Όταν ο Ερντογάν συναντά το Ισραήλ στη Συρία: Ο «σιωπηλός πόλεμος» που διαμορφώνει τη νέα Μέση Ανατολή

Οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή φέρνουν την Τουρκία και το Ισραήλ σε μια ιδιότυπη αντιπαράθεση επιρροής, με επίκεντρο τη Συρία, τον Λίβανο και την Ανατολική Μεσόγειο. Καθώς το περιφερειακό σκηνικό μεταβάλλεται ραγδαία, η Άγκυρα επιχειρεί να διασφαλίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση της νέας τάξης πραγμάτων, ενώ το Τελ Αβίβ κινείται για να διατηρήσει και να ενισχύσει τη δική του στρατηγική θέση.

Σύμφωνα με ανάλυση της λιβανέζικης ιστοσελίδας «An-Nashra», οι πρόσφατες δηλώσεις του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αποτυπώνουν ξεκάθαρα τις φιλοδοξίες της Άγκυρας να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις της περιοχής.

Το μήνυμα Ερντογάν για Συρία και Λίβανο

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η δήλωση του Ερντογάν ότι η ασφάλεια της Τουρκίας «δεν αρχίζει από το Χατάι, αλλά από το Χαλέπι, τη Δαμασκό και τη Βηρυτό».

Ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι η Άγκυρα δεν πρόκειται να επιτρέψει τη δημιουργία νέων τετελεσμένων στις χώρες της περιοχής ούτε να μείνει αδιάφορη απέναντι σε εξελίξεις που επηρεάζουν τα συμφέροντά της.

Σύμφωνα με τις πηγές που επικαλείται η λιβανέζικη ανάλυση, οι δηλώσεις αυτές αποτελούν σαφή ένδειξη ότι η Τουρκία θεωρεί τον εαυτό της βασικό παράγοντα της νέας περιφερειακής πραγματικότητας που διαμορφώνεται μετά τις ανατροπές των τελευταίων ετών.

Το κενό που αφήνει η υποχώρηση του Ιράν

Κατά την ίδια ανάλυση, η σταδιακή αποδυνάμωση της ιρανικής επιρροής σε αρκετές αραβικές χώρες δημιουργεί νέα δεδομένα στη Μέση Ανατολή.

Η Τουρκία φέρεται να επιδιώκει να καλύψει μέρος αυτού του κενού, αξιοποιώντας κυρίως την αυξημένη επιρροή που έχει αποκτήσει στη Συρία μετά τις πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις που ακολούθησαν την πτώση του προηγούμενου καθεστώτος.

Η Άγκυρα εκτιμά ότι η νέα πραγματικότητα της προσφέρει την ευκαιρία να επεκτείνει την επιρροή της τόσο στη Συρία όσο και στον ευρύτερο αραβικό κόσμο.

Ο φόβος μιας άμεσης σύγκρουσης με το Ισραήλ

Παρά τις φιλοδοξίες της, η Τουρκία εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι στις εξελίξεις στη Συρία.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ένας από τους βασικούς λόγους είναι η ανησυχία για τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει μια άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση με το Ισραήλ.

Παράλληλα, η Άγκυρα παρακολουθεί με προσοχή τις εξελίξεις στο Ιράν, εκτιμώντας ότι ενδεχόμενες μεγάλες πολιτικές αλλαγές στην Τεχεράνη θα μπορούσαν να επηρεάσουν ολόκληρη την περιφερειακή ισορροπία ισχύος.

Η Ανατολική Μεσόγειος στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης

Η ανησυχία της Τουρκίας δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με τη λιβανέζικη ανάλυση, η Άγκυρα παρακολουθεί στενά και την εμβάθυνση της συνεργασίας μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο Ερντογάν έχει διαμηνύσει ότι η Τουρκία θα αντιδράσει δυναμικά σε οποιαδήποτε εξέλιξη θεωρεί ότι θίγει τα συμφέροντά της ή τα συμφέροντα των Τουρκοκυπρίων.

Η ενεργειακή συνεργασία, οι θαλάσσιες ζώνες και τα μεγάλα έργα υποδομών στην περιοχή αποτελούν πλέον βασικά πεδία γεωπολιτικού ανταγωνισμού.

Η «σιωπηλή μάχη» Τουρκίας και Ισραήλ

Σύμφωνα με τις πηγές που επικαλείται το δημοσίευμα, ο ανταγωνισμός μεταξύ Άγκυρας και Τελ Αβίβ δεν μπορεί να εξεταστεί ανεξάρτητα από τις σχέσεις της Τουρκίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ.

Η Ουάσιγκτον φέρεται να έχει καταβάλει προσπάθειες τους τελευταίους μήνες ώστε να αποτρέψει την κλιμάκωση των εντάσεων στη Συρία, επιδιώκοντας να διατηρήσει μια εύθραυστη ισορροπία μεταξύ των δύο πλευρών.

Ωστόσο, οι πρόσφατες τοποθετήσεις του Ερντογάν δείχνουν ότι ο ανταγωνισμός για επιρροή στη Μέση Ανατολή είναι πολύ ευρύτερος και αφορά το σύνολο της νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής που βρίσκεται υπό διαμόρφωση.

Η Τουρκία διεκδικεί ρόλο στη νέα περιφερειακή τάξη

Οι ίδιες πηγές εκτιμούν ότι η Άγκυρα επιδιώκει να καταστήσει σαφές πως δεν πρόκειται να αποδεχθεί έναν νέο περιφερειακό συσχετισμό δυνάμεων χωρίς τη δική της συμμετοχή.

Παράλληλα, η Τουρκία εμφανίζεται να ενισχύει τις σχέσεις της με σημαντικές αραβικές χώρες, κυρίως με τη Σαουδική Αραβία, με τις οποίες μοιράζεται ορισμένες ανησυχίες σχετικά με την αυξανόμενη ισραηλινή επιρροή στην περιοχή.

Στο πλαίσιο αυτό, η τουρκική διπλωματία προωθεί λύσεις διαλόγου και πολιτικής διαχείρισης των κρίσεων, εκτιμώντας ότι οι εξελίξεις στο Ιράν ενδέχεται να επιταχύνουν τη διαμόρφωση μιας νέας περιφερειακής ισορροπίας.

Η αμερικανική ισορροπία παραμένει καθοριστική

Η λιβανέζικη ανάλυση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο ανταγωνισμός μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ θα συνεχίσει να εντείνεται, χωρίς ωστόσο να οδηγείται άμεσα σε ανεξέλεγκτη σύγκρουση.

Παρά τις συγκρουόμενες επιδιώξεις των δύο χωρών, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντική επιρροή και τη δυνατότητα να διαχειρίζονται τις ισορροπίες μεταξύ των περιφερειακών δυνάμεων.

Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι ποιος θα διαμορφώσει τελικά τη νέα Μέση Ανατολή και ποια θέση θα καταλάβουν σε αυτήν η Τουρκία, το Ισραήλ και οι υπόλοιποι περιφερειακοί παίκτες τα επόμενα χρόνια.