Η νέα ενεργειακή κρίση που πυροδοτεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, οι δραστικές αλλαγές στο ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης μετά τον Ρωσο-Ουκρανικό πόλεμο, η αδυναμία των Ανανεώσιμων Πηγών να παρέχουν σταθερή ενέργεια βάσης καθ΄ όλη τη διάρκεια του 24ώρου ανεξαρτήτως των καιρικών συνθηκών, αλλά και οι μεγάλες ποσότητες ενέργειας που απαιτούνται για την κάλυψη των αναγκών της Τεχνητής Νοημοσύνης και των Data Centers, επαναφέρουν στο προσκήνιο την πυρηνική ενέργεια.
Ενδεικτική είναι πρόσφατη δήλωση του εκτελεστικού διευθυντής της ΙΕΑ ο Φατίχ Μπιρόλ, ότι η αναβίωση του παγκόσμιου ενδιαφέροντος για την πυρηνική ενέργεια «δεν ήταν παρά θέμα χρόνου» και ότι πρόκειται «για ασφαλές σύστημα παραγωγής ηλεκτρισμού, που θα γίνει περιζήτητο σε Αμερική, Ευρώπη και Ασία». Από την πλευρά της, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν μίλησε για «στρατηγικό σφάλμα» της Ευρώπης να εγκαταλείψει την πυρηνική ενέργεια.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον η Γαλλία μεταξύ των χωρών της Ευρώπης διατηρεί τα πρωτεία ως προς την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας γεγονός που αξιολόγησε η ελληνική κυβέρνηση και προχώρησε στην υπογραφή συμφωνίας συνεργασίας στον συγκεκριμένο τομέα κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου Εμμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα.
Άλλωστε ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, όπως και η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας όλους τους τελευταίους μήνες εμφανίζονται θετικοί ως προς την διερεύνηση των δυνατοτήτων ανάπτυξης της πυρηνικής ενέργειας στη χώρα μας με έμφαση στους Μικρούς Αρθρωτούς Αντιδραστήρες. Είναι ενδεικτικό ότι ο κ. Μητσοτάκης εμφανίστηκε θετικός στο ενδεχόμενο η Ευρώπη να παράγει «φθηνή πυρηνική ενέργεια σε συνδυασμό με τις πράσινες μορφές» κατά τη συζήτηση που είχε με τον Γάλλο Πρόεδρο στη Ρωμαϊκή Αγορά.
H Ελληνογαλλική Συμφωνία
Η Ελληνογαλλική συμφωνία υπεγράφη στο Μέγαρο Μαξίμου από τον Γάλλο υπουργό Οικονομίας, Οικονομικών και Βιομηχανικής, Ενεργειακής και Ψηφιακής Κυριαρχίας Ρολάν Λεσκίρ, και τον Έλληνα υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο και μεταξύ των άλλων προβλέπει την πρόθεση των δυο πλευρών να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας για μη στρατιωτικούς σκοπούς. Συγκεκριμένα η συμφωνία μεταξύ άλλων προβλέπει:
- Την ενθάρρυνση της ανάπτυξης ερευνητικών κέντρων και κέντρων αριστείας στον τομέα των θεμελιωδών πυρηνικών επιστημών και των ειρηνικών χρήσεων της πυρηνικής ενέργειας.
- Την ανάπτυξη έρευνας για την προστασία του πληθυσμού και του περιβάλλοντος από την ιοντίζουσα ακτινοβολία.
- Την ανταλλαγή εμπειριών και τη συνεργασία στην έρευνα και ανάπτυξη, ιδίως υπέρ των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων.
- Την ανταλλαγή εμπειριών όσον αφορά στην κουλτούρα πυρηνικής ασφάλειας και ακτινοπροστασίας.
- Την ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με τη διαμόρφωση και τη διάρθρωση ενός νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου για την ανάπτυξη εθνικού πυρηνικού προγράμματος.
- Την ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με τη θεσμική οργάνωση για την ανάπτυξη προγράμματος πυρηνικής ενέργειας
- Την ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με τη χρηματοδότηση πυρηνικών έργων.
- Τη διευκόλυνση της συνεργασίας μεταξύ των γαλλικών και ελληνικών κέντρων δεξιοτήτων, με στόχο τη δημιουργία δεξαμενής ταλέντων στην Ελλάδα.
- Την προώθηση εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης ευνοϊκού κανονιστικού, βιομηχανικού και χρηματοδοτικού πλαισίου για την υλοποίηση έργων πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Σημειώνεται ότι η Γαλλία παραμένει στην πρώτη θέση της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη, με 57 αντιδραστήρες σε 19 εργοστάσια παραγωγής ρεύματος. Μάλιστα η χώρα πρωτοστάτησε ώστε η Κομισιόν να μεταβάλει τη στάση της απέναντι στην πυρηνική ενέργεια και να την εντάξει στις «καθαρές» πηγές ενέργειας, όπως η αιολική και η ηλιακή.
Πέραν της Γαλλίας και άλλα ευρωπαϊκά κράτη, όπως η Σουηδία και η Φινλανδία, ηγούνται της επαναφοράς στην πυρηνική ενέργεια.
Ωστόσο χώρες όπως η Γερμανία, η Ιταλία και η Αυστρία, απαγόρευσαν νομοθετικά τη χρήση της ενώ το Βέλγιο το 2025 ανέστειλε νόμο ο οποίος προέβλεπε τη σταδιακή διακοπή λειτουργίας των πυρηνικών εργοστασίων της χώρας μεταξύ 2027 και 2035.
Πάντως η αναβίωση της πυρηνικής ενέργειας στη Γερμανία μοιάζει σήμερα ανέφικτη, όπως φάνηκε και από τις πρόσφατες δηλώσεις του καγκελαρίου Μερτς, που χαρακτήρισε «αμετάκλητη» την απόφαση εγκατάλειψης των πυρηνικών σταθμών.