αφορούν την προστασία των δικαιωμάτων της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ).
«Πιστεύω ότι τα δικαιώματα που δεν δηλώνονται επισήμως θα αμφισβητηθούν με την πάροδο του χρόνου. Τονίζω ότι η Τουρκία δεν πρέπει μόνο να αμύνεται σε περιοχές όπου έχει δίκιο, αλλά και να ενεργεί ως κράτος που δηλώνει, εφαρμόζει και προστατεύει τα δικαιώματά του.»
Η «Γαλάζια Πατρίδα» μπορεί να θεωρηθεί ως το θαλάσσιο αντίστοιχο του Εθνικού Όρκου (Misak-ı Millî). Ωστόσο, δεν πρόκειται για επεκτατικό σχέδιο· είναι η ονομασία που δίνεται στις νόμιμες θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας της Τουρκίας, οι οποίες απορρέουν από το διεθνές δίκαιο.
«Προειδοποιώ ότι, ιδιαίτερα στην Ανατολική Μεσόγειο, εάν αγνοηθούν στις χαρτογραφήσεις και στις νομικές ρυθμίσεις οι αμοιβαίες παράκτιες σχέσεις της Τουρκίας με τη Συρία, τον Λίβανο, το Ισραήλ και την Παλαιστίνη, η Τουρκία θα μπορούσε ουσιαστικά να παραχωρήσει πολύ μεγάλες θαλάσσιες εκτάσεις στη Διοίκηση της Ελληνοκυπριακής πλευράς, με συνέπεια απώλειες σε τομείς όπως η θαλάσσια δικαιοδοσία, οι ενεργειακοί πόροι και τα αλιευτικά δικαιώματα.»
«Πιστεύω ότι οποιαδήποτε μελλοντική θαλάσσια συμφωνία με τη Συρία δεν θα πρέπει να είναι μια “πλευρική συνοριακή συμφωνία”, αλλά μια συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών βασισμένη στις αντίστοιχες ακτογραμμές.»
Ποια είναι τα βαθύτερα ζητήματα της μακροχρόνιας κρίσης των νησιών στο Αιγαίο και ποια είναι η προσέγγιση της Ελλάδας;
«Το πιο θεμελιώδες ζήτημα είναι αυτό που αποκαλούμε EGAYDAAK.»
Ο Yaycı εξηγεί:
«EGAYDAAK σημαίνει “Νησιά, νησίδες και βραχονησίδες των οποίων η κυριαρχία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα μέσω συνθηκών”.»
Στο Αιγαίο Πέλαγος τα χωρικά ύδατα εκτείνονται στα 6 ναυτικά μίλια, δηλαδή περίπου 11–11,5 χιλιόμετρα. Το ζήτημα δεν είναι ο ίδιος ο βράχος. Το ζήτημα είναι πόση περιοχή γύρω από αυτόν θεωρείται μέρος της επικράτειας μέσω των χωρικών υδάτων. Κανείς δεν μπορεί να εισέλθει σε αυτή την περιοχή χωρίς άδεια. Ό,τι βρίσκεται εντός αυτής της ακτίνας θεωρείται μέρος των χωρικών υδάτων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα EGAYDAAK αφορούν νησιά, νησίδες και βραχονησίδες των οποίων η κυριαρχία δεν μεταβιβάστηκε στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών.
Υποστηρίζει ότι υπάρχουν δύο βασικές συμφωνίες που σχετίζονται με το θέμα: η Συνθήκη της Λωζάνης του 1923 και η Συνθήκη των Παρισίων του 1947. Επικαλείται τα άρθρα 6, 12, 13, 14, 15 και 16 της Συνθήκης της Λωζάνης και τα άρθρα 14 και 43 της Συνθήκης των Παρισίων.
Ποια νησιά παραχωρήθηκαν με τις Συνθήκες της Λωζάνης και των Παρισίων και ποια θεωρούνται αμφισβητούμενα;
Ο Yaycı αναφέρει:
«Το 1923, κατά τη Συνθήκη της Λωζάνης, τα χωρικά ύδατα ήταν 3 ναυτικά μίλια. Ορισμένοι λένε ότι η Συνθήκη δεν το αναφέρει. Όμως αυτό προκύπτει από το ίδιο το κείμενο, καθώς γίνεται συνεχής αναφορά σε “νησιά εντός 3 μιλίων από την ηπειρωτική χώρα”.»
Κατά την άποψή του, το 1936 η Ελλάδα επέκτεινε τα χωρικά της ύδατα από 3 σε 6 μίλια.
Επισημαίνει ότι η Συνθήκη της Λωζάνης αναφέρει πως τα νησιά που κατονομάζονται ως παραχωρούμενα στην Ελλάδα και την Ιταλία, καθώς και οι νησίδες που εξαρτώνται από αυτά και βρίσκονται εντός 3 μιλίων, παραχωρούνται στις αντίστοιχες χώρες. Όλα τα υπόλοιπα νησιά εντός 3 μιλίων από τις τουρκικές ακτές ανήκουν στην Τουρκία.
Υποστηρίζει επίσης ότι όλα τα υπόλοιπα νησιά του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, τα οποία δεν παραχωρήθηκαν ρητά με το όνομά τους, αποτελούν ξεχωριστό ζήτημα.
Γιατί θεωρεί ότι δεν πρέπει να συζητηθούν άλλα θέματα με την Ελλάδα πριν λυθεί αυτό;
«Επομένως, δεν θα πρέπει να συζητηθεί κανένα άλλο ζήτημα με την Ελλάδα μέχρι να διευκρινιστεί σε ποιον ανήκουν αυτά τα νησιά. Δεν θα πρέπει να συζητηθεί κανένα θαλάσσιο θέμα. Αυτό πρέπει να είναι η προϋπόθεση της Τουρκίας. Η Τουρκία πρέπει να πει: “Πρώτα θα καθοριστεί σε ποιον ανήκουν αυτά τα νησιά”.»
Πώς ξεκίνησε η κρίση των Ιμίων (Kardak) και πώς επηρέασε την εξέλιξη των γεγονότων;
Ο Yaycı αναφέρει:
«Το περιστατικό ξεκίνησε από την κρίση των Καρντάκ (Ιμίων) στα ανοικτά της Αλικαρνασσού (Bodrum). Το 1996 το πλοίο Figen Akat προσάραξε στα Καρντάκ, περίπου 3,5 μίλια από το Γκιουμούςλουκ. Η Ελλάδα ήρθε και είπε: “Θα σας διασώσω, αυτό είναι δικό μου έδαφος”. Ο πλοίαρχος αρνήθηκε λέγοντας ότι πρόκειται για τουρκικό νησί και ότι θα τον διασώσει η τουρκική ακτοφυλακή.»
Σύμφωνα με την περιγραφή του, το γεγονός εξελίχθηκε σε κρίση. Μετά την αποχώρηση δημοσιογράφων, ελληνικές δυνάμεις αποβιβάστηκαν σε μία από τις βραχονησίδες και ύψωσαν ελληνική σημαία.
Η Τουρκία απάντησε στέλνοντας βατραχανθρώπους SAT στην άλλη βραχονησίδα και υψώνοντας τουρκική σημαία, ενώ τα δύο ναυτικά ήρθαν αντιμέτωπα.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι τα κτηματολογικά και ιδιοκτησιακά αρχεία δείχνουν πως τα Ίμια ανήκουν στην Τουρκία.
Ποια ήταν τα αποτελέσματα της κρίσης των Ιμίων;
Μετά την κρίση, σύμφωνα με τον Yaycı, ο τότε διοικητής του τουρκικού ναυτικού Güven Erkaya ζήτησε μελέτη για τον εντοπισμό όλων των νησιών, νησίδων και βραχονησίδων που δεν είχαν παραχωρηθεί στην Ελλάδα.
Ακολούθησε νέα κρατική έρευνα με τη συμμετοχή περισσότερων από 40 ακαδημαϊκών, ιστορικών, νομικών και στρατιωτικών, οι οποίοι εξέτασαν αρχεία στην Αγγλία, την Τουρκία, την Ιταλία και αλλού.
Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, ο αριθμός των συγκεκριμένων νησιών, νησίδων και βραχονησίδων ανέρχεται σε 176.
Σε ποιο σημείο έχει σταματήσει σήμερα η διαδικασία;
Ο Yaycı δηλώνει:
«Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι, παρόλο που τα ονόματα αυτών των 176 νησιών είναι γνωστά, δεν έχουν ανακοινωθεί επίσημα. Αυτό πρέπει να γίνει το συντομότερο δυνατό.»
Κατά την άποψή του, χωρίς την επίσημη δημοσιοποίηση της λίστας είναι αδύνατον να προσδιοριστεί με σαφήνεια ποια νησιά θεωρούνται αμφισβητούμενα.
Σημειώνει επίσης ότι στην Ελλάδα το θέμα αντιμετωπίζεται ως «γκρίζα ζώνη» και ότι έχει αναφερθεί σε έγγραφα των υπουργείων Εξωτερικών των δύο χωρών καθώς και στον Τύπο.
Ποια πολιτική προτείνει για το μέλλον στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο;
Ο Yaycı καταλήγει:
«Η αποφασιστικότητα της Τουρκίας είναι σαφής και ούτε η Ελλάδα ούτε οποιοδήποτε άλλο κράτος μπορεί να επεκτείνει τα χωρικά του ύδατα πέραν των 6 μιλίων.»
«Κανένα έθνος δεν μπορεί να ξεχάσει ή να παραμερίσει το ζήτημα των EGAYDAAK ή το ζήτημα των νησιών με αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς. Όλα αυτά είναι καταγεγραμμένα και πρέπει να παραμείνουν καταγεγραμμένα. Αφορούν το μέλλον της χώρας και του έθνους μας.»
«Θέλουμε να ζούμε ειρηνικά με την Ελλάδα. Ζητούμε, και πράγματι πρέπει να ζητούμε, επιστροφή στην ισορροπία που καθιέρωσε η Συνθήκη της Λωζάνης. Η ισορροπία της Λωζάνης είναι ισορροπία ειρήνης. Ας είναι τα χωρικά ύδατα 3 μίλια.»
«Κάποιοι θα πουν ότι έτσι μειώνονται τα χωρικά ύδατα. Η δική μας κατάσταση δεν είναι ίδια με της Ελλάδας, επειδή δεν διαθέτουμε μεγάλο αριθμό νησιών και νησίδων· επομένως το αποτέλεσμα είναι διαφορετικό.»