Μπορεί φαινομενικά η ακύρωση της συνάντησης του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Βρετανό ομόλογό του, Ρίσι Σούνακ, στο παρά πέντε να οφειλόταν στις δηλώσεις του Έλληνα πρωθυπουργού περί διαβουλεύσεων για τα Γλυπτά του Παρθενώνα με το Βρετανικό Μουσείο, ωστόσο σε επίπεδο γεωπολιτικής τα αίτια είναι βαθύτερα και έχουν να κάνουν με τις σχέσεις Λονδίνου – Άγκυρας.
Συγκεκριμένα, δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη η προσέγγιση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Τουρκίας τόσο σε πολιτικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο – όχι μόνο με τις συζητήσεις για την αγορά από την Άγκυρα βρετανικών Eurofighter – αλλά και με τη συμφωνία που έχει προτείνει η Τουρκία για ένα πακέτο όπλων, που περιλαμβάνει 24-48 μαχητικά αεροσκάφη Eurofighter αξίας άνω των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων, όπως αναφέρθηκε στις αρχές του έτους.
Οι συζητήσεις Λονδίνου – Άγκυρας για τα Eurofighter
Αναλυτικά, σύμφωνα με σχετικό δημοσίευμα του Forbes, η Τουρκία συζητά και πάλι την προμήθεια Eurofighter Typhoon, καθώς η προτεινόμενη συμφωνία ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την αγορά προηγμένων F-16 Block 70 και κιτ εκσυγχρονισμού από τις ΗΠΑ εξακολουθεί να περιμένει έγκριση εδώ και πάνω από δύο χρόνια μετά το αίτημα της Άγκυρας.
«Εργαζόμαστε για την προμήθεια», δήλωσε ο Τούρκος υπουργός Άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ, την Πέμπτη (23/11) στο τουρκικό κοινοβούλιο, επισημαίνοντας το εξής: «Τώρα το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ισπανία καταβάλλουν προσπάθειες για να πείσουν τη Γερμανία, (αν και) δεν είμαστε σε συνομιλίες με τη Γερμανία. Εάν είναι δυνατόν, σχεδιάζουμε να αγοράσουμε 40 αεροσκάφη Eurofighter Typhoon».
Οι εξαγωγές αεροσκαφών Eurofighter στο εξωτερικό απαιτούν ομόφωνη έγκριση από όλα τα μέλη της κοινοπραξίας. Υπό την παρούσα κυβέρνηση του καγκελάριου Όλαφ Σολτς, η Γερμανία είναι απίθανο να συναινέσει σε οποιαδήποτε τέτοια πώληση σύντομα. Το Βερολίνο εμποδίζει – επί του παρόντος – την πώληση 48 επιπλέον Eurofighter από τη Βρετανία στη Σαουδική Αραβία και τώρα, πιθανότατα ως άμεσο αποτέλεσμα, το Ριάντ σκέφτεται να αγοράσει για πρώτη φορά 54 αεροσκάφη Dassault Rafale από τη Γαλλία.
Η πρόσφατη δήλωση του Γιασάρ Γκιουλέρ δεν είναι η πρώτη ένδειξη ότι η Άγκυρα εξετάζει το ενδεχόμενο αγοράς Eurofighter. Επισημαίνεται ότι η Τουρκία είχε προηγουμένως συνομιλίες με το Ηνωμένο Βασίλειο για ένα πακέτο όπλων που περιελάμβανε 24-48 Eurofighter αξίας άνω των 10 δισεκατομμυρίων δολαρίων, όπως αναφέρθηκε στις αρχές του έτους.
Η πρόθυμη Βρετανία, η Σαουδική Αραβία και η Γερμανία
Οι αναλυτές υποστηρίζουν εδώ και καιρό ότι το Eurofighter θα ήταν η πιο βιώσιμη επιλογή για την Τουρκία, εάν δεν προκύψει συμφωνία με τις ΗΠΑ για τα F-16. Η Τουρκία ζήτησε αρχικά 40 F-16 Block 70 και 79 κιτ εκσυγχρονισμού τον Οκτώβριο του 2021, αλλά η πώληση δεν εγκρίθηκε εν μέσω μιας σειράς διαφωνιών μεταξύ της Άγκυρας και της Ουάσινγκτον. Οι ΗΠΑ πιθανότατα δεν θα εγκρίνουν τη συμφωνία έως ότου η Άγκυρα εγκρίνει τουλάχιστον την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.
Η Βρετανία έχει αποδειχθεί εδώ και καιρό πρόθυμη να πουλήσει Eurofighters στην Τουρκία, ιδίως εάν το Ριάντ στραφεί στο Παρίσι για Rafale αντί για τα πρόσθετα Typhoon που το Βερολίνο συνεχίζει να εμποδίζει.
Πάντως, σε ανάλυση της προαναφερθείσας τοποθέτησης του Γιασάρ Γκιουλέρ στο Drive αναφέρεται ότι η Τουρκία μπορεί να αγοράσει μεταχειρισμένα ή μεταχειρισμένα αεροσκάφη και μάλιστα άφησε να εννοηθεί ότι η συμφωνία μπορεί να περιλαμβάνει το παλαιότερο, λιγότερο ικανό Eurofighter Tranche 1.
«Τα Tranche 1 έχουν εξαιρετικά περιορισμένη ικανότητα αέρος-εδάφους, αλλά πιθανότατα θα ήταν διαθέσιμα πολύ πιο γρήγορα», αναφέρεται στο δημοσίευμα και τονίζεται το εξής: «Η συμφωνία θα ήταν, επίσης, πιθανότατα ευπρόσδεκτη στην Ισπανία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες θα έβγαζαν αυτά τα παλαιότερα αεροσκάφη από τα βιβλία τους και θα απελευθέρωναν πρόσθετη χρηματοδότηση για εκσυγχρονισμό».
Πάντως, το εν λόγω δημοσίευμα του «Drive» δεν είναι το πρώτο άρθρο που υποδηλώνει ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να επιλέξει μεταχειρισμένα Typhoon.
Το plan b της Τουρκίας και ο ρόλος της Ελλάδας
Ένα άρθρο, που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2022 στην τουρκική καθημερινή εφημερίδα Milliyet, ανέφερε πληροφορίες που διέρρευσαν σύμφωνα με τις οποίες το εναλλακτικό σχέδιο της Τουρκίας, εάν δεν λάβει τα F-16, είναι να αγοράσει μεταχειρισμένα Eurofighters από τη Βρετανία. Η Τουρκία οραματίζεται πως τα Eurofighters μπορεί να χρησιμεύουν ως εναλλακτική λύση έως ότου η επόμενη γενιά TF Kaan που αναπτύσσει, τεθεί σε λειτουργία κάποια στιγμή την επόμενη δεκαετία.
Αυτό το σχέδιο υποδηλώνει ότι η Τουρκία μπορεί να σκοπεύει τα Eurofighters να αντικαταστήσουν τα εναπομείναντα μαχητικά F-4 Phantom, τα οποία η Άγκυρα αρχικά σκόπευε να αποσύρει στις αρχές αυτής της δεκαετίας. Η Τουρκία αρχικά ήλπιζε ότι θα μπορούσε να αποκτήσει αεροσκάφη stealth F-35 Lightning II για να αντικαταστήσει αυτά τα Phantom, αλλά της απαγορεύτηκε να αγοράσει αυτό το αεροσκάφος πέμπτης γενιάς αφού έλαβε προηγμένα πυραυλικά συστήματα αεράμυνας S-400 από τη Ρωσία.
Επιπλέον, τα 24 μαχητικά Rafale F3R που παρήγγειλε πρόσφατα η Ελλάδα είναι μια κατηγορία από μόνα τους σε σύγκριση με αυτά τα πρώιμα μοντέλα Eurofighter, ειδικά αν τα τελευταία δεν διαθέτουν ενεργά ραντάρ ηλεκτρονικής σάρωσης, πυραύλους αέρος-αέρος Meteor πέραν της οπτικής εμβέλειας και πυραύλους κρουζ Storm Shadow.
Αν η Τουρκία αγοράσει τελικά μεταχειρισμένα Typhoon, θα είναι μια ντροπιαστική στροφή, αν αναλογιστεί κανείς ότι η Άγκυρα ουσιαστικά χλεύασε την Αθήνα για την αγορά των 12 μεταχειρισμένων Rafale. Από την άλλη πλευρά, τα κίνητρα της Τουρκίας μπορεί να είναι περισσότερο πολιτικά παρά πρακτικά. Αγοράζοντας, ή τουλάχιστον συζητώντας σοβαρά την αγορά των Typhoons, η Άγκυρα θα μπορούσε να σηματοδοτήσει στις ΗΠΑ ότι σοβαρολογεί όταν λέει ότι έχει άλλες επιλογές.
Ο μαχητικός στόλος της Τουρκίας είναι αμιγώς αμερικανικός, με τη ραχοκοκαλιά του να αποτελείται από σχεδόν 300 F-16 διαφόρων μοντέλων, τον τρίτο μεγαλύτερο στόλο του αεροσκάφους αυτού παγκοσμίως. Ορισμένοι Τούρκοι αξιωματούχοι έχουν αρχίσει να αμφισβητούν τη σοφία της τόσο μεγάλης εξάρτησης από τις ΗΠΑ για τα μαχητικά της αεροσκάφη. Όπως και να έχει, η αγορά παλαιότερων και μεταχειρισμένων Eurofighters θα ήταν αναμφίβολα ένα πισωγύρισμα, δεδομένου ότι η Άγκυρα ανέμενε να διαθέτει μαχητικά stealth πέμπτης γενιάς αυτή τη δεκαετία.