Αναβρασμός επικρατεί έπειτα από την αποκάλυψη ότι σύντομα η Τουρκία προτίθεται να ψηφίσει νόμο σχετκά με τη θαλάσσια δικαιοδοσία στη Μαύρη Θάλασσα, το Αιγαίο Πέλαγος και την Ανατολική Μεσόγειο.
Οι Τούρκοι διατείνονται ότι η προετοιμασία ενός ολοκληρωμένου νόμου-πλαισίου σχετικά με τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας σηματοδοτεί τη νομική ενίσχυση της διεκδίκησης γεωπολιτικής κυριαρχίας της Τουρκίας. Ο νέος τουρκικός νόμος σύμφωνα με πληροφορίες θα προβλέπει την ανακήρυξη Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) με εύρος έως 200 ναυτικά μίλια στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο. Η νομοθετική πρωτοβουλία θα δίνει στον πρόεδρο Ερντογάν την εξουσία να ορίσει θαλάσσιες ζώνες, ασκώντας έλεγχο σε δραστηριότητες όπως αλιεία, εξόρυξη και γεωτρήσεις.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.
Σύμφωνα με αποκλειστικό ρεπορτάζ του Middle East Economic Survey (MEES) η ExxonMobil βρίσκεται στο τελικό στάδιο των διαπραγματεύσεων για την εξασφάλιση ενός νέου τεμαχίου στα ανοικτά της Κύπρου, ενώ η Eni και η Total φαίνεται να έχουν επιλύσει τις διαφορές τους με τη Λευκωσία όσον αφορά την ανάπτυξη του Cronos.
Η ExxonMobil βρίσκεται σε προχωρημένες διαπραγματεύσεις με τη Λευκωσία για την απόκτηση ενός νέου τεμαχίου στα ανοικτά της Κύπρου, όπως δήλωσε ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης στον τοπικό τηλεοπτικό σταθμό Alpha στις 12 Μαΐου. Αυτό θα είναι το τρίτο περιουσιακό στοιχείο της Exxon στα ανοικτά της Κύπρου, όπου ήδη κατέχει τα Τεμάχια 5 και 10. Η αμερικανική εταιρεία δεν έχει ακόμη επιβεβαιώσει τις διαπραγματεύσεις, και ο Νίκος Χριστοδουλίδης δεν αποκάλυψε ποιο τεμάχιο ενδέχεται να ανατεθεί στην Exxon. Ωστόσο, το γεγονός ότι η ανάθεση διαπραγματεύεται εκτός επίσημου γύρου αδειοδότησης περιορίζει τις επιλογές σε ένα μόνο τεμάχιο.
Το τεμάχιο 4 είναι η μόνη διαθέσιμη έκταση που γειτνιάζει με τα τεμάχια που κατέχει επί του παρόντος η Exxon. Σύμφωνα με τους κυπριακούς κανόνες αδειοδότησης, είναι το μόνο τεμάχιο για το οποίο η αμερικανική εταιρεία έχει το δικαίωμα να διαπραγματευτεί απευθείας εκτός γύρου υποβολής προσφορών.
Το Οικόπεδο 4 στην κυπριακή ΑΟΖ έχει ιδιαίτερη στρατηγική σημασία
Τοποθεσία: Βρίσκεται στο δυτικό τμήμα της Κυπριακής ΑΟΖ.
Σύνορα: Γειτνιάζει άμεσα με την Ελληνική ΑΟΖ.
Συνέργειες: Η ExxonMobil δραστηριοποιείται ήδη στα γειτονικά ελληνικά θαλάσσια τεμάχια, γεγονός που δημιουργεί σημαντικές τεχνικές και οικονομικές διευκολύνσεις για κοινές έρευνες.
Λόγω της γεωγραφικής του θέσης στα δυτικά του νησιού, το οικόπεδο 4 έχει βρεθεί επανειλημμένα στο στόχαστρο της Άγκυρας.
Παράνομες έρευνες: Κατά το παρελθόν, τουρκικά ερευνητικά σκάφη όπως το Barbaros (συνοδεία πολεμικών πλοίων) και το Oruc Reis έχουν παραβιάσει την περιοχή πραγματοποιώντας παράνομες σεισμικές καταγραφές.
Η κινητικότητα γύρω από το οικόπεδο 4 συμπίπτει με τη συνολική επιτάχυνση του ενεργειακού προγράμματος της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε τα πλάνα ανάπτυξης για τα γειτονικά κοιτάσματα «Κρόνος» και «Αφροδίτη», με στόχο το πρώτο κυπριακό φυσικό αέριο να διοχετευθεί στην αγορά το 2028.
Ο τουρκικός επερχόμενος νόμος
Ο Νόμος-Πλαίσιο, που ετοιμάζει η Τουρκία για τις Περιοχές Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας, έχει σημασία για την Άγκυρα, καθώς όπως αναφέρουν έμπειροι αναλυτές, μέχρι σήμερα, οι κανονισμοί που αφορούν το τουρκικό ναυτικό δίκαιο ήταν διασκορπισμένοι σε διάφορους νόμους, κανονισμούς και διεθνείς συμφωνίες. Αυτή η κατακερματισμένη δομή έχει δυσκολέψει την Τουρκία προκειμένου να υπερασπιστεί τις θέσεις της ομοιόμορφα, τόσο στο εσωτερικό δίκαιο όσο και σε διεθνείς πλατφόρμες, ιδίως για το Αιγαίο Πέλαγος και την Ανατολική Μεσόγειο.
Στην Τουρκία έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται ότι η «νομική κωδικοποίηση» είναι εξίσου καθοριστική με την «πραγματική ισχύ» στη θάλασσα, την οποία ισχυρίζεται ότι έχει.
Ειδικά μετά τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), η διευκρίνιση των εσωτερικών νόμων των κρατών σχετικά με ζητήματα όπως η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ), η υφαλοκρηπίδα, η συνορεύουσα ζώνη, η ελευθερία της ανοιχτής θάλασσας και η οριοθέτηση περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας έχει αποκτήσει κρίσιμη σημασία από άποψη διεθνούς νομιμότητας. Ωστόσο η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος της UNCLOS, αλλά συνεχίζει να δηλώνει πως έχει πλήρη κυριαρχία στην άσκηση των δικαιωμάτων της που απορρέουν από τις καθιερωμένες αρχές του δικαίου της θάλασσας.
Ο νόμος που πρόκειται να καταρτιστεί σε αυτό το σημείο δεν θα πρέπει να θεωρείται απλώς ένας τεχνικός κανονισμός. Ο νόμος θα πρέπει να αποτελεί ένα στρατηγικό κρατικό μανιφέστο που θα θεσπίζει νομικά το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» της Τουρκίας.