ΗΠΑ, Ισραήλ, Ελλάδα και Κύπρος ενισχύουν την ενεργειακή τους συμμαχία
Καθώς η Μέση Ανατολή παραμένει μια από τις πιο ασταθείς γεωπολιτικά περιοχές του κόσμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος προχωρούν στην περαιτέρω εμβάθυνση της ενεργειακής τους συνεργασίας, αφήνοντας για ακόμη μία φορά την Τουρκία εκτός των περιφερειακών σχεδιασμών.
Στο Χιούστον του Τέξας, εκπρόσωποι των τεσσάρων χωρών υπέγραψαν επίσημη διακήρυξη προθέσεων για τη δημιουργία του «Κέντρου Ενέργειας Ανατολικής Μεσογείου» (Eastern Mediterranean Energy Center – EMEC), το οποίο θα εδρεύει στο φημισμένο Πανεπιστήμιο Rice.
Ποιοι υπέγραψαν τη συμφωνία
Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση του αμερικανικού Υπουργείου Ενέργειας, τη συμφωνία υπέγραψαν ο Αμερικανός Υπουργός Ενέργειας, Κρις Ράιτ, ο Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Ελλάδας, Σταύρος Παπασταύρου, καθώς και ο πρέσβης του Ισραήλ στις Ηνωμένες Πολιτείες, δρ. Γεχιέλ Λάιτερ.
Στην τελετή συμμετείχε επίσης ο πρόεδρος του Πανεπιστημίου Rice, Ρέτζιναλντ Ντεσρός.
Τι θα είναι το Κέντρο Ενέργειας Ανατολικής Μεσογείου
Το νέο κέντρο φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν μόνιμο θεσμό συνεργασίας μεταξύ κυβερνήσεων, ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και ιδιωτικών επιχειρήσεων.
Στόχος του είναι η προώθηση ενεργειακών έργων που σχετίζονται με:
- Το φυσικό αέριο.
- Τις υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
- Τα δίκτυα μεταφοράς ενέργειας.
- Την προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών.
- Την ενεργειακή ασφάλεια στην ευρύτερη λεκάνη της Μεσογείου.
Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί ουσιαστικά την εφαρμογή αμερικανικής νομοθεσίας του 2019, η οποία είχε ως στόχο την προώθηση ενεργειακών και στρατηγικών συνεργασιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στρατηγική κίνηση με τη στήριξη της Ουάσιγκτον
Η δημιουργία του EMEC εντάσσεται στη γενικότερη στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών για ενίσχυση της ενεργειακής τους παρουσίας και επιρροής σε κρίσιμες περιοχές του πλανήτη.
Η πρωτοβουλία υποστηρίζεται από την αμερικανική κυβέρνηση ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού που συνδέει την ενεργειακή ασφάλεια με τη γεωπολιτική σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, η συνεργασία μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και ΗΠΑ ενισχύει περαιτέρω το σχήμα συνεργασίας «3+1», το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει αποκτήσει ολοένα και μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.
Αντιδράσεις και ανησυχία στην Άγκυρα
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε, όπως ήταν αναμενόμενο, αντιδράσεις στην Τουρκία.
Παρότι δεν υπήρξε άμεση επίσημη τοποθέτηση από την τουρκική κυβέρνηση για τη δημιουργία του νέου κέντρου, τουρκικά μέσα ενημέρωσης υποστήριξαν ότι η Άγκυρα αντιμετωπίζει το σχήμα συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και ΗΠΑ ως μια προσπάθεια περιορισμού του ρόλου της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με τα ίδια δημοσιεύματα, η Τουρκία θεωρεί ότι οι νέες πρωτοβουλίες αποκλείουν τόσο την ίδια όσο και το ψευδοκράτος από τις ενεργειακές εξελίξεις και τη διαχείριση των φυσικών πόρων της περιοχής.
Οι προειδοποιήσεις Ερντογάν
Λίγες ημέρες πριν από την υπογραφή της συμφωνίας, ο Τούρκος πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, είχε προχωρήσει σε αυστηρές δηλώσεις σχετικά με τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Ερντογάν υποστήριξε ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να παραμείνει αδρανής σε περίπτωση που θεωρήσει ότι παραβιάζονται τα θαλάσσια δικαιώματά της, ενώ κατηγόρησε έμμεσα τις χώρες που συμμετέχουν στις νέες συνεργασίες ότι δημιουργούν «ψευδαισθήσεις» στην περιοχή.
Παρά τις προειδοποιήσεις αυτές, οι τέσσερις χώρες συνεχίζουν κανονικά τον σχεδιασμό τους.
Επόμενο βήμα η υλοποίηση του σχεδίου
Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ήδη στη διαμόρφωση κοινού οδικού χάρτη και στη δημιουργία εξειδικευμένων ομάδων εργασίας που θα αναλάβουν την υλοποίηση των στόχων του EMEC.
Παράλληλα, αποφασίστηκε η περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας στους τομείς της ενεργειακής ασφάλειας, των επενδύσεων και της προστασίας κρίσιμων υποδομών.
Η επόμενη υπουργική συνάντηση του σχήματος αναμένεται να πραγματοποιηθεί στο Ισραήλ πριν από το τέλος του έτους, σηματοδοτώντας το επόμενο βήμα στην οικοδόμηση μιας ολοένα και πιο στενής ενεργειακής και γεωπολιτικής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο.