Σε κατάσταση αυξημένης στρατιωτικής ετοιμότητας φαίνεται να εισέρχεται η Μέση Ανατολή, καθώς ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Donald Trump φέρεται να έχει δώσει εντολή για προετοιμασίες επιβολής ναυτικού αποκλεισμού κατά του Ιράν.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Fox News, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ και άλλες στρατιωτικές μονάδες έχουν λάβει οδηγίες να είναι έτοιμες έως την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου.
Η κυβέρνηση Trump φέρεται να συνδέει την κλιμάκωση με τις συνεχιζόμενες εσωτερικές αναταραχές στο Ιράν, απευθύνοντας ταυτόχρονα μήνυμα προς το ιρανικό στρατιωτικό προσωπικό να «ταχθεί στο πλευρό του λαού», με αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων και εγγυήσεις ασφαλείας.
Πώς θα μπορούσε να εφαρμοστεί ένας ναυτικός αποκλεισμός
Ο ναυτικός αποκλεισμός αποτελεί στρατιωτικό μέτρο υψηλής έντασης, το οποίο προϋποθέτει ουσιαστικό έλεγχο της πρόσβασης σε ακτές και λιμάνια. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν τις απαραίτητες δυνάμεις για μια τέτοια επιχείρηση. Το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln έχει ήδη εισέλθει στην περιοχή ευθύνης της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, συνοδευόμενο από αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων και, πιθανότατα, πυρηνικό υποβρύχιο επίθεσης. Παράλληλα, έχουν αναπτυχθεί επιπλέον συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, όπως THAAD και Patriot, καθώς και μαχητικά F-15E Strike Eagle.
Ωστόσο, ένας πλήρης ναυτικός αποκλεισμός ισοδυναμεί ουσιαστικά με κήρυξη πολέμου. Θεωρητικά, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιχειρήσουν το «κλείσιμο» του Περσικού Κόλπου, αλλά αυτό θα συνιστούσε σενάριο γενικευμένης σύρραξης. Πιο πιθανό θεωρείται το ενδεχόμενο εντατικοποιημένων ελέγχων στη ναυτιλία, μια κίνηση που πολιτικά μπορεί να παρουσιαστεί ως «αποκλεισμός», χωρίς όμως να φτάνει στο επίπεδο πλήρους στρατιωτικής σύγκρουσης.
Ακόμη και σε αυτό το σενάριο, θα απαιτηθεί συνεχής στρατιωτική κάλυψη των πλοίων και μεγάλος αριθμός επιθεωρήσεων, αυξάνοντας κατακόρυφα τον κίνδυνο επεισοδίων.
Η απάντηση της Τεχεράνης: «Οφθαλμόν αντί οφθαλμού»
Η ιρανική ηγεσία χαρακτηρίζει τις αμερικανικές κινήσεις πράξη πολέμου και δηλώνει πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα. Πιθανά αντίμετρα περιλαμβάνουν:
χρήση σμηνών μη επανδρωμένων αεροσκαφών και παράκτιων πυραυλικών συστημάτων κατά αμερικανικών πλοίων,
επιθέσεις φιλοϊρανικών δυνάμεων, όπως οι Χούθι στην Υεμένη και ένοπλοι σχηματισμοί στο Ιράκ, εναντίον πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα και αμερικανικών βάσεων,
απειλές ή επιθέσεις σε πετρελαϊκές υποδομές χωρών του Περσικού Κόλπου που θα στηρίξουν τις ΗΠΑ.
Ιρανικές πηγές υπενθυμίζουν ότι στο παρελθόν η Τεχεράνη έχει απαντήσει συμμετρικά: για κάθε δεξαμενόπλοιο που κατάσχεται, κατασχέθηκε αντίστοιχο εμπορικό πλοίο αντίπαλης χώρας. Το πλήρες κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ παραμένει ακραίο σενάριο, καθώς θα έπληττε και την ίδια την ιρανική οικονομία.
Απρόβλεπτα σενάρια και κινήσεις αιφνιδιασμού
Ο Donald Trump έχει χαρακτηρίσει τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν Ali Khamenei «εύκολο στόχο», υποστηρίζοντας ότι οι ΗΠΑ γνωρίζουν την ακριβή του τοποθεσία. Αναλυτές δεν αποκλείουν σενάρια στοχευμένων ενεργειών κατά της ηγεσίας, στα πρότυπα των πιέσεων που ασκήθηκαν στο παρελθόν κατά του Nicolás Maduro στη Βενεζουέλα. Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αφήσει αιχμές για χρήση «μυστικού όπλου», πιθανώς κυβερνοπολέμου ή ηλεκτρομαγνητικών συστημάτων.
Η Τεχεράνη, ωστόσο, έχει ήδη λάβει μέτρα: η ηγεσία φέρεται να έχει μετακινηθεί σε υπόγειες εγκαταστάσεις, ενώ η ασφάλεια έχει ενισχυθεί δραστικά.
Ένα ακόμη σενάριο αφορά πλήγματα στα κέντρα διοίκησης των Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC), με στόχο την αποδυνάμωση της εσωτερικής καταστολής και του δικτύου πληρεξουσίων. Αναλυτές εκτιμούν, πάντως, ότι μια τέτοια επιλογή θα έπρεπε να είχε υλοποιηθεί σε προγενέστερο χρόνο.
Τα σημάδια που δείχνουν πορεία προς πόλεμο
Ενδεχόμενη περαιτέρω κλιμάκωση θα μπορούσε να φανεί από:
μαζικές κρατήσεις και επιθεωρήσεις δεξαμενόπλοιων και εμπορικών πλοίων,
απότομη αύξηση των ασφαλίστρων θαλάσσιων μεταφορών και συσσώρευση πλοίων στα ιρανικά λιμάνια,
σκλήρυνση της ρητορικής της Τεχεράνης για το Στενό του Ορμούζ, σε συνδυασμό με πρακτικές ενέργειες παρεμπόδισης δυτικών πλοίων.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, το επόμενο βήμα θα μπορούσε να είναι επείγοντα σχέδια εκκένωσης αμερικανικών εγκαταστάσεων, δραστική μείωση της εμπορικής κίνησης μέσω του Στενού του Ορμούζ και ανταλλαγή τελεσιγράφων. Και μετά, ο πόλεμος.