Το σχέδιο για τη Γάζα που υποστήριξε η κυβέρνηση Τραμπ βρίσκεται στα πρόθυρα να καταληφθεί – όχι από το Ισραήλ, αλλά από τα ίδια τα κράτη που έχουν περάσει χρόνια εξοπλίζοντας, χρηματοδοτώντας και δοξάζοντας τη Χαμάς. Στο Φόρουμ της Ντόχα, το Κατάρ, η Αίγυπτος και η Τουρκία απέρριψαν τις διπλωματικές λεπτότητες και απαίτησαν ανοιχτά αλλαγές που θα καθιστούσαν ολόκληρο το σχέδιο άνευ νοήματος. Οι προτεινόμενες «αναθεωρήσεις» τους θα ανάγκαζαν την ισραηλινή αποχώρηση πριν αφοπλιστεί η Χαμάς, θα εισάγουν μια διεθνή δύναμη που αρνείται να αντιμετωπίσει τη Χαμάς και θα συνδέουν τη συνεχιζόμενη κυριαρχία της Χαμάς με το μέλλον της Γάζας.
Το εκπληκτικό δεν είναι ότι το Κατάρ και η Τουρκία επιχειρούν αυτόν τον ελιγμό – είναι ότι η Ουάσιγκτον τον επιτρέπει. Οι ΗΠΑ αγνοούν τα σαφώς αντιδυτικά ιδεολογικά κίνητρα των υποτιθέμενων εταίρων τους και, με αυτόν τον τρόπο, υπνοβατούν σε μια στρατηγική καταστροφή.
Οι ομιλίες που εκφωνήθηκαν στη Ντόχα δεν θα μπορούσαν να ήταν πιο διαφανείς. Ο πρωθυπουργός του Κατάρ ανακοίνωσε ότι οι μεσολαβητές πρέπει να «επιβάλουν την επόμενη φάση» του σχεδίου και επέμεινε ότι μια εκεχειρία «δεν μπορεί να ολοκληρωθεί εκτός εάν υπάρξει πλήρης αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων». Ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου επανέλαβε την ίδια γραμμή, κατηγορώντας το Ισραήλ ότι παραβίασε την εκεχειρία και απαιτώντας την άμεση ανάπτυξη μιας Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης – όχι για να περιορίσει τη Χαμάς, αλλά για να περιορίσει το Ισραήλ. Και οι δύο τόνισαν ότι οι Ισραηλινές Δυνάμεις Ασφαλείας (ISF) θα πρέπει να αναπτυχθούν στην ισραηλινή πλευρά της «κίτρινης γραμμής».
Εν τω μεταξύ, η Τουρκία δήλωσε ότι η μετάβαση σε ένα σύστημα διακυβέρνησης της Γάζας πρέπει να προηγηθεί του αφοπλισμού της Χαμάς. Η Χαμάς, που δεν χάνει ποτέ το αστείο, επανέλαβε ότι θα παραδώσει τα όπλα της μόνο σε μια νέα παλαιστινιακή κυβέρνηση. Με άλλα λόγια, θα έδινε τα όπλα της στον εαυτό της και θα προσποιούνταν ότι δεν είναι πλέον Χαμάς.
Η στρατηγική αποτυχία της Ουάσιγκτον
Αυτό που προτείνουν αυτοί οι ηγέτες δεν είναι μια μικρή τροποποίηση. Είναι μια πλήρης αντιστροφή του σχεδίου 20 σημείων που υπέγραψε στην πραγματικότητα το Ισραήλ. Η αλληλουχία της συμφωνίας είναι σαφής: η Χαμάς απομακρύνεται και αφοπλίζεται πρώτα· η σταθερότητα εδραιώνεται στη συνέχεια. Μόλις ολοκληρωθούν αυτά τα βήματα, οι Ισραηλινές Δυνάμεις (ISF) εισέρχονται στη Λωρίδα και το Ισραήλ αποσύρει σταδιακά τις δυνάμεις του «με βάση πρότυπα, ορόσημα και χρονοδιαγράμματα που συνδέονται με την αποστρατιωτικοποίηση». Η Ντόχα θέλει τώρα το αντίθετο: πρώτα την αποχώρηση, δεύτερον τη διεθνή δύναμη και ποτέ τον αφοπλισμό της Χαμάς.
Γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες να εντρυφήσουν σε αυτή τη φάρσα; Γιατί να προσποιηθούν ότι αυτές οι κυβερνήσεις ενεργούν καλή τη πίστει;
Εδώ είναι που η στρατηγική αποτυχία της Ουάσιγκτον γίνεται κραυγαλέα. Για χρόνια, οι Αμερικανοί πολιτικοί έχουν προσκολληθεί στη φαντασίωση ότι το Κατάρ και η Τουρκία είναι «μετριοπαθείς επιρροές», χώρες που μπορούν να χαλιναγωγήσουν τις εξτρεμιστικές ομάδες. Αυτή είναι εκούσια τύφλωση. Το Κατάρ και η Τουρκία δεν μετριοπαθούν τους εξτρεμιστές – τους χρηματοδοτούν. Δεν θέλουν μια σταθερή, αποστρατιωτικοποιημένη Γάζα – θέλουν μια Γάζα στην οποία η Μουσουλμανική Αδελφότητα θα διατηρήσει το έρεισμά της.
Αυτή η ιδεολογική πραγματικότητα δεν κρύβεται. Το Κατάρ παρέχει καταφύγιο στην ηγεσία της Χαμάς, δοξάζει τη Χαμάς στο Al Jazeera και χρηματοδοτεί τα κινήματα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας σε όλη την περιοχή. Ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επαινεί τη Χαμάς ως «μαχητές της ελευθερίας», ζητά την καταστροφή του Ισραήλ και διοχετεύει υποστήριξη σε ομάδες που συνδέονται με την Μουσουλμανική Αδελφότητα παντού. Και τα δύο καθεστώτα βλέπουν τη Μουσουλμανική Αδελφότητα όχι ως απειλή αλλά ως την κινητήρια δύναμη του περιφερειακού τους οράματος.
Και όμως, οι Αμερικανοί πολιτικοί συνεχίζουν να τους αντιμετωπίζουν σαν να ήταν τα ΗΑΕ ή η Σαουδική Αραβία – υπεύθυνοι παράγοντες που επιδιώκουν ένα πιο μετριοπαθές Ισλάμ που συνεργάζεται με τα δυτικά συμφέροντα.
Αυτό δεν είναι αφέλεια: Είναι αμέλεια.
Οι συνέπειες
Οι συνέπειες εκτυλίσσονται σε πραγματικό χρόνο. Ενώ η Ιορδανία, το Πακιστάν και η Ινδονησία αποσύρονται από τη συμμετοχή τους στις Δυνάμεις Εσωτερικής Ασφάλειας (ISF), η Τουρκία ασκεί επιθετικά πιέσεις για να εισάγει τον στρατό της στη Γάζα. Αυτό δεν γίνεται από αλτρουισμό ή από επιθυμία διασφάλισης της ειρήνης. Η Άγκυρα επιθυμεί μια μόνιμη παρουσία στα νότια σύνορα του Ισραήλ για τον ίδιο λόγο που απέκτησε επιρροή στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ μέσω του Συριακού πληρεξουσίου της, Ahmed Al-Sharaa: περιφερειακή ηγεμονία. Μια Δύναμη Εσωτερικής Ασφάλειας (ISF) υπό την ηγεσία της Τουρκίας στη Γάζα θα έδινε στην Τουρκία μακροπρόθεσμη στρατηγική μόχλευση έναντι του Ισραήλ – και μια ευκαιρία, στο μέλλον, να ενδυναμώσει τη Χαμάς υπό το πρόσχημα της διεθνούς νομιμότητας.
Εν τω μεταξύ, το Κατάρ εργάζεται όλο το εικοσιτετράωρο για να ωθήσει τη διαδικασία στο «επόμενο στάδιο» πριν αφοπλιστεί η Χαμάς – επειδή μια πρόωρη μετάβαση είναι ακριβώς αυτό που εγγυάται την επιβίωση της Χαμάς. Το Κατάρ γνωρίζει πολύ καλά ότι μόλις μια διεθνής δύναμη τοποθετηθεί μεταξύ του Ισραήλ και της ελεγχόμενης από τη Χαμάς περιοχής, η ισραηλινή στρατιωτική δράση θα καταστεί σχεδόν αδύνατη. Η Χαμάς θα βγει χτυπημένη αλλά άθραυστη, προστατευμένη από ξένα στρατεύματα και διπλωματική πίεση, έτοιμη να ανοικοδομηθεί υπό τα άγρυπνα μάτια των προστάτων της στη Ντόχα και την Άγκυρα.
Κι όμως, η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να αρνείται να πει το προφανές: Το Κατάρ και η Τουρκία δεν είναι εταίροι στην ασφάλεια – είναι εταίροι στην επιβίωση της Χαμάς.
Γι’ αυτό η επερχόμενη συνάντηση Νετανιάχου-Τραμπ είναι τόσο κρίσιμη. Η Τουρκία βασίζεται στον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ για να πιέσει τον Πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να επιτρέψει την είσοδο τουρκικών στρατευμάτων στη Γάζα. Ο Νετανιάχου έχει ήδη δηλώσει κατηγορηματικά ότι «δεν θα αναπτυχθούν τουρκικά στρατεύματα στη Γάζα». Πρέπει να τηρήσει αυτή τη γραμμή με απόλυτη σταθερότητα. Η δυνατότητα συμμετοχής της Τουρκίας στις Δυνάμεις Εξωτερικής Δύναμης (ISF) θα αποτελούσε μια στρατηγική καταστροφή γενεαλογικών διαστάσεων.
Δεν πρέπει να επιτραπεί στο Κατάρ και την Τουρκία να υπαγορεύουν όρους
Εάν η κυβέρνηση Τραμπ θέλει πραγματικά να πετύχει το σχέδιό της για τη Γάζα, πρέπει να σταματήσει να επιτρέπει στο Κατάρ και την Τουρκία να υπαγορεύουν τους όρους. Αντ’ αυτού, θα πρέπει να στραφεί στους περιφερειακούς παράγοντες που αντιτίθενται πραγματικά στη Μουσουλμανική Αδελφότητα και επιδιώκουν πραγματικά τη σταθερότητα: τα ΗΑΕ, τη Σαουδική Αραβία και άλλους που έχουν επανειλημμένα χαρακτηρίσει την Αδελφότητα – και κατ’ επέκταση τη Χαμάς – ως τρομοκράτες. Αυτά είναι τα κράτη που επιδιώκουν πραγματικά μια λιγότερο ριζοσπαστικοποιημένη, πιο φιλοδυτική Μέση Ανατολή.
Το σχέδιο Τραμπ μπορεί ακόμα να λειτουργήσει – αλλά μόνο εάν οι ΗΠΑ εγκαταλείψουν τις ιδεολογικές τους παρωπίδες και αναγνωρίσουν ότι το Κατάρ και η Τουρκία εκμεταλλεύονται την αμερικανική καλή θέληση για να σώσουν τη Χαμάς από την ήττα. Η Χαμάς πρέπει να αφοπλιστεί και να απομακρυνθεί από την κυβερνητική εξουσία πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε μετάβαση, οι Ισλαμικές Δυνάμεις Ασφαλείας (ISF) πρέπει να αποκλείσουν εντελώς την Τουρκία και οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να σταματήσουν να προσποιούνται ότι οι κρατικοί χορηγοί της Μουσουλμανικής Αδελφότητας είναι φύλακες της περιφερειακής σταθερότητας.
Η μη τήρηση αυτού θα αφήσει τη Χαμάς ζωντανή, οχυρωμένη και διεθνώς προστατευμένη – και τους Σαουδάραβες και τους Εμιράτες αποξενωμένους, με την αμερικανική και ισραηλινή ασφάλεια να υποφέρει μακροπρόθεσμα και βραχυπρόθεσμα.