Ο μήνας Απρίλιος και οι αρχές Μαΐου 2026 χαρακτηρίστηκαν από μια σημαντική επιτάχυνση της δραστηριότητας κατά μήκος του άξονα Άγκυρας-Δαμασκού, με φόντο τον Δεύτερο Πόλεμο του Ιράν και την κλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Τουρκία συνέχισε να ενισχύει τη θέση της ως κυρίαρχου παράγοντα ασφαλείας και πολιτικής στη νέα Συρία – πραγματοποιήθηκαν δύο συναντήσεις μεταξύ των ηγετών των δύο χωρών στο Φόρουμ Διπλωματίας της Αττάλειας (16-19 Απριλίου), η υπογραφή ενός τραπεζικού πλαισίου, η προώθηση μιας κοινής ζώνης ελεύθερου εμπορίου στην Ιντλίμπ και μια αύξηση 12% στις συνολικές αμυντικές εξαγωγές της Τουρκίας κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους.
Η Τουρκία εδραιώνεται στη Συρία όχι ως ισότιμος εταίρος αλλά ως στρατηγικός προστάτης, εκμεταλλευόμενη την αποδυνάμωση του Ιράν προκειμένου να καλύψει το κενό που έχει δημιουργηθεί – μια κίνηση που οι Τούρκοι ελπίζουν ότι θα περιορίσει την ελευθερία δράσης του Ισραήλ μεσοπρόθεσμα.
Παράλληλα, η Τουρκία παρουσίασε για πρώτη φορά σε συνέδριο άμυνας έναν νέο πύραυλο εδάφους-εδάφους, με δηλωμένη εμβέλεια 6.000 χιλιομέτρων, με την ονομασία «Yıldırımhan» (που σημαίνει «Κεραυνός του Χαν» στα τουρκικά) — τον πρώτο βαλλιστικό πύραυλο που αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από τη Διεύθυνση Έρευνας και Ανάπτυξης του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας.
Επιπλέον, ο Ερντογάν εγκαινίασε νέες εγκαταστάσεις παραγωγής της «Roketsan» — μιας τουρκικής εταιρείας που κατασκευάζει πυραύλους και πυρομαχικά — με επένδυση ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων.
Εν τω μεταξύ, ένας αντι-ισραηλινός στολίσκος, με στόχο να προκαλέσει προκλήσεις και να ενισχύσει την εικόνα του Ερντογάν ως «προστάτη των Παλαιστινίων», ξεκίνησε στις 14 Μαΐου από τις ακτές της Τουρκίας προς τη Λωρίδα της Γάζας. Το Ισραηλινό Ναυτικό αναχαίτισε δεκάδες πλοία – το μεγαλύτερο μέρος του στολίσκου – μέχρι τις 19 Μαΐου. Ο στολίσκος οργανώθηκε εν μέρει από την τουρκική οργάνωση IHH, η οποία έχει απαγορευτεί ως τρομοκρατική οργάνωση στο Ισραήλ και η οποία οργάνωσε επίσης τον στολίσκο Mavi Marmara το 2010.
Η Στρατιωτική Ενίσχυση της Τουρκίας
Οι συνολικές εξαγωγές αμυντικού υλικού της Τουρκίας αυξήθηκαν κατά 12,1% το πρώτο τρίμηνο του 2026 σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους, φτάνοντας τα 1,9 δισεκατομμύρια δολάρια.
Αυτό έρχεται μετά το 2025, ένα έτος ρεκόρ κατά το οποίο οι συνολικές εξαγωγές αμυντικού υλικού της Τουρκίας αυξήθηκαν κατά περίπου 48% σε περίπου 10,56 δισεκατομμύρια δολάρια. Τον Απρίλιο, ο Ερντογάν δήλωσε ότι η Τουρκία στοχεύει να εισέλθει στους δέκα κορυφαίους παγκόσμιους εξαγωγείς άμυνας έως το 2028, με στόχο τα 11 δισεκατομμύρια δολάρια.
Τον Απρίλιο, ο Πρόεδρος Ερντογάν εγκαινίασε προσωπικά τις νέες εγκαταστάσεις της αμυντικής εταιρείας Roketsan στην Άγκυρα — συμπεριλαμβανομένης της μεγαλύτερης εγκατάστασης κεφαλών στην Ευρώπη, ενός κέντρου έρευνας και ανάπτυξης με 1.000 μηχανικούς, της εγκατάστασης «Kırıkkale» αφιερωμένης στην τεχνολογία προωθητικών πυραύλων και νέας υποδομής για τη μαζική παραγωγή βαλλιστικών και πυραύλων κρουζ.
Η επένδυση σε αυτό το εγχείρημα εκτιμήθηκε σε ένα δισεκατομμύριο δολάρια, με την εταιρεία να σχεδιάζει να εισφέρει επιπλέον δύο δισεκατομμύρια δολάρια για την επέκταση της μαζικής παραγωγικής ικανότητας.
Ο Ερντογάν δήλωσε στην εκδήλωση: «Ο κύριος στόχος της αμυντικής βιομηχανίας την επόμενη περίοδο είναι η παραγωγή προϊόντων υψηλής τεχνολογίας ταχύτερα, πιο αποτελεσματικά και σε μεγαλύτερες ποσότητες».
Το μαχητικό αεροσκάφος πέμπτης γενιάς της Τουρκίας, KAAN, έχει εισέλθει σε ένα νέο στάδιο δοκιμών πτήσης: ένα πρώτο πρωτότυπο είχε προγραμματιστεί να πετάξει στα τέλη Απριλίου 2026 και ένα δεύτερο πρωτότυπο στο παράθυρο Μαΐου-Ιουνίου 2026.
Στις 5 Μαΐου, στο συνέδριο άμυνας SAHA στην Κωνσταντινούπολη, η Τουρκία παρουσίασε για πρώτη φορά τον πρώτο βαλλιστικό πύραυλο που σχεδιάστηκε από το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας, με την ονομασία Yıldırımhan, με βεληνεκές περίπου 6.000 χιλιομέτρων.
Σύμφωνα με έρευνα της «Nordic Monitor» που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 2026, ο Ερντογάν έχει δημιουργήσει ένα παγκόσμιο δίκτυο όπλων μέσω περίπου 100 αμυντικών συμφωνιών — μια στρατηγική κίνηση που επιτρέπει στην Τουρκία να αξιοποιήσει την αμυντική της βιομηχανία για να δημιουργήσει περιφερειακή εξάρτηση, συμπεριλαμβανομένων των χωρών της Μέσης Ανατολής, της Κεντρικής Ασίας και της Αφρικής. Από τον Απρίλιο του 2026, η Τουρκία κατατάσσεται 11η στον κόσμο στις εξαγωγές αμυντικού υλικού, στο κατώφλι των δέκα κορυφαίων.
Συνάντηση Fidan – Al-Sharaa, 16 Απριλίου
Στις 16 Απριλίου 2026, πραγματοποιήθηκε συνάντηση στην Αττάλεια μεταξύ του Σύρου Προέδρου Ahmad al-Sharaa και του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών Hakan Fidan, την παραμονή της έναρξης του Πέμπτου Διπλωματικού Φόρουμ. Στη συνάντηση συμμετείχαν ο Σύρος Υπουργός Εξωτερικών Asaad al-Shaibani και ο επικεφαλής των συριακών μυστικών υπηρεσιών Hussein al-Salama, απέναντι από τον Τούρκο ομόλογό του İbrahim Kalın — μια σειρά που υπονοεί μια εις βάθος συζήτηση για κοινά θέματα ασφάλειας και πληροφοριών.
Ο al-Sharaa δήλωσε στη συνάντηση ότι η μετάβαση της Συρίας από μια περίοδο κρίσης σε μια περίοδο ευκαιρίας «εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνεργασία με την Τουρκία».
Την επόμενη μέρα, 17 Απριλίου, ο Ερντογάν και ο al-Sharaa συναντήθηκαν στο περιθώριο του Φόρουμ και συζήτησαν τις διμερείς σχέσεις, την τρέχουσα κατάσταση στη Συρία και περιφερειακά ζητήματα.
Στο Φόρουμ, το οποίο πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα του Ερντογάν με θέμα «Χαρτογράφηση του Αύριο, Διαχείριση Αβεβαιοτήτων», ο al-Sharaa εκφώνησε ομιλία στην οποία παρουσίασε τη Συρία ως έναν «ουδέτερο κρίκο» που δεν έχει κανένα συμφέρον από έναν πόλεμο με το Ισραήλ, αλλά φιλοδοξεί να ηγηθεί «περιφερειακών οδών εφοδιασμού» – μια αφήγηση που εξυπηρετεί άμεσα τον άξονα Τουρκίας-Κατάρ-Συρίας – τον άξονα των Σουνιτών Ισλαμιστών.
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, ο al-Sharaa ανακοίνωσε ότι το νέο συριακό κοινοβούλιο θα συνέλθει για πρώτη φορά στα τέλη Απριλίου, ενισχύοντας έτσι το μήνυμα της «σταθεροποίησης του συριακού καθεστώτος» που η Τουρκία επιδιώκει να προβάλει στη Δύση. Στην πράξη, η πρώτη σύνοδος του νέου συριακού κοινοβουλίου δεν πραγματοποιήθηκε την ημερομηνία που είχε δηλώσει η al-Sharaa στην Αττάλεια, αλλά αναβλήθηκε λόγω εσωτερικών διαφορών σχετικά με τη σύνθεση του κοινοβουλίου και τη διαδικασία διορισμού των μελών του.
Ο Αναδυόμενος Άξονας Σουνιτών-Ισλαμιστών – το «Ισλαμικό ΝΑΤΟ»
Ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε από το ινστιτούτο MEMRI τον Ιανουάριο του 2026 παρέχει ένα αναλυτικό πλαίσιο για την περιγραφή των βημάτων που κάνει η Τουρκία στο πλαίσιο μιας τριμερούς αμυντικής συμφωνίας με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν — σε αυτό που ονομάζεται «Ισλαμικό ΝΑΤΟ».
Αυτό το βήμα συμπληρώνει τη συνολική προσπάθεια της Τουρκίας: οικονομική ολοκλήρωση της Συρίας (τραπεζικό σύστημα, ελεύθερο εμπόριο), στρατιωτική ολοκλήρωση (η φιλοδοξία να εγκατασταθεί σε αεροπορικές βάσεις, η εγκατάσταση συστημάτων αεράμυνας, drones) και διπλωματική ολοκλήρωση (το Φόρουμ της Αττάλειας, η διαμεσολάβηση στον πόλεμο του Ιράν).
Η Άγκυρα θεωρεί τη Συρία όχι μόνο ως πεδίο επιρροής, αλλά ως ακρογωνιαίο λίθο μιας ευρύτερης περιφερειακής αρχιτεκτονικής στην οποία μπορεί να δημιουργήσει έναν αντι-ισραηλινό, αντι-δυτικό άξονα με σουνιτική-ισλαμική απόχρωση, διατηρώντας παράλληλα την ιδιότητά της ως μέλους του ΝΑΤΟ και τις σχέσεις της με την Ουάσιγκτον.
Ο Οικονομικός Κλάδος: Τραπεζικές Συναλλαγές, Εμπόριο και Ελεύθερες Ζώνες
Ο πρόεδρος της Κεντρικής Τράπεζας της Συρίας, Abdul Qader al-Hasriya, δήλωσε κατά τη διάρκεια επίσκεψης στην Κωνσταντινούπολη στις 10 Απριλίου ότι η Συρία βρίσκεται στα τελικά στάδια της δημιουργίας λογαριασμού ανταποκριτή στην κεντρική τράπεζα της Τουρκίας (αυτό αναφέρεται σε μια συμφωνία στην οποία μια τράπεζα σε μια χώρα διατηρεί λογαριασμό για λογαριασμό μιας τράπεζας σε μια άλλη χώρα, επιτρέποντας έτσι στις συριακές τράπεζες να πραγματοποιούν διεθνείς εκκαθαρίσεις και πληρωμές μέσω του τουρκικού τραπεζικού συστήματος). Οι δύο πλευρές εξετάζουν επίσης μια συμφωνία ανταλλαγής νομισμάτων με στόχο την ενίσχυση του διμερούς εμπορίου.
Ο λογαριασμός θα διευκολύνει τις διασυνοριακές πληρωμές και τη χρηματοδότηση του εμπορίου, οι οποίες σήμερα πραγματοποιούνται κυρίως σε μετρητά μέσω παραδοσιακών γραφείων μεταφοράς χρημάτων.
Οι τουρκικές τράπεζες Ziraat (κρατική) και Aktif (ιδιωτική) αναμένεται να αρχίσουν να λειτουργούν σύντομα στη Συρία.
Τον Απρίλιο, προχώρησε ένα κοινό συριοτουρκικό έργο για τη δημιουργία μιας ζώνης ελεύθερου εμπορίου στο Ιντλίμπ: ο Σύρος πρόεδρος της Γενικής Αρχής Λιμένων και Τελωνείων, Qutaiba Badawi, συναντήθηκε με εκπροσώπους της τουρκικής εταιρείας “Bomako” για να συζητήσουν μια εταιρική σχέση στον τομέα των κατασκευών και της ανάπτυξης.
Το έργο περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός λιμανιού ξηρού, την αναβάθμιση του περάσματος Bab al-Hawa και την αναδιαμόρφωση της βόρειας υποδομής logistics.
Η ζώνη ελεύθερου εμπορίου Idlib θα συνδέσει τον άξονα Χαλέπι-Λατάκια-Δαμασκό με το τουρκικό βιομηχανικό δίκτυο.
Στρατηγική Σημασία
Ο συνδυασμός μιας τραπεζικής συμφωνίας, παράλληλα με μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου, τουρκικών κατασκευαστικών εταιρειών και έργων υποδομής καθιστά την συριακή οικονομία εξαρτημένη από την τουρκική οικονομία. Αυτή η εξάρτηση, όσον αφορά την ανάπτυξη δυνάμεων, δεν είναι μόνο οικονομική – μεταφράζεται στην ικανότητα της Άγκυρας να επηρεάζει τον ρυθμό με τον οποίο ανασυγκροτείται ο συριακός στρατός, τον τύπο των όπλων στους οποίους εκτίθεται και τον βαθμό κυριαρχίας που μπορεί να ασκήσει έναντι άλλων παραγόντων (συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ).
Η Τουρκία συνεχίζει να ελίσσεται μεταξύ του Δεύτερου Πολέμου του Ιράν και του Στρατηγικού του Στόχου
Στις 8 Απριλίου 2026, ο Ερντογάν χαιρέτισε την εκεχειρία που κηρύχθηκε στον Δεύτερο Πόλεμο του Ιράν και ζήτησε την πλήρη εφαρμογή της. Στις 15 Απριλίου δήλωσε ότι η Τουρκία εργάζεται για την επέκταση της εκεχειρίας, την εκτόνωση των εντάσεων και τη διασφάλιση της συνέχισης της εκεχειρίας.
Παράλληλα, ο Ερντογάν δήλωσε ότι «οι επιθέσεις του Ισραήλ στον Λίβανο βλάπτουν τις ελπίδες για ειρήνη». Ο Τούρκος πρόεδρος ουσιαστικά αναβιώνει τη γραμμή σύμφωνα με την οποία «το Ισραήλ είναι το πρόβλημα, το Ιράν είναι το θύμα».
Στις 20 Απριλίου, το ερευνητικό κέντρο FDD στην Ουάσινγκτον δημοσίευσε μια ανάλυση σύμφωνα με την οποία οι εξελίξεις στον πόλεμο του Ιράν έχουν ωθήσει τις σχέσεις Ισραήλ-Τουρκίας σε ένα πιο επικίνδυνο στάδιο. Ένα κατηγορητήριο που κατατέθηκε από δικαστήριο της Κωνσταντινούπολης εναντίον του πρωθυπουργού Νετανιάχου και 34 άλλων ανώτερων Ισραηλινών αξιωματούχων με κατηγορίες «γενοκτονίας και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας» εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο Ερντογάν: ένας συνδυασμός νομικών, ρητορικών και διπλωματικών μέτρων, διατηρώντας παράλληλα μια σιωπηρή στρατιωτική ένταση με το Ισραήλ.
Στις 19 Απριλίου, αναφέρθηκε στον ιστότοπο Military.com ότι το Ισραήλ έχει επισημάνει την Τουρκία ως πηγή στρατηγικής ανησυχίας στο πλαίσιο των αυξανόμενων περιφερειακών εντάσεων.
Σύνοψη
Οι μήνες Απρίλιος και Μάιος του 2026 σηματοδότησαν μια μετάβαση στην εκτέλεση μιας σειράς σημαντικών ενεργειών που αποσκοπούσαν στην ενίσχυση του νέου σουνιτικού-ισλαμικού συροτουρκικού άξονα. Οι τραπεζικές συμφωνίες, μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου, οι εξέχουσες διεθνείς συναντήσεις – παράλληλα με την ενίσχυση της θέσης της Τουρκίας ως ανεξάρτητου παραγωγού ανάπτυξης στρατιωτικών δυνατοτήτων – δείχνουν ότι η Τουρκία δεν υποστηρίζει απλώς τη Δαμασκό, αλλά σχεδιάζει να δημιουργήσει τον νέο συριακό στρατό κατ’ εικόνα της Τουρκίας.
Η αποδυνάμωση του Ιράν μετά τον Δεύτερο Πόλεμο του Ιράν (Φεβρουάριος-Απρίλιος 2026) έχει ανοίξει έδαφος που στην πράξη είχε ήδη καταληφθεί: η Άγκυρα γεμίζει το κενό που αφήνει πίσω του ο ιρανικός άξονας.
Το συμπέρασμα είναι ότι μια ισραηλινή επιχείρηση στη Συρία θα μπορούσε να προκαλέσει ένα επεισόδιο με την Τουρκία, και το Ισραήλ πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη τέτοια σενάρια, ιδίως υπό το φως των προθέσεων του Ερντογάν να δημιουργήσει ένα «ισλαμικό ΝΑΤΟ» προκειμένου να περικυκλώσει το Ισραήλ.
Ο συνδυασμός αυτών των συμφωνιών με το τουρκικό πρόγραμμα εκπαίδευσης και τον εξοπλισμό των δυνάμεων με τουρκικά όπλα – συμπεριλαμβανομένης της επιλογής απόκτησης UAV Bayraktar TB2 – αλλάζει ριζικά τον χαρακτήρα της συσσώρευσης δυνάμεων του συριακού στρατού.
Αφενός, ο Ερντογάν συνεχίζει να παρουσιάζεται ως μεσολαβητής ειρήνης (στον πόλεμο του Ιράν). Αφετέρου, παράλληλα, είναι αντίπαλος του Ισραήλ τόσο στη ρητορική όσο και μέσω νομικών μέτρων. Πρόκειται για μια εξελιγμένη τακτική που του επιτρέπει να συσσωρεύει παγκόσμιο κύρος, να διεκδικεί την ηγεσία του σουνιτικού-ισλαμιστικού κόσμου και να επιταχύνει την ενίσχυση του τουρκικού στρατού.