Την πρόθεση της κυβέρνησης Τραμπ να λειτουργήσει ως «γέφυρα» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς και το προσωπικό ενδιαφέρον του Αμερικανού προέδρου για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, μεταφέρει μέσω της συνέντευξής του στην «Κ» ο πρεσβευτής των Ηνωμένων Πολιτειών στην Αγκυρα, Τομ Μπάρακ.
Η συνομιλία έγινε στο περιθώριο της επίσκεψης Μπάρακ στο Φανάρι, όπου βρέθηκε με αφορμή την άφιξη του Πάπα για τη Σύνοδο της Νίκαιας.
Για πρώτη φορά, μάλιστα, ο Αμερικανός διπλωμάτης αναφέρεται σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ανοίγματος της Χάλκης τον Σεπτέμβριο του 2026.
– Ηθελα να σας ρωτήσω για τον σκοπό της επίσκεψης και της συνάντησής σας με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο.
– Ο σκοπός της επίσκεψής μου, φυσικά, είναι διττός. Πρώτον, παραμονές της παρουσίας του Πάπα για την επέτειο της Νίκαιας –1.700 χρόνια μετά– θέλω, εκ μέρους του προέδρου μου, να μεταφέρω τα συγχαρητήριά μας, την εκτίμησή μας και τη βαθιά μας φιλία.
Ο δεύτερος σκοπός είναι ότι, όταν η παναγιότητά του επισκέφθηκε την Αμερική και τον πρόεδρο στο Οβάλ Γραφείο, έθιξε το ζήτημα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, το οποίο είναι υψίστης σημασίας τόσο για τον πρόεδρο Τραμπ όσο και για τον πρόεδρο Ερντογάν. Θέλαμε λοιπόν να παρακολουθήσουμε την πρόοδο και να διαπιστώσουμε αν υπάρχει κάτι που μπορούμε να κάνουμε ώστε να διευκολύνουμε, να επιταχύνουμε, να στηρίξουμε τις συζητήσεις, με στόχο να οδηγηθούμε σε μια πιθανή επαναλειτουργία της Σχολής τον Σεπτέμβριο του 2026.
Ηταν λοιπόν μια εξαιρετική ευκαιρία να βρεθώ εδώ μαζί με τον Οικουμενικό Πατριάρχη και υποστηρικτές από όλον τον κόσμο, με επισκόπους· ελπίζω να πάρω κι εγώ λίγη από τη χάρη αυτή.
– Γνωρίζετε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Πώς θεωρείτε ότι πρέπει να χαραχθεί ένας οδικός χάρτης ώστε να βελτιωθούν, ειδικά στην Ανατολική Μεσόγειο;
– Νομίζω ότι αυτό ξεκινάει τώρα. Αυτό που βλέπουμε στον κόσμο είναι μια νέα δυναμική, μια προσπάθεια να αφήσουμε τις πικρίες του παρελθόντος στο περιθώριο και να δημιουργήσουμε ένα νέο πλαίσιο. Κι αυτό πρέπει να αρχίσει από την Ελλάδα και την Τουρκία. Δεν έχει νόημα δύο μεγάλες χώρες, δεμένες η μία με την άλλη, να κρατούν ακόμη έριδες για γεγονότα που έγιναν εκατοντάδες ή και χιλιάδες χρόνια πριν.
Επικοινωνία – Ολα ξεκινούν από την επικοινωνία. Και η επικοινωνία τροφοδοτείται περισσότερο από την ευημερία παρά από τον φόβο. Αν Ελλάδα και Τουρκία έρθουν κοντά, σκεφτείτε τι θα μπορούσε να δημιουργηθεί – για τους ανθρώπους και τα όνειρά τους.
Εχουμε μια σπουδαία νέα πρέσβειρα της Αμερικής στην Ελλάδα – είναι πολύ καλή φίλη μου. Το συζητήσαμε και με τον πρόεδρο Τραμπ· αναρωτηθήκαμε αν μπορούμε να λειτουργήσουμε ως «κονίαμα», σαν αυτό που ενώνει δύο τούβλα, για να έρθουν πιο κοντά με έναν νέο τρόπο, βήμα βήμα. Ηρθε η ώρα. Πρέπει να γίνει. Μια νέα περιφερειακή τάξη πραγμάτων, ένας νέος τρόπος συνεργασίας είναι αναγκαίος. Και ελπίζουμε η Αμερική να μπορέσει να αποτελέσει γέφυρα. Αυτός είναι ο στόχος μας.
– Πιστεύετε ότι η δημιουργία ενός φόρουμ ανάμεσα στις δύο χώρες στην Ανατολική Μεσόγειο θα μπορούσε να αποτελέσει έναν καλό οδικό χάρτη;
– Απολύτως. 100%. Πρέπει. Ολα ξεκινούν από την επικοινωνία – και η επικοινωνία τροφοδοτείται περισσότερο από την ευημερία παρά από τον φόβο. Αν οι δύο χώρες έρθουν κοντά, σκεφτείτε τι θα μπορούσε να δημιουργηθεί: για τις δύο χώρες, για όλους τους ανθρώπους τους, για όλες τις ελπίδες και τα όνειρά τους. Ενα νέο πλέγμα συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο – ενότητας, ευημερίας, καλύτερης ζωής για τα παιδιά. Πρέπει να γίνει αυτό.
– Είπατε για μια «φόρμουλα» από την Κασπία μέχρι τη Μεσόγειο – μια λύση που αναφέρατε σε συνέντευξή σας. Τι εννοείτε;
– Κοιτάζω τα μαθήματα της Ιστορίας – τι μάθαμε από το παρελθόν. Το ίδιο κάνει και ο προϊστάμενός μου. Ο λόγος που ο πρόεδρος Τραμπ μπορεί να έχει αυτή τη συνολική παγκόσμια θεώρηση είναι γιατί μελετάει την Ιστορία. Ο Δρόμος των Μπαχαρικών, ο Δρόμος του Μεταξιού συνέδεαν την Ανατολή με τη Δύση μέσα από τρεις ή τέσσερις διαφορετικές διαδρομές. Και πάνω σε αυτούς τους δρόμους ευημερίας αναπτύχθηκε μια ώσμωση πολιτισμών. Αυτό μπορεί να συμβεί ξανά, αλλά έχει αναχαιτιστεί από τη δημιουργία εθνών-κρατών μετά το 1919. Η ιδέα ότι κάθε χώρα, κάθε κράτος κυβερνάται με διαφορετικό τρόπο δεν έχει λειτουργήσει τόσο καλά.
Η Κύπρος – Δεν μπορείς να έχεις ένα απόστημα στο κέντρο ενός κατά τα άλλα υγιούς σώματος. Κάθε μέρος αυτού του σώματος πρέπει να θεραπευτεί. Και η Κύπρος είναι κρίσιμο μέρος του. Η ελπίδα μας είναι ότι θα συμπεριληφθεί στη λύση.
Για να δημιουργήσουμε ένα νέο μοντέλο ευημερίας, σκεφτείτε το: έχουμε την Κασπία Θάλασσα με τεράστια αποθέματα ορυκτών καυσίμων, αποκλεισμένα από τη Μεσόγειο, όπου η Ελλάδα και η Τουρκία είναι η πύλη. Πώς γίνεται να είναι ανοιχτή αυτή η πύλη; Αν απαλλαγείς από τις πολιτικές επιπλοκές; Και από τις πολιτικές επιπλοκές απαλλάσσεσαι όταν υπάρχει ευημερία. Αυτή είναι η ελπίδα μας.
– Είναι η Κύπρος σημαντική για την περιοχή; Για την επίλυση αυτών των προβλημάτων;
– Φυσικά. Δεν μπορείς να έχεις ένα απόστημα στο κέντρο ενός κατά τα άλλα υγιούς σώματος. Κάθε μέρος αυτού του σώματος πρέπει να θεραπευτεί. Και η Κύπρος είναι κρίσιμο μέρος του. Η ελπίδα μας είναι ότι θα συμπεριληφθεί στη λύση.