Η κυβέρνηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο επιβολής πλήρους ναυτικού αποκλεισμού στις εισαγωγές πετρελαίου της Κούβας, σε μια κίνηση που θα σηματοδοτούσε σοβαρή κλιμάκωση της πίεσης προς την Αβάνα και θα έφερνε το Μεξικό ενώπιον κρίσιμων διλημμάτων, τόσο σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής όσο και οικονομικών σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με το Politico, που επικαλείται τρεις πηγές με γνώση των συζητήσεων, ο Λευκός Οίκος εξετάζει ένα σενάριο πλήρους αποκλεισμού των πετρελαϊκών εισαγωγών της Κούβας, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής που αποσκοπεί, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, στην αποσταθεροποίηση και ενδεχομένως στην αλλαγή του καθεστώτος στην Αβάνα (σ.σ. για το οποίο ο Τραμπ έχει προβλέψει ότι σύντομα θα καταρρεύσει).
Αν και μέχρι στιγμής δεν έχει ληφθεί καμία οριστική απόφαση, το ενδεχόμενο αυτό βρίσκει υποστηρικτές εντός της αμερικανικής κυβέρνησης και προωθείται από σκληρούς επικριτές της κουβανικής ηγεσίας. Μεταξύ αυτών φέρεται να είναι και ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος έχει διαχρονικά υιοθετήσει σκληρή γραμμή απέναντι στην Κούβα.
Την ίδια ώρα, το Reuters μεταδίδει ότι η κυβέρνηση του Μεξικού επανεξετάζει τη συνέχιση των αποστολών πετρελαίου προς την Κούβα, υπό τον φόβο πιθανών αμερικανικών αντιποίνων. Το Μεξικό έχει αναδειχθεί στον βασικό προμηθευτή της Κούβας, μετά τη διακοπή των αποστολών από άλλες χώρες, γεγονός που το καθιστά κομβικό παίκτη στην ενεργειακή επιβίωση του νησιού.
Οι εξελίξεις αυτές συνδέονται άμεσα με τις πρόσφατες κινήσεις των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα. Ο αποκλεισμός δεξαμενόπλοιων τον Δεκέμβριο και η σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο οδήγησαν στη διακοπή των αποστολών πετρελαίου προς την Κούβα, αφήνοντας το Μεξικό ουσιαστικά ως τον μοναδικό μεγάλο προμηθευτή ενός νησιού που αντιμετωπίζει σοβαρές ενεργειακές ελλείψεις και εκτεταμένα μπλακάουτ.
Ο ίδιος ο Τραμπ ενίσχυσε το κλίμα σύγκρουσης με δημόσιες τοποθετήσεις του. Σε πρόσφατη ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, υποστήριξε ότι η Κούβα «είναι έτοιμη να πέσει» και ξεκαθάρισε: «Δεν θα στέλνονται πλέον πετρέλαιο ή χρήματα στην Κούβα -Μηδέν!».
Οι δηλώσεις αυτές εκλαμβάνονται από διπλωματικές πηγές ως σαφές μήνυμα προς τρίτες χώρες, και ιδίως προς το Μεξικό, ότι η Ουάσινγκτον δεν προτίθεται να ανεχθεί κινήσεις που θα μπορούσαν να μετριάσουν την πίεση προς την κουβανική κυβέρνηση.
Δημοσίως, η πρόεδρος του Μεξικού Κλαούντια Σεϊνμπάουμ έχει δηλώσει ότι οι αποστολές πετρελαίου προς την Κούβα θα συνεχιστούν, καθώς βασίζονται σε μακροχρόνια συμβόλαια και εντάσσονται στο πλαίσιο διεθνούς ανθρωπιστικής βοήθειας. Ωστόσο, υψηλόβαθμες κυβερνητικές πηγές αναφέρουν ότι η πολιτική αυτή επανεξετάζεται, όσο αυξάνεται η ανησυχία ότι η συνέχισή της θα μπορούσε να προκαλέσει την ανοιχτή εχθρότητα της κυβέρνησης Τραμπ.
Το ζήτημα περιπλέκεται περαιτέρω, από το γεγονός ότι το Μεξικό επιδιώκει την επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου Βόρειας Αμερικής (USMCA), σε μια περίοδο κατά την οποία προσπαθεί να αποδείξει στην Ουάσινγκτον ότι συνεργάζεται ενεργά στην καταπολέμηση των καρτέλ των ναρκωτικών. Στόχος της μεξικανικής πλευράς είναι να αποτρέψει κάθε συζήτηση περί αμερικανικής στρατιωτικής δράσης σε δικό της έδαφος, κάτι που θα είχε τεράστιο πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση Σεϊνμπάουμ.
Προς το παρόν, καμία απόφαση δεν έχει ληφθεί για το μέλλον των αποστολών πετρελαίου. Σύμφωνα με πηγές του Reuters, στο τραπέζι παραμένουν όλα τα σενάρια: πλήρης διακοπή, περιορισμός ή συνέχιση του ανεφοδιασμού της Κούβας.
Η μεξικανική προεδρία ανέφερε στο πρακτορείο ότι η χώρα «ανέκαθεν ήταν αλληλέγγυα με τον λαό της Κούβας», τονίζοντας ότι τόσο οι αποστολές πετρελαίου όσο και η ξεχωριστή συμφωνία για την πληρωμή υπηρεσιών Κουβανών γιατρών αποτελούν «κυρίαρχες αποφάσεις».
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, εντός της κυβέρνησης Σεϊνμπάουμ υπάρχει έντονη ανησυχία ότι μια αμερικανική στρατηγική πλήρους διακοπής του ενεργειακού εφοδιασμού θα μπορούσε να βυθίσει την Κούβα σε πρωτοφανή ανθρωπιστική κρίση, προκαλώντας μαζική μεταναστευτική πίεση προς το Μεξικό. Για τον λόγο αυτό, ορισμένα κυβερνητικά στελέχη πιέζουν υπέρ της συνέχισης του ανεφοδιασμού.
Σύμφωνα, τέλος, με στοιχεία της κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας Pemex, το Μεξικό έστελνε στην Κούβα, μεταξύ Ιανουαρίου και Σεπτεμβρίου του περασμένου έτους, περίπου 17.200 βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως, καθώς και 2.000 βαρέλια προϊόντων πετρελαίου. Η συνολική αξία των αποστολών αυτών εκτιμάται σε περίπου 400 εκατομμύρια δολάρια.