Η απότομη αναστολή της αμερικανικής βοήθειας προς το Πακιστάν στο πλαίσιο της USAID έχει αποκαλύψει τα εύθραυστα θεμέλια πάνω στα οποία στηρίζονται τα αναπτυξιακά προγράμματα της χώρας. Το Πακιστάν έχει περιέλθει σε μια ανθρωπιστική κρίση που επηρεάζει 1,7 εκατομμύρια ανθρώπους, αποκαλύπτοντας όχι μόνο την επικίνδυνη εξάρτηση του Πακιστάν από την ξένη βοήθεια, αλλά και τη θεμελιώδη αδυναμία του να δώσει προτεραιότητα στην ευημερία των πολιτών του έναντι των στρατιωτικών δαπανών και της θεσμικής αδράνειας.
Η πρόσφατη ενημέρωση του Τμήματος Οικονομικών Υποθέσεων προς το Γραφείο του Πρωθυπουργού υπογραμμίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης, επισημαίνοντας τα «σημαντικά κενά χρηματοδότησης και θεσμικής ικανότητας» που δημιουργήθηκαν από την αναστολή της USAID. Αυτή η αναγνώριση, αν και απαραίτητη, αντιπροσωπεύει την όψη της αναπτυξιακής στρατηγικής του Πακιστάν, η οποία έχει αναθέσει συνεχώς βασικές υπηρεσίες σε ξένους δωρητές, διατηρώντας παράλληλα διογκωμένους αμυντικούς προϋπολογισμούς και αποτυγχάνοντας να αντιμετωπίσει ζητήματα συστημικής διακυβέρνησης.
Ο άμεσος αντίκτυπος της αναστολής της USAID μοιάζει με έναν κατάλογο καταστροφών που μπορούν να αποφευχθούν. Μόνο στην περιοχή Shikarpur του Σιντ, πάνω από 100 εργαζόμενοι έχασαν τις δουλειές τους όταν το χρηματοδοτούμενο από τις ΗΠΑ πρόγραμμα ελέγχου της φυματίωσης σταμάτησε τις λειτουργίες. Αυτό το πρόγραμμα, που ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2023 για την καταπολέμηση της φυματίωσης σε 15 υπανάπτυκτες περιοχές έως το 2029, αντιμετώπιζε μια κρίσιμη πρόκληση για την υγεία σε μια χώρα που κατατάσσεται έκτη παγκοσμίως σε βάρος της φυματίωσης με πάνω από 600.000 νέα κρούσματα ετησίως.
Η αναστολή έχει επίσης καταστρέψει τα προγράμματα HIV/AIDS, διακόπτοντας τη χορήγηση φαρμάκων που σώζουν ζωές σε χιλιάδες ασθενείς σε μια χώρα όπου πάνω από 210.000 άτομα ζουν με τον ιό HIV. Το κλείσιμο περισσότερων από 60 χρηματοδοτούμενων από τις ΗΠΑ εγκαταστάσεων υγείας έχει αφήσει τις αρχές υγειονομικής περίθαλψης να αναζητούν εναλλακτικές λύσεις, με τις επαρχιακές κυβερνήσεις να αναγνωρίζουν ανοιχτά την αδυναμία τους να καλύψουν το κενό.
Αυτά τα στατιστικά στοιχεία αντιπροσωπεύουν κάτι περισσότερο από γραφειοκρατικές αποτυχίες, αλλά αντικατοπτρίζουν μια συστηματική αποποίηση ευθύνης από ένα κράτος που έχει γίνει άνετο να επιτρέπει σε ξένες οντότητες να διαχειρίζονται τις πιο βασικές του υποχρεώσεις προς τους πολίτες του.
- Διαφήμιση –
Ακόμα και καθώς το Πακιστάν παλεύει με την αναστολή της USAID, συνεχίζει τον γνωστό του χορό με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, εξασφαλίζοντας πρόσφατα ένα ακόμη πακέτο διάσωσης δισεκατομμυρίων δολαρίων που ανεβάζει τις συνολικές εκταμιεύσεις στα 2,1 δισεκατομμύρια δολάρια. Ωστόσο, αυτή η οικονομική σανίδα σωτηρίας συνοδεύεται από 11 αυστηρούς όρους που αποκαλύπτουν τον αυξανόμενο σκεπτικισμό του ΔΝΤ σχετικά με τη δέσμευση του Πακιστάν για ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις.
Οι όροι κυμαίνονται από την έγκριση ενός προϋπολογισμού 17,6 τρισεκατομμυρίων ρουπιών που ευθυγραμμίζεται με τους στόχους του ΔΝΤ έως την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων στον φόρο εισοδήματος γεωργικών προϊόντων σε όλες τις επαρχίες. Το ΔΝΤ έχει επίσης απαιτήσει σχέδια δράσης για τη διακυβέρνηση, προσαρμογές στα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας και την άρση των ανώτατων ορίων στις επιβαρύνσεις εξυπηρέτησης του χρέους. Αυτές οι απαιτήσεις δεν αντιπροσωπεύουν μόνο οικονομικές συνταγές αλλά και παραδοχές των χρόνιων αποτυχιών διακυβέρνησης του Πακιστάν.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η επιμονή του ΔΝΤ για διαφάνεια στις αμυντικές δαπάνες και οι ανησυχίες για τις «αυξανόμενες εντάσεις μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν» που θα μπορούσαν να «αυξήσουν τους κινδύνους για τους δημοσιονομικούς, εξωτερικούς και μεταρρυθμιστικούς στόχους». Αυτή η διπλωματική γλώσσα καλύπτει μια σκληρή πραγματικότητα, οι διεθνείς δανειστές είναι όλο και πιο απρόθυμοι να επιδοτήσουν τις στρατιωτικές προτεραιότητες του Πακιστάν εις βάρος της οικονομικής ανάπτυξης.
Η συμμετοχή του Πακιστάν στο πρόγραμμα GSP+ της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταδεικνύει περαιτέρω την προσέγγισή του στις διεθνείς δεσμεύσεις. Οι πρόσφατες συζητήσεις της Επιτροπής Εφαρμογής σχετικά με τις ανησυχίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα οδήγησαν σε διακοσμητικές αποφάσεις, αφαιρώντας τις διατάξεις για τη θανατική ποινή από ορισμένα άρθρα του Πακιστανικού Ποινικού Κώδικα, επισημοποιώντας τις διαδικασίες για τις αιτήσεις χάριτος και επιταχύνοντας τους διορισμούς στην Επιτροπή Έρευνας για τις Βίαιες Εξαφανίσεις.
Αυτά τα μέτρα, αν και φαινομενικά προοδευτικά, αντιπροσωπεύουν την ελάχιστη βιώσιμη συμμόρφωση που απαιτείται για τη διατήρηση των εμπορικών προτιμήσεων και όχι την γνήσια δέσμευση για τη μεταρρύθμιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το γεγονός ότι τέτοια βασικά μέτρα απαιτούν διεθνή πίεση για την εφαρμογή τους μιλάει από μόνο του για τις εσωτερικές προτεραιότητες του Πακιστάν και την επιφανειακή φύση των μεταρρυθμιστικών του προσπαθειών.
Ίσως η αντίφαση στην οικονομική αφήγηση του Πακιστάν είναι η συνεχιζόμενη ιεράρχηση των αμυντικών δαπανών παρά τους χρόνιους δημοσιονομικούς περιορισμούς. Οι αναφορές δείχνουν ότι το Πακιστάν σχεδιάζει να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες κατά 18% το επόμενο οικονομικό έτος, ακόμη και όταν μειώνει τις αναπτυξιακές δαπάνες κατά 20% και τις δαπάνες στον κοινωνικό τομέα κατά 25%.
Αυτό αντιπροσωπεύει μια θεμελιώδη λανθασμένη κατανομή πόρων που κανένα ποσό ξένης βοήθειας δεν μπορεί να διορθώσει. Ενώ το Πακιστάν διαθέτει το 2,3% του ΑΕΠ στην άμυνα, υψηλότερο από το 2% της Ινδίας, συνεχίζει να βασίζεται σε διεθνείς δωρητές για βασική υγειονομική περίθαλψη, εκπαίδευση και ανθρωπιστικές υπηρεσίες. Η αναφερόμενη διαφωνία του ΔΝΤ με το Πακιστάν σχετικά με αυτήν την αύξηση των αμυντικών δαπανών αντανακλά την αυξανόμενη διεθνή απογοήτευση με τέτοιες προτεραιότητες.