Η Κύπρος, η Ελλάδα και η Ιορδανία χρησιμοποίησαν την πέμπτη τριμερή σύνοδο κορυφής στο Αμμάν για να προωθήσουν την Ανατολική Μεσόγειο πέρα από το γνωστό ενεργειακό της πλαίσιο και να την παρουσιάσουν ως έναν λειτουργικό διάδρομο μεταξύ της Ευρώπης και της αραβικής περιοχής, γράφει τουρκικό δημοσίευμα που παρακολουθεί τα τεκταινόμενα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Πέρα από την τουρκική αντίδραση, ο Βασιλιάς Αμπντουλάχ Β΄, ο Πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκαν στην πρωτεύουσα της Ιορδανίας στις 6 Μαΐου, με την παρουσία και του Πρίγκιπα Χουσεΐν.
Η κοινή δήλωση που εκδόθηκε μετά τη σύνοδο κορυφής έθεσε το εμπόριο, την ενέργεια, τις επενδύσεις, τον πολιτισμό, τις μεταφορές, τις υποδομές logistics, την επισιτιστική ασφάλεια και την ασφάλεια των υδάτων στην ίδια περιφερειακή ατζέντα.
Η συνάντηση ξεπέρασε τα όρια της
Η διατύπωση ξεπέρασε ένα τυπικό διπλωματικό ανακοινωθέν. Οι τρεις κυβερνήσεις περιέγραψαν την Ανατολική Μεσόγειο ως ζωτικό κόμβο που συνδέει την Ευρώπη και την αραβική περιοχή, με έμφαση στις ασφαλείς εμπορικές οδούς, την ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας και τις υποδομές μεταφορών. Αυτό δίνει στη μορφή μια μεγαλύτερη λειτουργία σε μια εποχή που ο κίνδυνος πολέμου, η διακοπή της ναυτιλίας και η ενεργειακή πίεση ωθούν την περιφερειακή συνδεσιμότητα στην καθημερινή διπλωματία.
Το Στενό του Χορμούζ έδωσε στη σύνοδο κορυφής μια πιο έντονη χροιά. Η διακήρυξη υπογράμμισε τη σημασία της διατήρησης της εκεχειρίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν και της προστασίας της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας μέσω του Στενού του Χορμούζ, βάσει του διεθνούς δικαίου και της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Για την Ελλάδα, της οποίας ο ναυτιλιακός τομέας έχει παγκόσμιο βάρος, το ζήτημα είναι οικονομικό όσο και διπλωματικό.
Τα προβλήματα της Μέσης Ανατολής
Οι ηγέτες συζήτησαν επίσης για τη Γάζα, τη Δυτική Όχθη, την Ιερουσαλήμ, τον Λίβανο, τη Συρία, το Ιράκ και το Ιράν.
Φωτογραφία: Μητσοτάκης, Αμπντουλάχ Β΄ και ο διάδοχος Πρίγκιπας ΧουσεΐνΓεωγραφική αναφορά
Το μήνυμά τους επικεντρώθηκε στην αποκλιμάκωση και την αποτροπή της εξάπλωσης των περιφερειακών κρίσεων.
Ο ρόλος της Ιορδανίας έδωσε σε αυτή τη γλώσσα άμεση βαρύτητα.
Το Αμμάν είναι άμεσα εκτεθειμένο στις συνέπειες της συριακής σύγκρουσης, της πίεσης των προσφύγων, της διπλωματίας της Γάζας και της αστάθειας κατά μήκος των εμπορικών οδών και των οδών ασφαλείας του Λεβάντε.
Η Κύπρος πρόσθεσε το ευρωπαϊκό επίπεδο
Η δήλωση χαιρέτισε την ανάληψη της προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την Κύπρο την 1η Ιανουαρίου 2026 και παρουσίασε τον τριμερή μηχανισμό ως γέφυρα μεταξύ της περιοχής και της ΕΕ.
Η Λευκωσία χρησιμοποιεί την προεδρία της για να δώσει μεγαλύτερη προβολή στα θέματα της Ανατολικής Μεσογείου εντός των Βρυξελλών, συμπεριλαμβανομένης της μετανάστευσης, της κλιματικής πίεσης, της αντιμετώπισης καταστροφών, της συνδεσιμότητας και της περιφερειακής ασφάλειας.
Ζητήματα της Συνόδου με επίκεντρο την Ελλάδα
Η σύνοδος κορυφής περιελάμβανε επίσης μια διάσταση Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC).
Κυπριακά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι οι ηγέτες συζήτησαν τις προσδοκίες που σχετίζονται με τη σχεδιαζόμενη εμπορική διαδρομή που θα συνδέει την Ινδία, τον Κόλπο, την Ιορδανία, το Ισραήλ και την Ευρώπη μέσω της Ελλάδας.
Η IMEC δεν ήταν το επίσημο κέντρο της κοινής διακήρυξης, αλλά ακολουθεί πιστά τη διατύπωση της συνόδου κορυφής σχετικά με τις διαδρομές, την εφοδιαστική και την αραβική συνδεσιμότητα Ευρώπης-Αραβίας.
Εκεί γίνεται ορατή η οπτική γωνία της Τουρκίας, παρόλο που η Άγκυρα δεν κατονομαζόταν στο ανακοινωθέν.
Η τριμερής μορφή δεν χρειάζεται να στοχεύει άμεσα την Τουρκία για να έχει σημασία για την Τουρκία.Τουρκικές ειδήσεις
Η Ελλάδα τοποθετείται ως σημείο εισόδου στην Ευρώπη.
Η Ιορδανία βρίσκεται στην χερσαία διαδρομή της Μέσης Ανατολής. Η Κύπρος προσφέρει πρόσβαση στην ΕΕ, θαλάσσια γεωγραφία και το πολιτικό βάρος της προεδρίας της στο Συμβούλιο το 2026.
Η Τουρκία αμφισβητεί
Η Τουρκία έχει αμφισβητήσει την αποκλειστική γεωγραφία του IMEC [Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης] από τότε που ανακοινώθηκε ο διάδρομος, με τον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να υποστηρίζει προηγουμένως ότι δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμος διάδρομος χωρίς την Τουρκία.
Η Άγκυρα έχει προωθήσει τον Αναπτυξιακό Δρόμο Ιράκ-Τουρκίας ως αντίπαλη διαδρομή προς τον Κόλπο-Ευρώπη, ενώ παράλληλα επιδιώκει έναν μεγαλύτερο ρόλο στις συζητήσεις για τη συνδεσιμότητα της Μεσογείου και του Κόλπου που διαμορφώνονται από την ενεργειακή ασφάλεια, την ανθεκτικότητα του εμπορίου και τον κίνδυνο πολέμου.Ανάλυση πολέμου
Η επικάλυψη εξακολουθεί να είναι σαφής. Η ίδια περιοχή σχεδιάζεται τώρα μέσω αρκετών ανταγωνιστικών χαρτών: IMEC, Οδός Ανάπτυξης, ενεργειακές συζητήσεις EastMed, ασφάλεια στο Ορμούζ, αστάθεια στην Ερυθρά Θάλασσα και Συρία μετά τον Άσαντ.