Σύμφωνα με το Bloomberg, η Τουρκία ετοιμάζει νόμο για τη ρύθμιση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο. Ενώ θεωρείται ότι το ζήτημα της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ), το οποίο συζητείται εδώ και χρόνια, μπορεί να ενταχθεί στο εγχώριο νομικό πλαίσιο, η πιθανή ρύθμιση θεωρείται ως νέα πηγή έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με πηγές που μίλησαν στο Bloomberg, το σχέδιο νόμου στοχεύει στην επισημοποίηση των ισχυρισμών της Τουρκίας σχετικά με τη θαλάσσια δικαιοδοσία στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο. Το ρεπορτάζ αναφέρει ότι ο κανονισμός στοχεύει στην ενίσχυση των ισχυρισμών της Τουρκίας για πιθανούς πόρους φυσικού αερίου.
Το ρεπορτάζ τόνισε επίσης ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να υπερασπίζεται τα δικαιώματα της Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου στην ενεργειακή εξίσωση της Ανατολικής Μεσογείου. Το ρεπορτάζ περιελάμβανε αποσπάσματα από ομιλία του ηγέτη του MHP, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, στο Κοινοβούλιο, όπου τον παρέθεσε λέγοντας: «Η Τουρκία δεν είναι χώρα που επιδιώκει ένταση. Ωστόσο, οποιοδήποτε βήμα που αγνοεί τα δικαιώματά της, τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας ή τους Τουρκοκύπριους θα αντιμετωπίσει ισχυρή αντίδραση».
Η παρατήρηση του Bloomberg ότι οι προετοιμασίες θα μπορούσαν να συμπεριλάβουν όχι μόνο την Ανατολική Μεσόγειο αλλά και το Αιγαίο Πέλαγος είναι αξιοσημείωτη. Αυτή η κατάσταση έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τις μακροχρόνιες διαφορές μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας σχετικά με τα νησιά, την υφαλοκρηπίδα και τη θαλάσσια δικαιοδοσία.
Η ανακήρυξη Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης παρέχει στα παράκτια κράτη οικονομικά δικαιώματα επί των υποθαλάσσιων πόρων, της εξερεύνησης ενέργειας, των αλιευτικών δραστηριοτήτων και της επιστημονικής έρευνας. Στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου βρίσκονται αποθέματα φυσικού αερίου, τα όρια αυτών των ζωνών έχουν μεγάλη γεωπολιτική σημασία.
Στους τουρκικούς κύκλους ναυτικού δικαίου, έχει εκφραστεί εδώ και καιρό η άποψη ότι η ανακήρυξη από την Άγκυρα των επίσημων ορίων Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) στην Ανατολική Μεσόγειο θα ενίσχυε τόσο τους ισχυρισμούς της επί τόπου όσο και θα ενδυνάμωνε την Τουρκία σε μελλοντικές διεθνείς νομικές διαδικασίες. Αναφέρεται ότι η ανακήρυξη ΑΟΖ είναι κρίσιμη όχι μόνο για την εξερεύνηση ενέργειας, αλλά και για την τοποθέτηση της προσέγγισης της Τουρκίας στη θαλάσσια δικαιοδοσία σε ισχυρότερη νομική βάση.
Στους τουρκικούς κύκλους ναυτικού δικαίου, εκτιμάται επίσης ότι οι δηλωμένες περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας θα δημιουργήσουν ένα σαφέστερο πλαίσιο όσον αφορά τις ενεργειακές συμφωνίες που θα συναφθούν με διεθνείς εταιρείες, την εκμετάλλευση των υποθαλάσσιων πόρων και τις οικονομικές δραστηριότητες στην περιοχή.
Η θεμελιώδης διαφωνία μεταξύ Άγκυρας και Αθήνας εξαρτάται από το εάν τα νησιά μπορούν να δημιουργήσουν θαλάσσια δικαιοδοσία. Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι τα νησιά αποτελούν την ίδια θαλάσσια δικαιοδοσία με τα ηπειρωτικά εδάφη, ενώ η Τουρκία δίνει έμφαση στις αρχές της «ισότητας», του «αμοιβαίου μήκους ακτογραμμής» και της «γεωγραφικής ανωτερότητας», οι οποίες λαμβάνονται επίσης υπόψη σε διεθνείς δικαστικές αποφάσεις.
Η Τουρκία υποστηρίζει ότι η χορήγηση πλήρους επιρροής σε μικρά νησιά όπως το Meis, που βρίσκονται μόλις λίγα χιλιόμετρα από τις ακτές της Ανατολίας, είναι άδικη. Σύμφωνα με την Άγκυρα, η προσέγγιση της Ελλάδας περιορίζει την πρόσβαση της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, με αποτέλεσμα να περιορίζεται σε μια περιορισμένη θαλάσσια περιοχή, παρά το γεγονός ότι είναι μία από τις χώρες με τη μεγαλύτερη ακτογραμμή.
Η Άγκυρα επικαλείται τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης που υπέγραψε με τη Λιβύη το 2019 ως μία από τις νομικές βάσεις αυτής της προσέγγισης. Η Τουρκία τονίζει ότι η συμφωνία αυτή είναι σύμφωνη με την αρχή της «μέσης γραμμής μεταξύ ηπειρωτικών περιοχών» στο διεθνές δίκαιο και στοχεύει στην προστασία των δικαιωμάτων της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σε προηγούμενες συζητήσεις σχετικά με τη θαλάσσια δικαιοδοσία, η διαδικασία διαιτησίας Κροατίας-Σλοβενίας ξεχωρίζει ως αξιοσημείωτο παράδειγμα. Μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, προέκυψε διαφορά μεταξύ των δύο χωρών σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα στον Κόλπο του Πιράν και τον Κόλπο της Τεργέστης, καθώς και την αξίωση της Σλοβενίας για πρόσβαση στην ανοιχτή θάλασσα, και το θέμα παραπέμφθηκε σε διεθνές διαιτητικό δικαστήριο.
Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας διαιτησίας, η Σλοβενία απαίτησε ειδικό διάδρομο που να παρέχει άμεση πρόσβαση στην ανοιχτή θάλασσα, ενώ η Κροατία υποστήριξε ότι τα θαλάσσια σύνορα θα πρέπει να καθορίζονται σύμφωνα με την αρχή της «ίσης απόστασης». Ωστόσο, το δικαστήριο χορήγησε στη Σλοβενία μια ειδική περιοχή διέλευσης που να παρέχει πρόσβαση στην ανοιχτή θάλασσα, και επίσης έκρινε στην περιοχή του Κόλπου του Πιράν σε μια απόφαση παρόμοια με τα επιχειρήματα της Λιουμπλιάνα.
Οι αξιολογήσεις έδειξαν ότι η μη επίσημη δήλωση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) από την Κροατία αποδυνάμωσε τη θέση του Ζάγκρεμπ στη διαδικασία. Συγκεκριμένα, οι αναλύσεις του κειμένου της απόφασης και της νομικής διαδικασίας τόνισαν την έλλειψη δηλωμένης θαλάσσιας δικαιοδοσίας από την Κροατία ως αξιοσημείωτο παράγοντα.
Ορισμένοι νομικοί εμπειρογνώμονες υποστηρίζουν ότι οι περιοχές δηλωμένης θαλάσσιας δικαιοδοσίας ενισχύουν το κύρος των κρατών σε μελλοντικές νομικές διαδικασίες, ενώ παράλληλα τονίζουν τη σημασία της υποστήριξης αυτών των ισχυρισμών με το εσωτερικό δίκαιο και τις διεθνείς δηλώσεις. Στην Τουρκία, το παράδειγμα Κροατίας-Σλοβενίας αναφέρεται μερικές φορές σε συζητήσεις σχετικά με την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) για αυτόν τον λόγο.
Κύκλοι του τουρκικού ναυτικού δικαίου εκτιμούν επίσης ότι η πρόταση της Ελλάδας να παραχωρήσει εκτεταμένη θαλάσσια δικαιοδοσία σε νησιά του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου θα μπορούσε να αποτελέσει κίνδυνο για την Άγκυρα σε παρόμοιες διεθνείς διαδικασίες στο μέλλον. Σημειώνεται ιδιαίτερα ότι η χορήγηση πλήρους ισχύος σε μικρά νησιά πολύ κοντά στις τουρκικές ακτές, όπως το Meis, θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά το περιθώριο ελιγμών της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η εν λόγω διαδικασία διαιτησίας αναφέρεται μερικές φορές ως παράδειγμα και για την Τουρκία. Συγκεκριμένα, υπάρχουν εκτιμήσεις ότι η αξίωση της Ελλάδας για εκτεταμένη θαλάσσια δικαιοδοσία γύρω από τα νησιά της Ανατολικής Μεσογείου θα μπορούσε να αποτελέσει κίνδυνο για την Άγκυρα σε παρόμοιες διεθνείς διαδικασίες.