Ιστορικό και Τρέχουσα Κατάσταση
- Η Συμφωνία του 2009: Ελλάδα και Αλβανία είχαν υπογράψει αρχική συμφωνία οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών. Η συμφωνία αυτή ακυρώθηκε στη συνέχεια από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Αλβανίας.
- Η Πολιτική Απόφαση (2020): Οι δύο χώρες συμφώνησαν κατ’ αρχήν να παραπέμψουν το ζήτημα στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Ωστόσο, η υπογραφή του απαραίτητου συνυποσχετικού καθυστέρησε σημαντικά.
Τα Κύρια Εμπόδια
- Εσωτερική Πολιτική στην Αλβανία: Η αλβανική κυβέρνηση αντιμετωπίζει εσωτερικές πολιτικές πιέσεις και νομικά κωλύματα από την ακύρωση του 2009.
- Εξωτερικές Επιρροές: Η στάση των Τιράνων επηρεάζεται συχνά από τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων των σχέσεων με την Τουρκία.
Τι αναφέρουν tanea.gr
Σε ειδική αποστολή με βασικό θέμα στην ατζέντα την επανεκκίνηση της διαδικασίας για την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας, ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Νίκος Δένδιας μεταβαίνει τη Δευτέρα στα Τίρανα όπου θα έχει συνάντηση με τον ομόλογό του Ερμάλ Νούφι, καθώς και με τον αλβανό πρωθυπουργό Εντι Ράμα.
Πιάνοντας το νήμα από τον Οκτώβριο του 2020, όταν κατά την επίσκεψή του (ως υπουργός Εξωτερικών τότε) οι δύο πλευρές είχαν ανακοινώσει τη συμφωνία τους να υποβάλουν στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης τη διμερή διαφορά για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, ο υπουργός Εθνικής Αμυνας θα επιχειρήσει να βάλει και πάλι στις ράγες τον συγκεκριμένο κοινό στόχο με την προοπτική της οριστικής του επίλυσης. Αθήνα και Τίρανα, στον χρόνο που απομένει έως το τέλος του έτους, θα επιδιώξουν να αξιοποιήσουν το θετικό για τις διμερείς σχέσεις μομέντουμ, στον απόηχο της πρόσφατης επίσκεψης Ράμα στη χώρα μας και στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας που έχει αναλάβει η Ελλάδα για την επίσπευση της διαδικασίας ένταξης των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ. Μια διαδικασία που έχει ως ορίζοντα την προεδρία της χώρας μας στο Συμβούλιο της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Στο τραπέζι
Ο Νίκος Δένδιας, ο οποίος σχεδιάζει να θέσει επί τάπητος με τον αλβανό ομόλογό του και ζητήματα που αφορούν το νευραλγικό για τη συγκυρία πεδίο της άμυνας και της ασφάλειας, είναι προφανές πως έχει ως βασικό στόχο να «ξεπαγώσει» η διαδικασία που οδηγεί στο συνυποσχετικό για την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ. Οπως είχε επισημάνει πρόσφατα το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, η συζήτηση με την αλβανική κυβέρνηση για την εν λόγω διμερή εκκρεμότητα είχε διακοπεί έπειτα από την αρνητική απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Αλβανίας, με αποτέλεσμα πλέον να παραμένει στο τραπέζι ως επιλογή υπό την προϋπόθεση της υπερπήδησης συγκεκριμένων προσκομμάτων.
Με δεδομένο ότι ο πρόεδρος της Αλβανίας, Μπαϊράμ Μπεγκάι, δείχνει – σύμφωνα με αρμόδιες πηγές – πρόθυμος να ανάψει το «πράσινο φως» για την εξουσιοδότηση των σχετικών τεχνικών συνομιλιών μεταξύ των δύο πλευρών, Αθήνα και Τίρανα θα κληθούν προσεχώς να ξεπεράσουν διαδικαστικές πτυχές της υπόθεσης, με ζητούμενο την προοπτική μιας κοινής νίκης που θα εκπέμψει ισχυρά μηνύματα στην ευρύτερη περιοχή, δίνοντας έναυσμα και σε άλλα κράτη να λύσουν διμερείς διαφορές για την κατάκτηση ενός κοινού ευρωπαϊκού μέλλοντος.
«Αγκάθι» ωστόσο παραμένει η διστακτικότητα της αλβανικής πλευράς που εκπορεύεται κυρίως από το γεγονός ότι στερείται προσώρας, στον δρόμο προς τη Χάγη, της αρμόζουσας τεχνικής υποστήριξης, με τις διαδικασίες να είναι καταδικασμένες να κυλήσουν με πιο αργούς ρυθμούς από το κοινώς επιθυμητό. Δεν αποκλείεται, βέβαια, η Αλβανία να βοηθηθεί τελικά επί του συγκεκριμένου θέματος (και) από την Ελλάδα, που, έτσι κι αλλιώς, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας που έχει αναλάβει για την επίσπευση της διαδικασίας ένταξης των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ, έχει ήδη δεσμευθεί να παράσχει κάθε είδους τεχνική βοήθεια στις έξι χώρες (Αλβανία, Μαυροβούνιο, Κόσοβο, Βόρεια Μακεδονία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Σερβία) προκειμένου να τηρηθούν τα χρονοδιαγράμματα που έχουν ήδη αρχίσει να τίθενται.
Και ο ΥΠΕΞ
Με νωπή την υπογραφή της Διακήρυξης των Δελφών ως συνέχεια της Ατζέντας της Θεσσαλονίκης του 2003, στις 12 Ιουνίου αναμένεται – εκτός απροόπτου – να μεταβεί στα Τίρανα και ο Γιώργος Γεραπετρίτης προκειμένου να συμμετάσχει σε υπουργική σύνοδο που συνδιοργανώνει η Αλβανία με την Ουκρανία για τη στήριξη του Κιέβου και την ασφάλεια της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Στο περιθώριο της συνόδου, στην οποία, μεταξύ άλλων, είναι προσκεκλημένη και η Τουρκία, ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας θα έχει την ευκαιρία για διμερείς συναντήσεις, εφόσον κριθεί σκόπιμο, τόσο με τον αλβανό υπουργό Εξωτερικών, Φερίτ Χότζα (για τα ενταξιακά) όσο και με τον ουκρανό, Αντρίι Σιμπίχα (με φόντο και την υπόθεση του πλωτού drone), αλλά και με τον τούρκο ομόλογό του, Χακάν Φιντάν, υπό το πρίσμα της αναβάθμισης της έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Εντός Ιουνίου έχει επίσης σχεδιαστεί από το ΥΠΕΞ να πραγματοποιηθεί η προαναγγελθείσα περιοδεία Γεραπετρίτη και στις έξι πρωτεύουσες των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων.