Σε οριακό σημείο οι σχέσεις Ισραήλ – Τουρκίας: Νέες απειλές και γεωπολιτικά μηνύματα από την Άγκυρα
Κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ιερουσαλήμ και Άγκυρας
Οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας φαίνεται να εισέρχονται σε μια από τις πιο τεταμένες περιόδους των τελευταίων ετών. Λίγες ημέρες μετά τις δηλώσεις του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά του Ισραήλ κατηγορώντας το για επεκτατικές και «ιμπεριαλιστικές» επιδιώξεις, δημοσιοποιήθηκε ένα βίντεο στην επιδραστική τουρκική πλατφόρμα μέσων ενημέρωσης GZT, η οποία θεωρείται ιδιαίτερα κοντά στο προεδρικό περιβάλλον της Άγκυρας.
Το βίντεο έφερε τον τίτλο: «Η τουρκική ασπίδα απέναντι στο σχέδιο του Ισραήλ: Ποια είναι τα τέσσερα σαφή σύνορα που χαράσσει η Τουρκία;» και παρουσιάστηκε ως ανάλυση της νέας τουρκικής στρατηγικής ασφαλείας στην περιοχή.
Η νέα στρατηγική της «προωθημένης άμυνας»
Την παρουσίαση συντόνισε η δημοσιογράφος Ζεϊνέπ Ράνα Τσετίν, η οποία φιλοξένησε τον καθηγητή γεωπολιτικής Δρ. Φουρκάν Καγιά, ακαδημαϊκό του Πανεπιστημίου Yeditepe και αναλυτή που θεωρείται κοντά στην κυβέρνηση Ερντογάν.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στη νέα τουρκική στρατηγική που περιγράφεται ως «άμυνα του μετώπου», σύμφωνα με την οποία η ασφάλεια της Τουρκίας δεν περιορίζεται στα διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορά της.
Ο Καγιά υποστήριξε ότι η Άγκυρα δεν περιορίζεται πλέον σε δηλώσεις που αφορούν μόνο τη Γάζα, αλλά χαράσσει πλέον σαφή γεωπολιτικά όρια απέναντι σε περιφερειακές εξελίξεις που θεωρεί απειλητικές.
Όπως ανέφερε:
«Η ασφάλεια της Τουρκίας δεν ξεκινά από την Άγκυρα. Ξεκινά από τη Δαμασκό, το Χαλέπι, τη Βαγδάτη και τη Λιβύη. Εκεί βρίσκονται οι γραμμές άμυνας της χώρας μας».
Κατηγορίες περί «Μεγάλου Ισραήλ»
Στο μεγαλύτερο μέρος της συνέντευξης, ο Τούρκος αναλυτής κατηγόρησε το Ισραήλ ότι επιδιώκει να υλοποιήσει ένα ευρύτερο γεωπολιτικό σχέδιο βασισμένο στην έννοια της «Γης της Επαγγελίας».
Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, το Ισραήλ φέρεται να επιδιώκει την επέκταση της επιρροής του από τον Νείλο μέχρι τον Ευφράτη, αναβιώνοντας – όπως υποστήριξε – ένα όραμα δημιουργίας ενός «Μεγάλου Βασιλείου του Ιούδα».
Ο Καγιά συνέδεσε μάλιστα τις θεωρίες αυτές με κουρδικές οργανώσεις όπως το PKK και το YPG, υποστηρίζοντας ότι υφίσταται ευρύτερος σχεδιασμός αναδιαμόρφωσης της περιοχής.
Αναφορές σε μελλοντικές συγκρούσεις για το νερό
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν οι αναφορές του Τούρκου αναλυτή σε πιθανές μελλοντικές συγκρούσεις που θα σχετίζονται με τους υδάτινους πόρους της περιοχής.
Ο ίδιος προειδοποίησε ότι οι λεγόμενοι «πόλεμοι του νερού» βρίσκονται κοντά και υποστήριξε ότι το Ισραήλ επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή σε στρατηγικές πηγές νερού, όπως ο ποταμός Λιτάνι στον Λίβανο και ο Ιορδάνης ποταμός.
Στο πλαίσιο αυτό, επικαλέστηκε πρόσφατες δηλώσεις του προέδρου Ερντογάν, τονίζοντας ότι η Τουρκία θα αντιδράσει εάν θεωρήσει ότι απειλούνται τα συμφέροντά της.
Ενεργειακά συμφέροντα και Ανατολική Μεσόγειος
Ο Δρ. Καγιά υποστήριξε επίσης ότι οι πρόσφατες στρατιωτικές κινήσεις του Ισραήλ στον βόρειο τομέα συνδέονται με ενεργειακά συμφέροντα.
Κατά τον ίδιο, το Ισραήλ επιδιώκει να επεκτείνει την επιρροή του στις θαλάσσιες ενεργειακές ζώνες του Λιβάνου και της Ανατολικής Μεσογείου, ενώ συνέδεσε τα σχέδια αυτά με το κοίτασμα φυσικού αερίου «Leviathan» και με ευρύτερα ενεργειακά δίκτυα μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου στην περιοχή.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Άγκυρα θεωρεί την Ανατολική Μεσόγειο αναπόσπαστο τμήμα του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», το οποίο αποτελεί βασικό στοιχείο της τουρκικής στρατηγικής.
«Η Κύπρος είναι η κόκκινη γραμμή»
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της συνέντευξης αφορούσε την Κύπρο.
Ο Τούρκος αναλυτής δήλωσε ότι για την Άγκυρα η Κύπρος αποτελεί «την κόκκινη γραμμή των κόκκινων γραμμών» και εξέφρασε έντονη αντίθεση στη στρατηγική συνεργασία μεταξύ Λευκωσίας και Ιερουσαλήμ.
Υποστήριξε ότι οποιαδήποτε προσπάθεια μετατροπής της Κύπρου σε στρατιωτική βάση που θα εξυπηρετεί ισραηλινά συμφέροντα θα αντιμετωπιστεί από την Τουρκία, επικαλούμενος σχετικές δηλώσεις του προέδρου Ερντογάν.
Ελλάδα, Κύπρος και ΗΠΑ στο επίκεντρο των προειδοποιήσεων
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, η δημοσιογράφος ρώτησε ευθέως σε ποιους απευθύνονται τα «μηνύματα» της Τουρκίας.
Ο Καγιά απάντησε ότι οι προειδοποιήσεις αφορούν πρωτίστως την Ελλάδα, την Κυπριακή Δημοκρατία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Για την Ελλάδα υποστήριξε ότι η Άγκυρα θεωρεί πως επιχειρείται περιορισμός των τουρκικών συμφερόντων στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ για την Κύπρο τόνισε ότι δεν πρέπει να στηρίζεται αποκλειστικά σε διεθνείς συμμαχίες.
Παράλληλα κάλεσε τις Ηνωμένες Πολιτείες να μην αγνοούν – όπως είπε – τα συμφέροντα της Τουρκίας ως συμμάχου χώρας.
Αναφορά στον Ναφτάλι Μπένετ και το Ισραήλ
Ο Τούρκος αναλυτής αναφέρθηκε και στον πρώην πρωθυπουργό του Ισραήλ, Ναφτάλι Μπένετ, ισχυριζόμενος ότι είχε χαρακτηρίσει την Τουρκία ως τη «νέα απειλή» για το Ισραήλ.
Στο πλαίσιο αυτό, υποστήριξε ότι το Ισραήλ αντιμετωπίζει την Τουρκία ως βασικό περιφερειακό αντίπαλο και κάλεσε την ισραηλινή ηγεσία να εγκαταλείψει, όπως ανέφερε, «ψευδαισθήσεις περί αναδιαμόρφωσης της περιοχής».
Το σενάριο σύγκρουσης Τουρκίας – Ιράν
Κλείνοντας την ανάλυσή του, ο Καγιά υποστήριξε ότι ο τελικός στόχος ορισμένων δυτικών σχεδιασμών είναι η πρόκληση άμεσης σύγκρουσης μεταξύ Τουρκίας και Ιράν.
Σύμφωνα με τον ίδιο, μια τέτοια αντιπαράθεση θα εξυπηρετούσε ευρύτερα γεωπολιτικά σχέδια στη Μέση Ανατολή.
Ο Τούρκος αναλυτής υποστήριξε ότι η Άγκυρα δεν σκοπεύει να παγιδευτεί σε ένα τέτοιο σενάριο και ότι θα συνεχίσει να προωθεί τη δική της στρατηγική στην περιοχή.
«Η Ανατολική Μεσόγειος είναι η Γαλάζια Πατρίδα μας»
Ολοκληρώνοντας τη συνέντευξη, ο Δρ. Φουρκάν Καγιά επανέλαβε τη θέση ότι η Τουρκία θεωρεί τη Βηρυτό, τη Συρία, την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο κρίσιμους χώρους για την ασφάλειά της.
«Η Κύπρος είναι ζήτημα ασφάλειας της Ανατολίας. Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί σύνορο της Γαλάζιας Πατρίδας μας. Κανείς δεν μπορεί να μας εκδιώξει από εκεί», δήλωσε χαρακτηριστικά, συνοψίζοντας το γεωπολιτικό μήνυμα που επιχείρησε να στείλει η τουρκική πλευρά μέσω της συγκεκριμένης παρέμβασης.