Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Η ενεργειακή κίνηση της Ελλάδας στις 16 Φεβρουαρίου 2026 – με την παραχώρηση αποκλειστικών δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σε θαλάσσιες περιοχές νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου σε κοινοπραξία με αμερικανική συμμετοχή – δεν είναι απλώς μια εμπορική συμφωνία. Ο Δρ. Νομικής Πανεπιστημίου του Αμβούργου και μεταδιδάκτωρ του Οικονομικού Πανεπιστήμιο Αθηνών, με αντικείμενο την ενεργειακή μετάβαση στο υδρογόνο, Γιώργος Ανθρακεύς, υποστηρίζει, ότι αποτελεί πρωτίστως πράξη κυριαρχίας και, σε δεύτερο επίπεδο, εργαλείο αναβάθμισης της Ελλάδας στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη.
Στον πυρήνα της ανάλυσής του βρίσκεται η θέση ότι το ελληνικό «κεφάλαιο ΑΟΖ» δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως στενά διμερής διαφορά με την Τουρκία, αλλά ως ευρωτουρκικό ζήτημα. Η ελληνική θαλάσσια επικράτεια είναι ταυτόχρονα ευρωπαϊκή, άρα κάθε τουρκική αμφισβήτηση δεν πλήττει μόνο την Αθήνα αλλά και τα οικονομικά/ενεργειακά συμφέροντα της Ένωσης.
Από το μορατόριουμ στην ανάκτηση πρωτοβουλίας
Ο Ανθρακεύς θεωρεί ότι η Ελλάδα «κουβαλά» ένα ιστορικό βάρος αυτο-περιορισμού από το 1976 και το 1986, όταν – όπως περιγράφει – εδραιώθηκε μια πρακτική αναστολής ερευνών υπό την πίεση της ελληνοτουρκικής έντασης. Η σημερινή επιλογή να προχωρήσουν έρευνες στη νότια νησιωτική ζώνη (Κρήτη) συνιστά, με τη δική του οπτική, επιστροφή στη θεμελιώδη αρχή της κρατικής κυριαρχίας: έρευνα και αξιοποίηση εντός υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ είναι δικαίωμα, όχι αντικείμενο άδειας τρίτων.
Τρία κείμενα, μία στρατηγική: το «ευρωπαϊκό κλείδωμα»
Η επιχειρηματολογία του στηρίζεται στη σύγκλιση τριών θεσμικών πλαισίων:
- το ευρωπαϊκό ενεργειακό πλαίσιο (με αιχμή το άρθρο 194 ΣΛΕΕ και την αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών-μελών στην επιλογή ενεργειακού μείγματος και αξιοποίησης πόρων),
- η ευρωπαϊκή υποχρέωση θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού (οδηγία 2014) ως μηχανισμός «χαρτογράφησης και άσκησης» δικαιωμάτων,
- και το Δίκαιο της Θάλασσας, στο μέτρο που λειτουργεί ως ευρωπαϊκό κεκτημένο.