Ως ηχηρή υπενθύμιση ότι η υποστήριξη των ΗΠΑ και των Ευρωπαίων συμμάχων για τις κινήσεις ενίσχυσης της άμυνας της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ και της Κύπρου δεν πρόκειται να αλλοιώσει κατά κανένα τρόπο την αποφασιστικότητα της Τουρκίας να υπερασπιστεί το σύνολο των διεκδικήσεών της στα ανατολικά της Κρήτης, γίνεται αντιληπτή από την Αθήνα η πρόσφατη αυξημένη κινητικότητα της Αγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σε τι αντιδρούν – Η τουρκική ηγεσία επιδίωξε να υπενθυμίσει τα σχέδιά της και τον ρόλο που θέλει να διαδραματίσει στην περιοχή, ιδιαίτερα μετά την αναβάθμιση της θέσης της Αθήνας στο ΝΑΤΟ, λόγω της επιχειρησιακής ετοιμότητας που επέδειξαν οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις.
Εν ολίγοις, η Αγκυρα μεταδίδει ότι οι όποιοι «πόντοι» έχει κερδίσει η Αθήνα έναντι των δυτικών συμμάχων, λόγω της ετοιμότητας των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και, κυρίως, των δυνατοτήτων παροχής αεράμυνας σε μεγάλο τμήμα της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ, δεν είναι αρκετοί ώστε να ανατρέψουν τον βασικό σχεδιασμό της Τουρκίας, που έχει στο επίκεντρό του τη θέση ότι δεν πρόκειται να υπαναχωρήσει από το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η παρενόχληση του ολλανδικού πλοίου «Maasvliet» στην ανοιχτή θάλασσα ανατολικά της Κρήτης, γεωγραφικά, δηλαδή στα νότια της Κάσου και της Καρπάθου, αποτελεί μια κίνηση αυτού του χαρακτήρα. Η περίπτωση του «Maasvliet», όπως και παλαιότερα το γεγονός της διακοπής των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI) μπορεί να μην έχουν κάποια αιτιώδη συνάφεια μεταξύ τους, αλλά συνδέονται από μια πολύ σαφή στρατηγική επιλογή που έχει κάνει η Αγκυρα.
Η στρατηγική επιλογή είναι αυτή της παρενόχλησης οποιουδήποτε έργου διεξάγεται στα διεθνή ύδατα, αν αυτό δεν γίνεται έστω μέσω της τυπικής γνωστοποίησης στις τουρκικές αρχές. Υπενθυμίζεται ότι και στην περίπτωση της Κάσου, τον Ιούλιο του 2024, οι φρεγάτες του τουρκικού Ναυτικού παρενέβησαν τη στιγμή που το ερευνητικό πλοίο «Ievoli Relume» επιχειρούσε να πλεύσει στο 1,5 ναυτικό μίλι διεθνών υδάτων που μεσολαβούσε ανάμεσα στα χωρικά ύδατα της Κάσου και της Καρπάθου.
Και, βεβαίως, από τους υπολογισμούς των αρμοδίων στην Αθήνα δεν ξεφεύγει ούτε το γεγονός ότι οι Τούρκοι έχουν παρενοχλήσει και πλοία που διεξήγαν έρευνες για την πόντιση καλωδίων ηλεκτρικού ρεύματος στο Ανατολικό Αιγαίο, συγκεκριμένα ανατολικά του 25ου μεσημβρινού. Δίχως, βέβαια, να παρεμποδίσουν στο πεδίο, σε αυτές τις περιπτώσεις, έρευνες ή πόντιση καλωδίων.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με συνέντευξη της στην «Καθημερινή» της Κύπρου επαναβεβαίωσε τη δέσμευση της Ε.Ε. για την υλοποίηση του «Great Sea Interconnector». Το έργο, όπως επεσήμανε, «αποτελεί ένα από τα οκτώ “Ενεργειακά Δίκτυα Υψηλής Στρατηγικής Σημασίας”, γεγονός που υπογραμμίζει τη μέγιστη στρατηγική του σημασία».
Στην Αθήνα αντιλαμβάνονται και την επιλογή του υπουργείου Εξωτερικών της Τουρκίας να προχωρήσει στην αμφισβήτηση ενός χάρτη για την περιοδική απαγόρευση αλιείας ανά περιοχή ευθύνης λιμεναρχείων της Ελληνικής Ακτοφυλακής (Λιμενικό Σώμα), μέσα από το πρίσμα των πάγιων τουρκικών αντιλήψεων. Για λόγους οι οποίοι συνδέονται με τους χώρους ευθύνης έρευνας και διάσωσης (SAR, Search and Rescue) στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, κάθε ελληνική αρχή, ανάμεσα σε αυτές και το Λιμενικό Σώμα, συνηθίζει να χρησιμοποιεί ένα χάρτη που απεικονίζει το FIR Αθηνών.
Ερευνα και διάσωση – Η επιλογή του τουρκικού υπ. Εξωτερικών να αμφισβητήσει τον χάρτη για την περιοδική απαγόρευση αλιείας ανά περιοχή ευθύνης λιμεναρχείων εκπορεύεται από τις πάγιες τουρκικές θέσεις για τους χώρους ευθύνης έρευνας και διάσωσης που συνδέονται με το FIR Αθηνών.
Με βάση τις διεθνείς συμβάσεις, υπεύθυνες για επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης εντός του FIR Αθηνών είναι οι ελληνικές αρχές, κάτι που η Αγκυρα αμφισβητεί ήδη από τη δεκαετία του ’80. Υπενθυμίζεται ότι και το επεισόδιο που οδήγησε στην κρίση των Ιμίων το 1996 ξεκίνησε από μια συζήτηση περί ευθύνης για την έρευνα και διάσωση, ώσπου, βέβαια, μεταφέρθηκε στο κυρίαρχο έδαφος των δύο νησίδων.
Η Αθήνα απάντησε, προφανώς, σε όλα όσα ισχυρίζονται οι τουρκικές αρχές με τη γνωστή γραμμή περί κατίσχυσης του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Είναι απολύτως προφανές όμως ότι σε έργα τα οποία δεν σχετίζονται με ελληνικούς φορείς, όπως για παράδειγμα η ανέλκυση του καλωδίου από το ολλανδικό «Maasvliet» για λογαριασμό αμερικανικής εταιρείας, η πρωτοβουλία βρίσκεται εκτός Ελλάδος. Ζητώντας την έκδοση NAVTEX για περιοχές που η Αγκυρα θεωρεί ότι βρίσκονται είτε εντός της δικής της δικαιοδοσίας είτε σε περιοχή που ακόμη δεν έχει οριοθετηθεί, ουσιαστικά εμφανίζεται να ζητάει την ουδετερότητα των τρίτων.
Περιμένοντας τον Τραμπ
Στην Αθήνα εκτιμούν ότι οι Τούρκοι έχουν επενδύσει πολλά στην επικείμενη επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στην Αγκυρα για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ (7-8 Ιουλίου), όπου θα γίνει συνάντηση με τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Οι Τούρκοι έχουν επενδύσει πολλά σε αυτή την επίσκεψη, έχοντας, βεβαίως, κατά νουν τον κύριο στόχο, την απεμπλοκή του προγράμματος των F-35 από τις κυρώσεις CAATSA. Για λόγους διπλωματικούς αλλά και πολιτικούς, στην Αθήνα θα ήθελαν ο κ. Τραμπ να κάνει και μια στάση στην Αθήνα εφόσον θα βρίσκεται στην περιοχή, ωστόσο γνωρίζουν καλά ότι μια τέτοια απόφαση έχει αποκλειστικά αμερικανική ιδιοκτησία.
Βασίλης Νέδος
kathimerini