Παρά τις πολύμηνες συνεδριάσεις, τις αποστολές στο Ιμραλί και τις πολιτικές δηλώσεις περί νέας εποχής, η διαδικασία που η Άγκυρα βάφτισε «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία» δείχνει να έχει μπλοκάρει, αφού το κράτος ζητά απτό αφοπλισμό του PKK πριν ανοίξει τον δρόμο για νομικές ρυθμίσεις και το φιλοκουρδικό στρατόπεδο επιμένει ότι χωρίς πολιτική κίνηση η διαδικασία δεν θα ξεκολλήσει.
Ρεπορτάζ:
Η φιλόδοξη πολιτική πρωτοβουλία που προβαλλόταν ως η αρχή ενός νέου κεφαλαίου στο τουρκικό εσωτερικό δείχνει, τουλάχιστον προς το παρόν, να έχει παγώσει. Η κοινοβουλευτική επιτροπή που συστάθηκε για τον στόχο μιας «Τουρκίας χωρίς τρομοκρατία» ολοκλήρωσε την έκθεσή της στις 18 Φεβρουαρίου, όμως από τότε δεν έχει ακολουθήσει η νομική και πολιτική ώθηση που πολλοί περίμεναν. Η ίδια η έκθεση μιλούσε για αμοιβαία και παράλληλη πρόοδο σε μεταρρυθμίσεις και αφοπλισμό, αλλά στην πράξη η φόρμουλα αυτή δεν έχει αποδώσει.
Η Άγκυρα επιμένει ότι η αφετηρία παραμένει η ίδια: πρώτα η κατάθεση των όπλων, μετά η επόμενη φάση. Το στίγμα αυτό το έδωσε καθαρά και ο Νουμάν Κουρτουλμούς στις αρχές Απριλίου, όταν δήλωσε ότι το ουσιαστικό πρόβλημα είναι να γίνει ορατή και επιταχυνόμενη η διαδικασία πλήρους αφοπλισμού της οργάνωσης. Η γραμμή αυτή πρακτικά μεταθέτει οποιαδήποτε σοβαρή νομική εξέλιξη για αργότερα, όσο το κράτος θεωρεί ότι η άλλη πλευρά δεν έχει εκπληρώσει το δικό της μέρος.
Απέναντι σε αυτή τη στάση, το DEM πιέζει για νομικό πλαίσιο εδώ και τώρα. Το κόμμα θεωρεί ότι χωρίς θεσμικό βήμα από το κράτος, η διαδικασία δεν μπορεί να αποκτήσει αξιοπιστία ούτε να μετατραπεί σε πραγματική μετάβαση. Γι’ αυτό και αντέδρασε στις δηλώσεις Μπαχτσελί περί μη βιασύνης, υποστηρίζοντας ότι η διαρκής αναβολή ρίχνει το βάρος αποκλειστικά στη μία πλευρά και αποδυναμώνει την προοπτική λύσης.
Την ίδια ώρα, η τουρκική κυβέρνηση δείχνει να κρατά επιφυλακτική στάση ακόμη και απέναντι στη δυνατότητα του ίδιου του Οτσαλάν να επιβάλει γραμμή στην οργάνωση. Αν και στα τέλη Μαρτίου ο φυλακισμένος ηγέτης του PKK, μέσω του DEM, έστειλε μήνυμα ότι ο ένοπλος αγώνας ανήκει στο παρελθόν και ότι δεν υπάρχει επιστροφή από αυτή τη διαδικασία, σε κυβερνητικούς και κοινοβουλευτικούς κύκλους φαίνεται να έχει εδραιωθεί η εντύπωση ότι το PKK δεν κινείται στην πράξη με βάση αυτό το μήνυμα.
Αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί το κλίμα έχει βαρύνει. Επισήμως, η διαδικασία δεν έχει ακυρωθεί. Ανεπισήμως, όμως, όλο και περισσότεροι στην τουρκική πολιτική σκηνή μιλούν για βάλτωμα. Η κυβέρνηση δεν θέλει να εμφανιστεί ότι προσφέρει νομικό άνοιγμα χωρίς χειροπιαστή ανταπόδοση. Το DEM δεν θέλει να αποδεχθεί ότι η διαδικασία θα παραμείνει επ’ αόριστον εγκλωβισμένη στη λογική «πρώτα όλα τα όπλα κάτω». Και κάπου ανάμεσα, η ίδια η δυναμική του σχεδίου χάνει χρόνο και ορμή.
Το αποτέλεσμα είναι μια εύθραυστη ισορροπία ακινησίας. Υπάρχει έκθεση, υπάρχει πολιτικό λεξιλόγιο, υπάρχουν δημόσιες προσδοκίες, αλλά δεν υπάρχει ακόμη το καθοριστικό βήμα που θα επιτρέψει στη διαδικασία να αλλάξει επίπεδο. Και όσο αυτό δεν συμβαίνει, η «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία» παραμένει περισσότερο σύνθημα και λιγότερο πραγματικότητα.