Ο Έλληνας υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας χρησιμοποίησε μια επίσκεψη στο Αγαθονήσι, ένα μικρό νησί στο ανατολικό Αιγαίο, περίπου πέντε μίλια από τις τουρκικές ακτές, για να προειδοποιήσει ενάντια σε αυτό που αποκάλεσε «αναθεωρητικές φιλοδοξίες», μετατρέποντας μια τελετή στέγασης στρατιωτικών πλοίων σε ένα αιχμηρό μήνυμα για το Αιγαίο, καθώς το νομοσχέδιο της Άγκυρας για τη θαλάσσια δικαιοδοσία ωθεί τη συζήτηση για τη Γαλάζια Πατρίδα σε μια πιο έντονη νομική φάση.
Ο Δένδιας βρέθηκε στο Αγαθονήσι στις 14 Μαΐου για τα εγκαίνια νέων στρατιωτικών κατοικιών, μέρος ενός ευρύτερου ελληνικού προγράμματος που δίνει προτεραιότητα στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και τον Έβρο. Το νησί έχει λιγότερους από 200 κατοίκους και βρίσκεται σε ένα από τα πιο ευαίσθητα μέρη του Αιγαίου, όπου η στρατιωτική παρουσία, η κυριαρχία των νησιών και τα θαλάσσια δικαιώματα συνδέονται με τη μακροχρόνια διαμάχη Τουρκίας-Ελλάδας.
Δεν μετέφερε το μήνυμα από βήμα υπουργείου στην Αθήνα. Το μετέφερε από το Αγαθονήσι, όπου οι στρατιωτικές υποδομές, η διατήρηση του πληθυσμού και η θαλάσσια κυριαρχία αποτελούν μέρος της ίδιας στρατηγικής γλώσσας. Το σκηνικό μετέφερε το δικό του μήνυμα: Η Ελλάδα συνέδεε την παρουσία των νησιών, τη στρατιωτική μονιμότητα και τα θαλάσσια δικαιώματα σε ένα από τα πιο αμφισβητούμενα θέατρα του Αιγαίου.
Η επιλογή της τοποθεσίας ταιριάζει επίσης σε ένα ευρύτερο ελληνικό αμυντικό μοτίβο. Η Αθήνα ενισχύει τη θέση της στο ανατολικό Αιγαίο μέσω υποδομών, αναπτύξεων και συζητήσεων για την ισχύ πυρός μεγάλου βεληνεκούς, συμπεριλαμβανομένης της διαμάχης για τον χάρτη του πυραυλικού συστήματος PULS που έθεσε τα ελληνικά πεδία κρούσης στο πλαίσιο του περιφερειακού επιχειρήματος για την ασφάλεια.
Ο Δένδιας είπε ότι οι Έλληνες αντιμετωπίζουν «αναθεωρητικές φιλοδοξίες» που έχουν ενταθεί μέσω ισχυρισμών για «ανύπαρκτα δικαιώματα» και μονομερή σχεδιασμό που παραβιάζει τη διεθνή νομιμότητα. Είπε ότι αυτές οι πρωτοβουλίες αντιβαίνουν επίσης στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, στην βασική κοινή λογική και στις αρχές των σχέσεων καλής γειτονίας.
Πρόσθεσε ότι όλα τα ελληνικά νησιά απολαμβάνουν τα θαλάσσια δικαιώματα που προβλέπονται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, «ούτε περισσότερο, ούτε λιγότερο». Η γραμμή πήγε κατευθείαν σε μία από τις βασικές νομικές διαμάχες μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας: τη θέση της Ελλάδας ότι τα νησιά έχουν πλήρη θαλάσσια δικαιώματα και τη μακροχρόνια αντίρρηση της Τουρκίας για τον τρόπο με τον οποίο οι ελληνικές νησιωτικές αξιώσεις θα μπορούσαν να περιορίσουν την τουρκική πρόσβαση και δικαιοδοσία στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η Άγκυρα δεν εξέδωσε άμεση απάντηση στις παρατηρήσεις του Αγαθονήσι. Το επίσημο τουρκικό πλαίσιο προήλθε από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, το οποίο επιβεβαίωσε την ίδια εβδομάδα ότι συνεχίζονταν οι εργασίες για ένα νομοσχέδιο για τη θαλάσσια δικαιοδοσία, το οποίο έχει σχεδιαστεί για να καθορίσει τις ευθύνες στις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας της Τουρκίας και να αντιμετωπίσει τα κενά στην εσωτερική νομοθεσία, μεταφέροντας τη διαμάχη για τη Γαλάζια Πατρίδα σε μια πιο επίσημη νομική φάση.
Η ελληνική δημοσιογραφία έχει συνδέσει το νομοσχέδιο με το δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας, ερμηνεύοντάς το ως μια πιθανή προσπάθεια να μεταφερθούν οι θαλάσσιες αξιώσεις της Τουρκίας σε ένα σαφέστερο εσωτερικό νομικό πλαίσιο. Η Τουρκία παρουσιάζει το έργο ως ένα νομικό και διοικητικό βήμα που συνδέεται με τη θαλάσσια δικαιοδοσία, τις ευθύνες και τα εσωτερικά νομικά κενά. Η Αθήνα βλέπει έναν ευρύτερο κίνδυνο η Άγκυρα να ετοιμάζεται να δώσει στο ναυτικό της δόγμα μια ισχυρότερη νομοθετική βάση.
Η ομιλία στο Αγαθονήσι δεν ήταν μόνη της. Ακολούθησε μια εβδομάδα ανανεωμένης ελληνικής προσοχής στις θαλάσσιες κινήσεις της Τουρκίας, τη διαμάχη για τη διαδρομή του καλωδίου στο Αιγαίο, την ασφάλεια των νησιών και την πιθανή κωδικοποίηση των αξιώσεων της Γαλάζιας Πατρίδας στο εσωτερικό τουρκικό δίκαιο.
Το μήνυμα του Δένδια ήρθε επίσης κατά τη διάρκεια μιας ευρύτερης ελληνικής αμυντικής προσπάθειας. Η Αθήνα προχωρά με την αρχιτεκτονική αεράμυνας της Ασπίδας του Αχιλλέα, ένα πολυεπίπεδο σύστημα που συνδέεται με πυραυλική, αεροπορική, μη επανδρωμένη, ναυτική και νησιωτική άμυνα, ενώ ο Έλληνας υπουργός Άμυνας χρησιμοποίησε πρόσφατες ομιλίες για να διατυπώσει την αποτροπή με πιο έντονους επιχειρησιακούς όρους.
Κατά τη διάρκεια της ίδιας εβδομάδας, ο Δένδιας άσκησε επίσης πιέσεις στην Ουκρανία για ένα μη επανδρωμένο θαλάσσιο σκάφος που βρέθηκε κοντά στη Λευκάδα, λέγοντας ότι εξακολουθεί να περιμένει εξηγήσεις που υποσχέθηκε ο υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας, Μιχάηλο Φεντόροφ. Χαρακτήρισε το θέμα εξαιρετικά σοβαρό επειδή το σκάφος μετέφερε εκρηκτικά και έθεσε σε κίνδυνο την ασφάλεια της θαλάσσιας ναυσιπλοΐας. Οι ελληνικές αρχές έχουν δηλώσει ότι τα ευρήματα θα διαβιβαστούν στην ακτοφυλακή και στη συνέχεια στη δικαιοσύνη.
Η υπόθεση της Λευκάδας έδωσε στις παρατηρήσεις για το Αγαθονήσι ένα ευρύτερο πλαίσιο θαλάσσιας ασφάλειας. Η Ελλάδα ασχολούνταν όχι μόνο με τις νομικές κινήσεις της Τουρκίας στο Αιγαίο, αλλά και με ένα πραγματικό περιστατικό ασφαλείας που αφορούσε ένα μη επανδρωμένο σκάφος γεμάτο εκρηκτικά σε ελληνικά ύδατα. Ο Δένδιας χρησιμοποίησε και τα δύο ζητήματα για να υπογραμμίσει μια πιο σκληρή θαλάσσια γραμμή.
Η επίσκεψη στο Αγαθονήσι έδειξε γιατί αυτή η διαμάχη δεν περιορίζεται πλέον στη διπλωματική γλώσσα. Ο Δένδιας μιλούσε από ένα μικρό νησί του ανατολικού Αιγαίου όπου η Ελλάδα επενδύει σε στρατιωτική στέγαση, διατήρηση προσωπικού και μόνιμη παρουσία. Ταυτόχρονα, η Άγκυρα εργάζεται πάνω σε ένα νομοσχέδιο για τη θαλάσσια δικαιοδοσία, το οποίο Έλληνες αξιωματούχοι και μέσα ενημέρωσης ερμηνεύουν μέσα από το πρίσμα της Γαλάζιας Πατρίδας. Αυτή η επικάλυψη δίνει στη στιγμή το βάρος της: η μία πλευρά ενισχύει τα νησιά ως ζωντανό και υπερασπισμένο ελληνικό χώρο, ενώ η άλλη ετοιμάζεται να δώσει στις θαλάσσιες αξιώσεις της ένα σαφέστερο εσωτερικό νομικό πλαίσιο.