Παρά το γεγονός ότι το καλοκαίρι συνοδεύεται παραδοσιακά από αυξημένη κινητικότητα στο Αιγαίο και συχνά από εντάσεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, η εκτίμηση που κυριαρχεί τόσο στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας όσο και στο υπουργείο Εξωτερικών είναι ότι τους επόμενους μήνες δεν αναμένεται κάποια σοβαρή κλιμάκωση από την πλευρά της Άγκυρας.
Παρά τις κατά καιρούς ρητορικές αιχμές που εξακολουθούν να καταγράφονται από Τούρκους αξιωματούχους και μέσα ενημέρωσης, στρατιωτικές και διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η τουρκική ηγεσία θα διατηρήσει τη γραμμή των «ήρεμων νερών» καθ’ όλη τη διάρκεια του θέρους, αποφεύγοντας κινήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέα περίοδο έντασης στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Ωστόσο, η ίδια αισιοδοξία δεν επεκτείνεται και στο φθινόπωρο.
Ο Οκτώβριος και το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα»
Στην Αθήνα παρακολουθούν με ιδιαίτερη προσοχή την απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης να μεταθέσει για τον Οκτώβριο τη συζήτηση του νομοσχεδίου που αφορά τις θαλάσσιες ζώνες σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.
Η χρονική αυτή μετάθεση ερμηνεύεται από ελληνικής πλευράς ως ένδειξη ότι η Άγκυρα επιδιώκει να αποφύγει, τουλάχιστον προσωρινά, νέες εστίες έντασης κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Παράλληλα όμως, διπλωματικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι το περιεχόμενο του συγκεκριμένου νομοσχεδίου ενδέχεται να επηρεάσει σημαντικά το κλίμα στις διμερείς σχέσεις, καθώς συνδέεται άμεσα με τις τουρκικές θέσεις περί «Γαλάζιας Πατρίδας» και τις διεκδικήσεις της Άγκυρας στην ευρύτερη περιοχή.
Για τον λόγο αυτό, Αθήνα και Υπουργείο Εξωτερικών τηρούν στάση αναμονής έως ότου δημοσιοποιηθεί το πλήρες κείμενο της τουρκικής πρωτοβουλίας.
Θετικό κλίμα στις στρατιωτικές επαφές
Στο μεταξύ, θετικά αξιολογείται από ελληνικής πλευράς η πρόσφατη συνάντηση του αρχηγού ΓΕΕΘΑ, στρατηγού Δημήτρη Χούπη, με τον Τούρκο ομόλογό του στρατηγό Σελτζούκ Μπαϊρακτάρογλου, η οποία πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη στο περιθώριο της 19ης Διαβαλκανικής Συνόδου Αρχηγών Ενόπλων Δυνάμεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η συνάντηση διεξήχθη σε ιδιαίτερα καλό κλίμα και εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια διατήρησης ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας μεταξύ των δύο χωρών, τόσο σε στρατιωτικό όσο και σε διπλωματικό επίπεδο.
Οι επαφές αυτές θεωρούνται κρίσιμες για την αποφυγή παρεξηγήσεων και τη διαχείριση πιθανών κρίσεων, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένης δραστηριότητας στο Αιγαίο.
Η άσκηση «Ντενίζ Κουρντού» και τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης
Σημαντικό στοιχείο για τη διατήρηση της αποκλιμάκωσης θεωρείται και ο τρόπος με τον οποίο εξελίσσεται η τουρκική αεροναυτική άσκηση «Ντενίζ Κουρντού», η οποία διεξάγεται από τις 4 έως τις 14 Ιουνίου.
Η άσκηση έχει ενταχθεί στο πλαίσιο των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης που έχουν συμφωνηθεί μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τον κίνδυνο αιφνιδιασμών ή επιχειρησιακών παρεξηγήσεων.
Στρατιωτικές πηγές επισημαίνουν ότι η τουρκική πλευρά υπέβαλε αιτήματα για την έκδοση των απαραίτητων αεροπορικών αναγγελιών (NOTAM) μέσω της ελληνικής Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας.
Η συγκεκριμένη διαδικασία αξιολογείται θετικά από ελληνικής πλευράς, καθώς ακολουθεί τους καθιερωμένους διεθνείς κανόνες διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας στο Αιγαίο.
Η διαφωνία για τα 10 ναυτικά μίλια παραμένει
Παρά το θετικό κλίμα, οι γνωστές διαφορές μεταξύ των δύο χωρών εξακολουθούν να υφίστανται.
Η Άγκυρα εξακολουθεί να αμφισβητεί το εύρος των 10 ναυτικών μιλίων του ελληνικού εθνικού εναέριου χώρου, υποστηρίζοντας ότι αυτό θα πρέπει να ταυτίζεται με τα 6 ναυτικά μίλια των χωρικών υδάτων.
Στο πλαίσιο αυτό, η Τουρκία εξέδωσε και αντι-NOTAM, επαναλαμβάνοντας τις πάγιες θέσεις που διατυπώνει ήδη από τη δεκαετία του 1970.
Πρόκειται για μια διαφωνία που παραμένει ανοιχτή εδώ και δεκαετίες και η οποία εξακολουθεί να αποτελεί βασικό σημείο τριβής στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Αναμονή για τις πραγματικές προθέσεις της Άγκυρας
Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι, παρά τη βελτίωση του κλίματος, δεν έχει υπάρξει καμία ουσιαστική μεταβολή στις πάγιες θέσεις των δύο χωρών.
Η ελληνική πλευρά αναμένει να εξετάσει το πλήρες περιεχόμενο του τουρκικού νομοσχεδίου για τις θαλάσσιες ζώνες προτού διαμορφώσει τελική εικόνα για τις πραγματικές προθέσεις της Άγκυρας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κατά πόσο το νομοσχέδιο θα περιλαμβάνει διατάξεις ή αναφορές που συνδέονται με τις τουρκικές θεωρίες περί «γκρίζων ζωνών» ή άλλες αμφισβητήσεις ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Μέχρι να υπάρξει επίσημη δημοσιοποίηση του κειμένου, η Αθήνα αποφεύγει τις πρόωρες εκτιμήσεις.
Ανοιχτοί δίαυλοι, αλλά χωρίς αυταπάτες
Το μήνυμα που εκπέμπεται από ελληνικής πλευράς είναι ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ενεργοί και λειτουργικοί σε όλα τα επίπεδα, τόσο σε πολιτικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο.
Την ίδια στιγμή, όμως, επικρατεί η εκτίμηση ότι η σημερινή περίοδος ηρεμίας δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη ούτε να εκληφθεί ως αλλαγή των στρατηγικών επιδιώξεων της Τουρκίας.
Γι’ αυτό και στην Αθήνα αντιμετωπίζουν το καλοκαίρι ως μια περίοδο σχετικής σταθερότητας, έχοντας ωστόσο ήδη στραμμένο το βλέμμα στον Οκτώβριο και στις αποφάσεις που ενδέχεται να επηρεάσουν εκ νέου την πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων τους επόμενους μήνες.