Μία ακόμη προσπάθεια αποκλεισμού της Τουρκίας από τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο προστέθηκε, σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα, στη μακρά λίστα των διαφωνιών της Άγκυρας με περιφερειακές πρωτοβουλίες στον ενεργειακό τομέα.
Η απουσία της Τουρκίας από το East Mediterranean Gas Forum (EMGF), παρά το γεγονός ότι διαθέτει τη μεγαλύτερη ακτογραμμή στην Ανατολική Μεσόγειο, αποτελεί βασικό σημείο κριτικής από τουρκικής πλευράς.
Η 10η Υπουργική Σύνοδος του Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου πραγματοποιήθηκε στην Ουάσιγκτον υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Πολιτειών, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Ελλάδας, της Κυπριακής Δημοκρατίας, του Ισραήλ, της Αιγύπτου, της Ιταλίας, της Ιορδανίας και της Παλαιστινιακής Αρχής.
Παρότι οι συμμετέχοντες έδωσαν έμφαση στην ενεργειακή συνεργασία, η Άγκυρα εκλαμβάνει τη συγκεκριμένη σύνθεση ως μία ακόμη διπλωματική κίνηση που την αποκλείει από τον περιφερειακό ενεργειακό σχεδιασμό.
Η επιστροφή στο ίδιο τραπέζι, ύστερα από τρία χρόνια, εκπροσώπων των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Παγκόσμιας Τράπεζας οδήγησε αρκετούς αναλυτές στο συμπέρασμα ότι το φόρουμ εξελίσσεται πλέον όχι μόνο σε ενεργειακή αλλά και σε πολιτική και στρατηγική πλατφόρμα συνεργασίας.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε στην Τουρκία η απουσία της από τη συνάντηση, παρά τη γεωγραφική και γεωπολιτική της βαρύτητα στην περιοχή.
Η τουρκική θέση
Σύμφωνα με αναλύσεις στον ελληνικό και διεθνή Τύπο, η Τουρκία παραμένει εκτός του φόρουμ επειδή δεν έχει υιοθετήσει το πλαίσιο συνεργασίας που διέπει το EMGF. Ωστόσο, η Άγκυρα υποστηρίζει ότι το πραγματικό πρόβλημα είναι η αγνόηση των δικαιωμάτων που θεωρεί ότι διαθέτουν η ίδια και το ψευδοκράτος στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η τουρκική πλευρά προβάλλει διαχρονικά την ανάγκη ενός «δίκαιου και χωρίς αποκλεισμούς» μοντέλου ενεργειακής συνεργασίας, ενώ επικρίνει τη σημερινή δομή του φόρουμ ως μηχανισμό που, κατά την άποψή της, εξυπηρετεί τα συμφέροντα συγκεκριμένων κρατών.
Το μήνυμα της Διακήρυξης της Ουάσιγκτον
Στη Διακήρυξη της Ουάσιγκτον, που εκδόθηκε μετά το πέρας των εργασιών, υπογραμμίζεται ότι οι δραστηριότητες που αφορούν το φυσικό αέριο θα πρέπει να διεξάγονται στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.
Ωστόσο, στην Τουρκία η συγκεκριμένη αναφορά ερμηνεύθηκε ως έμμεση πολιτική τοποθέτηση απέναντι στις τουρκικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες και τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στις αναφορές που αφορούν τη στήριξη του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ (Great Sea Interconnector).
Το έργο, το οποίο η Άγκυρα έχει επικρίνει στο παρελθόν επικαλούμενη ζητήματα περιφερειακής ισορροπίας και νομικής φύσης, φαίνεται να συγκεντρώνει διεθνή πολιτική υποστήριξη, γεγονός που ερμηνεύεται από τουρκικής πλευράς ως προσπάθεια ενίσχυσης ενεργειακών διαδρόμων που δεν περιλαμβάνουν την Τουρκία.
«Δεν μπορεί να υπάρξει σταθερότητα χωρίς την Τουρκία»
Τούρκοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι η μακροπρόθεσμη σταθερότητα και η βιώσιμη ενεργειακή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο δεν μπορούν να επιτευχθούν μέσω σχημάτων που αποκλείουν την Τουρκία, την οποία χαρακτηρίζουν έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς παράγοντες της περιοχής.
Η συζήτηση για τον ρόλο της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο αναμένεται να παραμείνει στο επίκεντρο, καθώς οι ενεργειακές εξελίξεις, τα έργα διασύνδεσης και οι γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί συνεχίζουν να διαμορφώνουν το μέλλον της περιοχής.