Η πρόσφατη υπογραφή της ευρύτερης στρατηγικής και οικονομικής συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ινδίας αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο στις διεθνείς σχέσεις, καθώς σηματοδοτεί την ενίσχυση των διμερών δεσμών σε ένα πλαίσιο αμοιβαίας ασφάλειας, τεχνολογικής συνεργασίας και εμπορίου. Η συμφωνία αυτή αναδεικνύει την αναπτυσσόμενη σημασία της Ινδίας ως στρατηγικού εταίρου στην ευρύτερη περιοχή Ινδο-Ειρηνικού και ανοίγει νέες προοπτικές για κράτη-μέλη της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, που επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο της ως κόμβου αμυντικής και ενεργειακής συνεργασίας.
Η συμφωνία ΕΕ–Ινδίας έχει τρεις βασικούς άξονες: την οικονομική σύγκλιση και το εμπόριο, την τεχνολογική και αμυντική συνεργασία, καθώς και την κοινή προσέγγιση σε θέματα διεθνούς ασφάλειας και γεωπολιτικών προκλήσεων. Σε επίπεδο οικονομίας, προβλέπεται διεύρυνση των διμερών εμπορικών ροών, με έμφαση στην τεχνολογία αιχμής, την πράσινη ενέργεια και την καινοτομία. Η Ινδία, με τον δυναμικό πληθυσμό της και την ταχέως αναπτυσσόμενη βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας, προσφέρει στην ΕΕ μία σταθερή αγορά και έναν στρατηγικό εταίρο για επενδύσεις σε υποδομές, μεταφορές και ψηφιακή οικονομία. Σε επίπεδο ασφάλειας, η συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για αμοιβαία συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία, την ανταλλαγή πληροφοριών, και τη διαχείριση κρίσεων σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο. Η Ινδία, ως βασικός παίκτης στον Ινδο-Ειρηνικό, διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην αναχαίτιση των γεωπολιτικών προκλήσεων από την Κίνα και τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στις θαλάσσιες οδούς. Παράλληλα, η ΕΕ επιδιώκει τη διασφάλιση μιας πολυπολικής τάξης με βάση κανόνες, ενισχύοντας έτσι την προοπτική συνεργασίας με χώρες που μοιράζονται τις αξίες της δημοκρατίας και της ειρήνης.
Η ελληνική προοπτική εντάσσεται φυσιολογικά σε αυτό το πλαίσιο, καθώς η Ελλάδα αναβαθμίζει τον ρόλο της σε γεωστρατηγικό κόμβο στην Ανατολική Μεσόγειο και τον Ινδο-Ειρηνικό. Η χώρα διαθέτει ήδη διευρυμένες διπλωματικές και στρατιωτικές σχέσεις με την Ινδία, ενώ η συμφωνία μπορεί να επιτρέψει την περαιτέρω εμβάθυνση συνεργασιών σε τομείς όπως η αμυντική βιομηχανία, η διασφάλιση ενεργειακών πόρων και η τεχνολογία υψηλής ακρίβειας. Επιπλέον, η συμμετοχή της Ελλάδας σε κοινές πρωτοβουλίες της ΕΕ ενισχύει την εικόνα της ως αξιόπιστου εταίρου, τόσο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και στην ευρύτερη περιοχή Ινδο-Ειρηνικού.
Σημαντικό στοιχείο για την Ελλάδα αποτελεί η δυνατότητα συνεργασίας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας και της στρατιωτικής εκπαίδευσης. Οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις μπορούν να επωφεληθούν από ανταλλαγές τεχνογνωσίας και την κοινή ανάπτυξη τεχνολογικών λύσεων υψηλής ακρίβειας, όπως συστήματα επιτήρησης, drones, και προηγμένα ναυτικά συστήματα. Παράλληλα, η Ινδία ενδιαφέρεται για πρόσβαση σε ελληνικούς ναυτιλιακούς κόμβους και λιμένες, ενισχύοντας τη γεωοικονομική της θέση στην Ανατολική Μεσόγειο και συνδέοντας την με κρίσιμες γραμμές εφοδιασμού ενέργειας και εμπορίου.
Επιπλέον, η συμφωνία ΕΕ–Ινδίας λειτουργεί ως μοχλός ενίσχυσης της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής σε επίπεδο περιφερειακής και διεθνούς επιρροής. Η Ελλάδα μπορεί να προωθήσει πρωτοβουλίες κοινής ασφάλειας, να συμμετάσχει σε πολυμερείς στρατηγικές διαβουλεύσεις και να υποστηρίξει την ανάπτυξη συνεργασιών που αφορούν τον έλεγχο κρίσεων και την αντιμετώπιση νέων μορφών απειλών, όπως ο κυβερνοχώρος και η τρομοκρατία. Αυτό ενισχύει τη θέση της Ελλάδας ως γεωπολιτικού κόμβου μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Ινδο-Ειρηνικού.
Σε τελική ανάλυση, η νέα συμφωνία ΕΕ–Ινδίας δεν αποτελεί απλώς ένα εμπορικό ή τεχνολογικό πλαίσιο συνεργασίας. Είναι ένα στρατηγικό εργαλείο, το οποίο αναδιαμορφώνει τις σχέσεις ισχύος στον Ινδο-Ειρηνικό και προσφέρει στην Ελλάδα μοναδικές δυνατότητες διπλωματικής, αμυντικής και οικονομικής ενίσχυσης. Για τη χώρα μας, η έγκαιρη αξιοποίηση αυτών των ευκαιριών σημαίνει ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας, προστασία εθνικών συμφερόντων και συμμετοχή σε μία πολυπολική τάξη με σταθερά θεμέλια στις αξίες της συνεργασίας, της ασφάλειας και της ειρήνης. Η Ελλάδα, με στρατηγική καθαρότητα και διπλωματική ευελιξία, μπορεί να μετατρέψει αυτή τη συμφωνία σε πραγματικό εργαλείο εθνικής και περιφερειακής ισχύος.
Tου Γιώργου Κατημερτζή
μέλους του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ)