Σοβαρό πλήγμα για το Βερολίνο και συνολικά για την ευρωπαϊκή αποτρεπτική στρατηγική προκαλεί η διαφαινόμενη ακύρωση του σχεδίου ανάπτυξης αμερικανικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς Tomahawk στη Γερμανία.
Η κίνηση αυτή θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς η εγκατάσταση των Tomahawk παρουσιαζόταν από τη γερμανική πλευρά ως βασικό μέτρο αποτροπής απέναντι στη Ρωσία, σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή ασφάλεια βρίσκεται υπό διαρκή πίεση.
Η πιθανή ακύρωση του σχεδίου έρχεται την ώρα που οι ΗΠΑ προχωρούν σε ευρύτερη μείωση της στρατιωτικής τους παρουσίας στην Ευρώπη. Το Πεντάγωνο έχει ήδη ανακοινώσει την αποχώρηση 5.000 Αμερικανών στρατιωτών από τη Γερμανία, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ έχει προαναγγείλει ακόμη μεγαλύτερες περικοπές.
«Θα περικόψουμε πολύ περισσότερο», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, επιβεβαιώνοντας ότι η απόφαση δεν αποτελεί απλώς τεχνική αναδιάταξη δυνάμεων, αλλά μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής επιλογής για αποδυνάμωση της αμερικανικής παρουσίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Η εξέλιξη προκαλεί έντονη ανησυχία σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς ενισχύει τους φόβους ότι η Γερμανία, η μεγαλύτερη αμερικανική βάση στην Ευρώπη, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας στοχευμένης αποδυνάμωσης.
Αξιωματούχοι εκφράζουν πλέον προβληματισμό για το κατά πόσο οι κινήσεις του Τραμπ μπορεί να συνδέονται με παρασκηνιακές συνεννοήσεις με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ειδικά από τη στιγμή που η Μόσχα θα ήταν από τους βασικούς ωφελημένους μιας τέτοιας απόφασης.
Η μη ανάπτυξη των Tomahawk στη Γερμανία θα μπορούσε να στείλει προς το Κρεμλίνο μήνυμα υποχώρησης της δυτικής αποτροπής, την ώρα που η Ρωσία εξακολουθεί να αποτελεί τη βασική απειλή για την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Οι αντιδράσεις δεν περιορίζονται στην Ευρώπη. Δύο κορυφαίοι Ρεπουμπλικάνοι, ο γερουσιαστής Ρότζερ Γουίκερ και ο βουλευτής Μάικ Ρότζερς, εξέφρασαν έντονη ανησυχία για τη μείωση της αμερικανικής παρουσίας στη Γερμανία.
Σε κοινή τους δήλωση προειδοποίησαν ότι οι αμερικανικές δυνάμεις δεν πρέπει να αποχωρήσουν από την Ευρώπη, αλλά να μετακινηθούν ανατολικότερα, πιο κοντά στα σημεία όπου η ρωσική απειλή θεωρείται άμεση.
Όπως τόνισαν, μια πρόωρη μείωση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ «υπονομεύει την αποτροπή» και στέλνει λάθος μήνυμα στον Πούτιν.
Από την πλευρά του, ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους επιχείρησε να εμφανιστεί ψύχραιμος, χαρακτηρίζοντας την αποχώρηση των Αμερικανών στρατιωτών «αναμενόμενη». Ωστόσο, το μήνυμά του ήταν σαφές: η Ευρώπη πρέπει πλέον να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την ασφάλειά της.
«Οι Ευρωπαίοι πρέπει να αναλάβουμε μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά μας», δήλωσε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ενίσχυσης των ενόπλων δυνάμεων, επιτάχυνσης των εξοπλισμών και ανάπτυξης κρίσιμων αμυντικών υποδομών.
Η απόφαση της Ουάσινγκτον έρχεται σε μια περίοδο έντονης πίεσης στις διατλαντικές σχέσεις, με φόντο τον πόλεμο στο Ιράν, τις εμπορικές τριβές και την αντιπαράθεση του Τραμπ με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς για τη στρατηγική των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα ζητήσει από την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος για την άμυνά της, όμως η ακύρωση του σχεδίου ανάπτυξης των Tomahawk στη Γερμανία και η ταυτόχρονη αποχώρηση στρατευμάτων δημιουργούν ερωτήματα για τις πραγματικές προθέσεις της Ουάσινγκτον.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν πρόκειται για μια απλή αναδιάταξη στρατιωτικών δυνάμεων ή για αλλαγή στρατηγικής που μπορεί να μεταβάλει τις ισορροπίες ασφαλείας στην Ευρώπη.
Για το Βερολίνο, το διακύβευμα είναι μεγάλο. Η Γερμανία καλείται πλέον να επιλέξει αν θα κινηθεί ταχύτερα προς μια πιο αυτόνομη ευρωπαϊκή άμυνα ή αν θα συνεχίσει να στηρίζεται σε μια αμερικανική παρουσία που, υπό τον Τραμπ, μοιάζει ολοένα και λιγότερο δεδομένη.
Ο Τραμπ απειλεί να μειώσει ακόμη περισσότερο τους Αμερικανούς στρατιώτες στη Γερμανία
Σκληραίνει τη στάση του απέναντι στη Γερμανία ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απειλώντας ότι θα αποσύρει και άλλους στρατιώτες από τη χώρα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε χθες Σάββατο (02.05.2026) έτοιμος να μειώσει «πολύ περισσότερο» τους στρατιωτικούς των ΗΠΑ οι οποίοι σταθμεύουν στο έδαφος της Γερμανίας, μετά την ανακοίνωση της προηγουμένης πως θα αποσυρθούν 5.000 μέσα σε έναν χρόνο.
«Θα τους μειώσουμε πολύ ακόμη» και θα «μειώσουμε πολύ περισσότερους από 5.000», είπε ο ρεπουμπλικάνος στον Τύπο στο Γουέστ Παλμ Μπιτς, στη Φλόριντα.
Εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Πολέμου δήλωσε ότι η απόσυρση θα έχει ολοκληρωθεί τους επόμενους 12 μήνες, χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες.
Η απόφαση ακολουθεί τη δημόσια αντιπαράθεση του κ. Τραμπ και του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς. Ο συντηρητικός καγκελάριος έγινε ότι το Ιράν «ταπεινώνει» τις ΗΠΑ, προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση του ρεπουμπλικάνου προέδρου, που του πρόσαψε πως «δεν ξέρει τι λέει».
Σύμφωνα με δεδομένα των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, το τρέχον διάστημα στην Ευρώπη σταθμεύουν κάπου 86.000 στρατιωτικοί των ΗΠΑ, εκ των οποίων 36.000 στη Γερμανία. Ο αριθμός τους μεταβάλλεται συχνά, λόγω εναλλαγών των μονάδων και γυμνασίων.
Ο μεγαλύτερος αμερικανικός κόμβος
Η Γερμανία αποτελεί τον μεγαλύτερο κόμβο παρουσίας των ΗΠΑ στην Ευρώπη σε στρατιωτικό επίπεδο και λειτουργεί ως βασικό κέντρο εκπαίδευσης και υποστήριξης επιχειρήσεων. Όπως τονίζει η Tagesspiegel, αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τη χώρα, τόσο λόγω της εύθραυστης δομής ασφάλειάς της όσο και για τον ρόλο που διαδραματίζει στην οικονομία.
«Η παρουσία Αμερικανών στρατιωτών στην Ευρώπη, και ιδιαίτερα στη Γερμανία, είναι προς το συμφέρον μας και προς το συμφέρον των ΗΠΑ», δήλωσε ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους το Σάββατο. Από αυστηρά στρατιωτική σκοπιά, οι ειδικοί σε θέματα ασφάλειας θεωρούν αποδεκτή τη μείωση της δύναμης των στρατευμάτων: «Η απόσυρση 5.000 Αμερικανών στρατιωτών από τη Γερμανία είναι περισσότερο συμβολική παρά ουσιαστική», δήλωσε στην Tagesspiegel ο Κάρλο Μασάλα, ειδικός σε θέματα ασφάλειας και άμυνας στο Πανεπιστήμιο Bundeswehr στο Μόναχο.
H απόσυρση από την άλλη θέτει πρόβλημα για τους Αμερικανούς: «Μέχρι στιγμής, δεν είναι σαφές πού θα μεταφερθούν αυτά τα στρατεύματα: Θα επιστρέψουν στις Ηνωμένες Πολιτείες ή θα μετακινηθούν στην Ανατολική Ευρώπη; Στην τελευταία περίπτωση, θα προέκυπτε το παράδοξο αποτέλεσμα ότι ο Τραμπ, ο οποίος στην πραγματικότητα δεν ήθελε να πλησιάσει τη Ρωσία, θα έκανε ακριβώς αυτό».
Από την πλευρά του ο Τόμας Κλάινε-Μπρόκχοφ, Διευθυντής του Γερμανικού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων (DGAP) και ειδικός στην διατλαντική πολιτική ασφάλειας, βλέπει «ένα αποτέλεσμα που περίμενε να ξεκινήσει. Δεν πρόκειται μόνο για την απόσυρση στρατευμάτων από τη Γερμανία, αλλά εδώ και καιρό για την αποδυνάμωση ή ακόμα και το τέλος του ΝΑΤΟ. Ο Τραμπ σχεδόν – τουλάχιστον ρητορικά – αποσύρθηκε από το ΝΑΤΟ στη σύνοδο κορυφής των Βρυξελλών το 2018».
Σύμφωνα με το δημοσίευμα αυτή η χαλαρή στάση είναι λογική καθώς ακόμη και μετά την απόσυρση η Γερμανία θα φιλοξενούσε ακόμα τον δεύτερο μεγαλύτερο αριθμό αμερικανικών στρατευμάτων παγκοσμίως μετά την Ιαπωνία. Οι ΗΠΑ εξάλλου δύσκολα θα μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά μια μόνιμη και μεγάλης κλίμακας απόσυρση από τη Γερμανία. Η βάση είναι απλώς πολύ σημαντική για τους Αμερικανούς.
Μεγάλη οικονομική δύναμη
Όμως ακόμη και μια μικρή μείωση θα μπορούσε να έχει πολύ άσχημες συνέπειες για τις περιοχές όπου βρίσκονται οι αμερικανικές βάσεις. Και ο παράγοντας είναι οικονομικός. Στο Ράμσταϊν, στη Ρηνανία-Παλατινάτο, φιλοξενείται η μεγαλύτερη αεροπορική βάση των ΗΠΑ εκτός αμερικανικού εδάφους όπου μένουν περίπου 9.000 Αμερικανοί στρατιώτες. Συμπεριλαμβανομένου του πολιτικού προσωπικού, των ντόπιων εργαζομένων και των οικογενειών τους, ο αριθμός των μελών της αμερικανικής κοινότητας εκεί ανέρχεται σε περίπου 50.000 έως 55.000. Όπως αναφέρει ο δήμαρχος Ραλφ Χέχλερ, η οικονομική δύναμη των Αμερικανών εκτιμάται σε περίπου δύο δισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο.
Ο Μασάλα επισημαίνει ότι η ανακοίνωση του Τραμπ για την απόσυρση των Αμερικανών στρατιωτών από τη Γερμανία έχει και έναν ακόμη κίνδυνο. «Πιο σημαντική είναι η ανακοίνωση ότι η συμφωνία που επιτεύχθηκε τον Ιούνιο του 2024 μεταξύ του προκάτοχου του Μερτς, Όλαφ Σολτς, και του προκάτοχου του Τραμπ, Τζο Μπάιντεν, για την τοποθέτηση των Τομάχοκ και του Dark Eagle, μόλις τεθούν σε πλήρη λειτουργία, στο Μάιντς-Κάστελ, δεν ισχύει πλέον». Το Dark Eagle είναι ένα υπερηχητικό πυραυλικό σύστημα του Αμερικανικού Στρατού, ενώ οι πύραυλοι Τόμαχοκ είναι ένα σημαντικό επιθετικό όπλο του αμερικανικού στρατού.
Το συγκεκριμένο σχέδιο εγκρίθηκε κατά τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Ουάσινγκτον το 2024, με βασικό σκοπό την ενίσχυση της συμβατικής αποτρεπτικής ισχύος στην Ευρώπη. Ωστόσο, η εγκατάσταση ενός τάγματος με συμβατικό οπλισμό μεγάλης εμβέλειας, η οποία είχε αρχικά προγραμματιστεί για το 2026, ματαιώθηκε αιφνιδίως.
«Αυτό δημιουργεί ένα κενό συμβατικών δυνατοτήτων που αποδυναμώνει την αποτροπή κατά της Ρωσίας» λέει ο Γερμανός ειδικός ο οποίος δεν θεωρεί ότι η Ευρώπη είναι ικανή να καλύψει το κενό: «Οι Ευρωπαίοι ένωσαν τις δυνάμεις τους τον Ιούνιο του 2024 για να αναπτύξουν από κοινού πυραύλους κρουζ με βεληνεκές άνω των 2.000 χιλιομέτρων, αλλά δεν έχουν φτάσει ακόμα τόσο μακριά. Η ανάπτυξη των αμερικανικών πυραύλων κρουζ προοριζόταν ως μια ενδιάμεση λύση, η οποία πλέον δεν είναι πλέον δυνατή. Κατά τη γνώμη μου, εδώ βρίσκεται το πραγματικά δύσκολο πρόβλημα όσον αφορά τα συμφέροντά μας ασφαλείας».