Γράφει ο Σάι Γκαλ, LevantIntel
Ο Λίβανος έχει ήδη υπογράψει συμφωνία λήξης πολέμου με το Ισραήλ. Στις 17 Μαΐου 1983, η Βηρυτός και η Ιερουσαλήμ αναγνώρισαν η μία την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της άλλης, προέβλεψαν την αποχώρηση του Ισραήλ και απαγόρευσαν την μαχητική δράση από οποιαδήποτε περιοχή. Ο τότε πρόεδρος Αμίν Τζεμαγιέλ ακύρωσε τη συμφωνία υπό συριακή πίεση μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ. Τώρα λέει ότι ο Λίβανος πρέπει να αποκαταστήσει αυτή τη λογική.
Αυτό το θαμμένο γεγονός καταδεικνύει το παρόν. Ο Λίβανος και το Ισραήλ δεν είναι φυσικοί εχθροί. Είναι γειτονικές οικονομίες παγιδευμένες σε μια πολεμική επιχείρηση που ξεπέρασε τις αιτίες της. Η ειρήνη δεν θα δημιουργήσει στοργή, δεν θα σβήσει τη μνήμη ούτε θα αφοπλίσει τη Χεζμπολάχ από τη μια μέρα στην άλλη.
Θα κάνει αυτό που φοβούνται οι ωφελούμενοι του πολέμου: θα τιμολογήσει τη σύγκρουση, θα κατονομάσει τους κερδοσκόπους και θα μετακινήσει τα σύνορα από τη μυθολογία στη φερεγγυότητα. Η συμφωνία του 1983 δεν απέτυχε. Το βέτο την σκότωσε. Η Συρία την έθαψε. Το Ιράν και η Χεζμπολάχ κληρονόμησαν τον τάφο.
Ο πολεμικός λογαριασμός
Ο λογαριασμός είναι ήδη γραμμένος. Επιχείρηση Λιτάνι (1978): 418 εκατομμύρια δολάρια σε ζημιές στον Λίβανο, 2,1 δισεκατομμύρια δολάρια σήμερα. Ο πόλεμος του Λιβάνου το 1982: 1,9 έως 2 δισεκατομμύρια δολάρια, ή 6,6 έως 6,9 δισεκατομμύρια δολάρια σήμερα. Επιχείρηση Λογοδοσία (1993): περισσότεροι από εκατό Λιβανέζοι και τρεις Ισραηλινοί σκοτώθηκαν, σπίτια καταστράφηκαν, εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπίστηκαν, που ποτέ δεν τιμολογήθηκαν με την ίδια αυστηρότητα.
Επιχείρηση Σταφύλια Οργής (1996): 500 εκατομμύρια δολάρια σε ζημιές στον Λίβανο, 1,1 δισεκατομμύρια δολάρια σήμερα, και 150 εκατομμύρια σέκελ, περίπου 53 εκατομμύρια δολάρια, για το Ισραήλ. Ο πόλεμος του 2006: τουλάχιστον 6,75 δισεκατομμύρια δολάρια για τον Λίβανο σε ζημιές, απώλειες παραγωγής και δημοσιονομικό κόστος. περίπου 3,5 δισεκατομμύρια δολάρια για το Ισραήλ σε άμεσες ζημιές, απώλειες ΑΕΠ και απώλειες στον τουρισμό. Ο πόλεμος 2023-2024: 14 δισεκατομμύρια δολάρια σε ζημιές και απώλειες στον Λίβανο, με 11 δισεκατομμύρια δολάρια να απαιτούνται για την αποκατάσταση.
Ελάχιστα στοιχεία, όχι πλήρη στοιχεία. Δεν περιλαμβάνουν ζωές, ανθρώπινο κεφάλαιο, μετανάστευση, εμπιστοσύνη, επενδύσεις, ασφάλειες, αγροκτήματα, ξενοδοχεία, λιμάνια και το ασφάλιστρο κινδύνου που κάνει το κεφάλαιο να φτάνει επιδοτούμενο, προστατευμένο ή απελπισμένο.
Ο μόνιμος λογαριασμός είναι χειρότερος. Ο Λίβανος πληρώνει πριν καν ριχτεί ένας πυροβολισμός, τα ασφάλιστρα των επενδυτών, ο ακυρωμένος τουρισμός, ένας νότος που αντιμετωπίζεται ως ζώνη προώθησης, οι τράπεζες όμηροι ένοπλου βέτο και ένα υπουργείο Οικονομικών που χρηματοδοτεί αυτό που οι πολιτοφυλακές συνεχίζουν να εκθέτουν σε καταστροφή.
Το Ισραήλ πληρώνει διαφορετικά, εκκένωσε τις βόρειες κοινότητες, εκθέτει εργοστάσια και αγροκτήματα, επιστρατεύει εφέδρους, αναχαιτίζει, υψηλότερα ασφάλιστρα, κατεστραμμένες περιουσίες, πυρκαγιές, χαμένο τουρισμό και έναν αμυντικό προϋπολογισμό που τραβιέται προς τα πάνω από ένα σύνορο που θα έπρεπε να ήταν ήσυχο.
Το Reuters εκτίμησε τις ζημιές σε περιουσιακά στοιχεία του Ισραήλ από τη σύγκρουση Ισραήλ-Χεζμπολάχ 2023-2024 σε τουλάχιστον ένα δισεκατομμύριο σέκελ, περίπου 273 εκατομμύρια δολάρια, μαζί με περίπου 60.000 εκτοπισμένους από τον βορρά.
Η διπλωματία επιστρέφει
Ο φάκελος είναι ξανά ανοιχτός. Τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2026, το Ισραήλ και ο Λίβανος εισήλθαν στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών, παρέτειναν μια κατάπαυση του πυρός που διευκολύνθηκε από τις ΗΠΑ κατά 45 ημέρες και ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις ασφαλείας και πολιτικής. Ο Λίβανος συμμετείχε παρά τις αντιρρήσεις της Χεζμπολάχ. Το Ισραήλ έκανε τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ κεντρικό στοιχείο κάθε ειρήνης.
Η εκεχειρία δεν σταμάτησε τον λογαριασμό. Το AP ανέφερε στις 19 Μαΐου 2026 ότι οι ισραηλινές επιθέσεις στο νότιο Λίβανο σκότωσαν τουλάχιστον δεκαεννέα ανθρώπους, ενώ ο τελευταίος γύρος είχε ήδη ξεπεράσει τους 3.000 θανάτους στον Λίβανο και είχε εκτοπίσει περισσότερους από ένα εκατομμύριο ανθρώπους. Κάθε εβδομάδα χωρίς οικισμούς αυξάνει τον λογαριασμό. Κάθε εβδομάδα χωρίς αφοπλισμό αποδυναμώνει την ειρήνη.
Η επιλογή του Λιβάνου
Για τον Λίβανο, η ειρήνη είναι διάσωση, χαμηλότερος κίνδυνος, επενδυτική ανοικοδόμηση, αποκατάσταση του τουρισμού, αξιοποιήσιμα λιμάνια, παραγωγικός ο νότος, ενεργειακά χρηματοδοτήσιμος και ανανέωση του κεφαλαίου του Κόλπου χωρίς την υποψία ότι το δημόσιο χρήμα θα κατασχεθεί από έναν ένοπλο πληρεξούσιο.
Η συρρίκνωση του 2024 κατά 7,1% δεν ήταν μακροοικονομικό νούμερο. Ήταν το τίμημα του να αφήσουμε έναν ένοπλο παράγοντα να λάβει πολεμικές αποφάσεις για ένα χρεοκοπημένο κράτος. Μια σωρευτική μείωση του ΑΕΠ κατά περίπου 40% από το 2019 αφήνει τον Λίβανο να επιλέξει όχι μεταξύ πολέμου και ευημερίας, αλλά μεταξύ ελεγχόμενης ανάκαμψης και μόνιμης συρρίκνωσης.
Το μέρισμα του Ισραήλ
Για το Ισραήλ, το εμπόριο είναι δευτερεύον. Το πραγματικό μέρισμα είναι ο βορράς χωρίς έκπτωση πολέμου, η επιστροφή των εκκενωμένων κοινοτήτων, η μείωση της πίεσης στα αποθέματα, η μείωση των αναχαιτίσεων, η βελτίωση της ασφάλισης, η προστασία των αγροκτημάτων, των εργοστασίων και του τουρισμού, και η απελευθέρωση δημοσιονομικού χώρου για υποδομές, στέγαση, παραγωγικότητα και εκπαίδευση.
Το Ισραήλ δεν χρειάζεται μια θερμή ειρήνη με τον Λίβανο. Η Αίγυπτος και η Ιορδανία απέδειξαν το επιχείρημα, ακόμη και η ψυχρή ειρήνη εμποδίζει τα σύνορα να καταβροχθίζουν τους εθνικούς προϋπολογισμούς.
Ενεργειακή εξίσωση
Η ενέργεια μετατρέπει τη διπλωματία σε χρήμα. Η ναυτιλιακή συμφωνία Ισραήλ-Λιβάνου του 2022, που καταχωρήθηκε στα Ηνωμένα Έθνη ως ανταλλαγή επιστολών, απέδειξε ότι η Βηρυτός και η Ιερουσαλήμ μπορούν να επιλύσουν κυριαρχικές διαφορές όταν το έπαθλο είναι μεγάλο και η Ουάσινγκτον είναι σταθερή.
Άνοιξε την υπεράκτια εξερεύνηση, έδωσε στον Λίβανο μια νόμιμη οδό προς την προοπτική Κάνα, προστάτευσε το Καρίς από μια ναυτική κρίση και έκανε την κίνηση των TotalEnergies, Eni και QatarEnergy στο Οικόπεδο 8 το 2026 δοκιμασία. Ο Λίβανος δεν έχει εγγυημένο πλούτο. Έχει μια επιλογή. Με κρατικό έλεγχο, οριοθέτηση, ρύθμιση και ειρήνη, το φυσικό αέριο είναι τραπεζικά διαθέσιμο. Υπό τη Χεζμπολάχ, πρόκειται για δελτίο τύπου.
Κυπριακός παράγοντας
Η ναυτιλιακή συμφωνία Λιβάνου-Κύπρου μετατρέπει αυτή την επιλογή σε ένα περιφερειακό σύστημα. Μετά από δύο δεκαετίες, η Βηρυτός και η Λευκωσία υπέγραψαν την οριοθέτησή τους στα τέλη του 2025, η οποία ξεκλειδώθηκε από τη συμφωνία Ισραήλ-Λιβάνου και ήταν απαραίτητη για την εξερεύνηση, την εμπιστοσύνη των επενδυτών και την ενεργειακή δρομολόγηση.
Καθορίζει την Κυπριακή Δημοκρατία ως τη νόμιμη ναυτική διεύθυνση του νησιού. Μόλις ο Λίβανος λειτουργήσει μέσω της Λευκωσίας, ο τουρκοκρατούμενος βορράς χάνει την πλασματική ισότιμη κυριαρχία. Η Άγκυρα κατάλαβε τη ζημιά. Διαφώνησε επειδή οι τουρκοκυπριακές διεκδικήσεις συρρικνώνονται, η Κυπριακή Δημοκρατία αποτελεί τον εκπρόσωπο του νησιού και η Τουρκία παραμένει μόνη με τη βόρεια οντότητα που δημιουργήθηκε μετά την εισβολή του 1974.
Η Κύπρος κερδίζει διαρθρωτικά. Τα λιμάνια, το δίκαιο της ΕΕ, η ικανότητα διάσωσης, οι ανθρωπιστικοί διάδρομοι και οι ενεργειακές υποδομές γίνονται η πολιτική πλατφόρμα της ανατολικής λεκάνης. Ένας σταθερός Λίβανος μετατρέπει την Κύπρο από κόμβο έκτακτης ανάγκης σε μόνιμο κόμβο υπηρεσιών, ενέργειας, logistics και χρηματοδότησης μεταξύ Ευρώπης, Ισραήλ, Λιβάνου, Αιγύπτου και Κόλπου.
Η Τουρκία χάνει διαρθρωτικά. Μια συνθήκη του Λιβάνου με το Ισραήλ, συνδεδεμένη με μια θαλάσσια γραμμή Λιβάνου-Κύπρου, περιορίζει την πίεση της Άγκυρας στη Λευκωσία, αποδυναμώνει τον κατεχόμενο βορρά και αποδυναμώνει τον ισχυρισμό της ως ενεργειακού φύλακα.
Οι αντιρρήσεις της Άγκυρας, η στρατιωτική επέκταση στον κατεχόμενο βορρά και το επιτρεπτικό περιβάλλον για χρήματα, κινήσεις και επαφές που συνδέονται με τη Χεζμπολάχ είναι ένα αρχείο. Υπερασπίζονται την ίδια αρχιτεκτονική μόχλευσης. Η Άγκυρα δεν χρειάζεται να υπογράψει κάρτα μέλους της Χεζμπολάχ. Ένας διάδρομος είναι αρκετός.
Επιβολή της ειρήνης
Η ειρήνη με τον Λίβανο δεν νικά τη Χεζμπολάχ σε μια μέρα. Τερματίζει την ασάφεια της Χεζμπολάχ από την πρώτη μέρα. Από τη στιγμή που η Βηρυτός υπογράφει, ένας πύραυλος δεν είναι «αντίσταση». Πυροδοτεί τον λιβανικό νόμο, την κυριαρχική υποχρέωση, τη χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης και κάθε λιβανέζικη οικογένεια που περιμένει ηλεκτρικό ρεύμα, εργασία και ένα κανονικό νόμισμα.
Το Ισραήλ διατηρεί την πλήρη ελευθερία να χτυπά τους διοικητές, τους ηγέτες, τα όπλα της Χεζμπολάχ και να επιτίθεται σε υποδομές όποτε απαιτείται, με ή χωρίς συνθήκη. Αυτό δεν αποτελεί παραβίαση της ειρήνης. Είναι επιβολή της ειρήνης. Αποκαθιστά στον Λίβανο αυτό που έκλεψε η Χεζμπολάχ, το μονοπώλιο του κράτους στον πόλεμο.
Η επιβολή είναι η συνθήκη. Βαρέα όπλα, συστήματα ακριβείας, σήραγγες, drones, κόμβοι διοίκησης, χρηματοδότηση και κανάλια προμηθειών προηγούνται. Τα χρήματα κινούνται μέσω επαληθευμένων κρατικών λογαριασμών. Τα έσοδα από το εξωτερικό είναι κλειδωμένα για τις Ένοπλες Δυνάμεις του Λιβάνου, τον έλεγχο των συνόρων, την αποναρκοθέτηση, την επισκευή της ηλεκτρικής ενέργειας και τον νότο, όχι για τα κομματικά δίκτυα.
Μια παραβίαση της ζώνης ασφαλείας Λιτάνι παραβιάζει τα κεφάλαια, ενεργοποιεί κυρώσεις, επιτρέπει την απαγόρευση και καταχωρείται στο αρχείο. Τα περιστατικά αποκτούν ονόματα, προθεσμίες και συνέπειες. Το Ισραήλ δεν εμπιστεύεται τη Χεζμπολάχ. Ο Λίβανος δεν διεξάγει εμφύλιο πόλεμο σε μια μέρα. Το κράτος πληρώνεται. Ο παραβάτης χρεώνεται.
Ο Λίβανος μπορεί να συνεχίσει να πληρώνει για τις πολεμικές επιχειρήσεις άλλων ή να στέλνει το τιμολόγιο.