Εγκαινιάστηκε ακόμη ένας κρίκος της δυτικής πτέρυγας του IMEC
Ένας ακόμη κρίκος της δυτικής πτέρυγας του άξονα IMEC εγκαινιάστηκε χθες (Παρασκευή) στις Ηνωμένες Πολιτείες, θέτοντας τα θεμέλια για τη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας, ενέργειας και συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο και την Ευρώπη.
Την ώρα που η διεθνής προσοχή είναι σχεδόν μονοθεματικά στραμμένη στον άξονα των απειλών και στις δηλώσεις, αναρτήσεις ή παρεμβάσεις του Ντόναλντ Τραμπ, είναι εύκολο να περάσει απαρατήρητο αυτό που συνέβη χθες στον άξονα των ευκαιριών και των στρατηγικών εξελίξεων.
Το νέο Κέντρο Ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου
Σε επίσημη τελετή που πραγματοποιήθηκε στο Ινστιτούτο Δημόσιας Πολιτικής Baker του Πανεπιστημίου Rice, στο Χιούστον του Τέξας, εκπρόσωποι των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ, της Ελλάδας και της Κύπρου υπέγραψαν συμφωνία για τη δημιουργία του Eastern Mediterranean Energy Center (EMEC).
Το νέο κέντρο, το οποίο θα λειτουργεί στο πλαίσιο του σχήματος συνεργασίας 3+1, φιλοδοξεί να αποτελέσει τον πυρήνα των κοινών προσπαθειών των τεσσάρων χωρών στους τομείς της έρευνας, της κυβερνοασφάλειας και της φυσικής προστασίας κρίσιμων ενεργειακών υποδομών στην περιοχή.
Πίσω από τον τεχνοκρατικό τίτλο, ωστόσο, κρύβεται μια κίνηση με σαφείς γεωπολιτικές προεκτάσεις. Στην επιφάνεια πρόκειται για ένα ερευνητικό και αναπτυξιακό κέντρο. Στην ουσία, όμως, αποτελεί το ιδεολογικό και επιχειρησιακό θεμέλιο της δυτικής πτέρυγας του IMEC (India-Middle East-Europe Economic Corridor), του φιλόδοξου οικονομικού διαδρόμου που φιλοδοξεί να συνδέσει την Ινδία με την Ευρώπη μέσω της Μέσης Ανατολής.
Οι τρεις πυλώνες του διαδρόμου
Το Ισραήλ ως πύλη της Ανατολής
Το Ισραήλ αποτελεί το σημείο συνάντησης των χερσαίων και θαλάσσιων δικτύων που εκτείνονται από την Ασία και τον Περσικό Κόλπο προς τη Μεσόγειο. Λειτουργεί ως σημαντικός ενεργειακός, ψηφιακός και διαμετακομιστικός κόμβος με προσανατολισμό προς τη Δύση.
Από εκεί ξεκινά η διασύνδεση των ενεργειακών υποδομών, συμπεριλαμβανομένων των δικτύων φυσικού αερίου και, στο μέλλον, ηλεκτρικής ενέργειας και υδρογόνου.
Η Κύπρος ως γεωγραφικός και θαλάσσιος σύνδεσμος
Η Κύπρος λειτουργεί ως ο γεωγραφικός κρίκος που εξασφαλίζει τη συνέχεια του διαδρόμου. Στην πράξη, αναμένεται να αποτελέσει έναν κρίσιμο «σταθμό αναμετάδοσης» τόσο για τα έργα υποθαλάσσιων ηλεκτρικών διασυνδέσεων όσο και για την αξιοποίηση και διαχείριση κοινών ενεργειακών αποθεμάτων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ελλάδα ως πύλη εισόδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Η Ελλάδα αποτελεί το κυρίαρχο ευρωπαϊκό σημείο εισόδου του διαδρόμου. Μέσω της ελληνικής επικράτειας, οι ενεργειακές και μεταφορικές υποδομές της Μέσης Ανατολής αναμένεται να συνδεθούν με την ευρωπαϊκή αγορά, προσφέροντας στην Ευρώπη μεγαλύτερη ενεργειακή διαφοροποίηση και στρατηγική ασφάλεια.
Η μάχη για τη μεταπολεμική Μέση Ανατολή
Η εκδήλωση στο Χιούστον πρέπει να ιδωθεί στο ευρύτερο πλαίσιο της διαμόρφωσης της νέας περιφερειακής τάξης πραγμάτων στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.
Στο παρασκήνιο εξελίσσεται ένας έντονος ανταγωνισμός μεταξύ κρατών που επιδιώκουν να διατηρήσουν ή να ενισχύσουν τον ρόλο τους ως βασικοί κόμβοι ενέργειας και εμπορίου.
Η Τουρκία
Η Τουρκία επιδιώκει διαχρονικά να καταστεί ο αποκλειστικός ενεργειακός διάδρομος προς την Ευρώπη, μέσω αγωγών που συνδέουν τη Ρωσία, την Κασπία και τη Μέση Ανατολή με τις ευρωπαϊκές αγορές.
Παράλληλα, προωθεί το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan), βάσει του οποίου διεκδικεί ευρείες θαλάσσιες ζώνες γύρω από την Κύπρο και μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας, αμφισβητώντας τα κυριαρχικά δικαιώματα των δύο χωρών.
Η Αίγυπτος
Η Αίγυπτος έχει επί σειρά ετών τοποθετηθεί ως περιφερειακός κόμβος υγροποίησης και επανεξαγωγής φυσικού αερίου, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί κομβικό ρόλο στο παγκόσμιο εμπόριο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.
Παρότι η σημασία της παραμένει μεγάλη, η ανάπτυξη νέων διαδρομών όπως ο IMEC μειώνει την αποκλειστική εξάρτηση των διεθνών αγορών από τις αιγυπτιακές οδούς και δημιουργεί μια πιο αποκεντρωμένη και ανθεκτική αρχιτεκτονική ασφάλειας και μεταφορών.
Η τριμερής Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου
Οι ρίζες της νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής βρίσκονται στην τριμερή συνεργασία ασφάλειας μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου.
Η συνεργασία αυτή έχει οδηγήσει τα τελευταία χρόνια στην υπογραφή αμυντικών συμφωνιών, στην πραγματοποίηση σημαντικών εξοπλιστικών προγραμμάτων και στη διεξαγωγή τακτικών κοινών στρατιωτικών ασκήσεων.
Κεντρικός στόχος είναι η διασφάλιση της δυτικής πτέρυγας του διαδρόμου IMEC και η προστασία των στρατηγικών υποδομών που θα τον υποστηρίζουν.
Η αμερικανική σφραγίδα
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το νέο στρατηγικό ενεργειακό κέντρο εγκαινιάστηκε σε αμερικανικό έδαφος και με την άμεση εμπλοκή της αμερικανικής κυβέρνησης, η οποία αποτελεί το «+1» του σχήματος συνεργασίας.
Η αμερικανική στήριξη προσδίδει θεσμική και πολιτική βαρύτητα στον άξονα Ισραήλ – Κύπρου – Ελλάδας, ενώ καταδεικνύει έμπρακτα ποιο γεωπολιτικό σχήμα θεωρεί η Ουάσιγκτον ως βασικό πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ένας νέος γεωπολιτικός χάρτης
Σε τελική ανάλυση, η ίδρυση του EMEC δημιουργεί έναν θεσμοθετημένο σύνδεσμο μεταξύ αμερικανικού κεφαλαίου, τεχνολογίας και τεχνογνωσίας αφενός και της γεωγραφικής πραγματικότητας του Ισραήλ, της Κύπρου και της Ελλάδας αφετέρου.
Ο στόχος είναι η διαμόρφωση μιας νέας περιφερειακής τάξης βασισμένης στην ενέργεια, τις υποδομές, την ασφάλεια και τη συνδεσιμότητα, με επιπτώσεις που αναμένεται να επηρεάσουν όχι μόνο την Ανατολική Μεσόγειο αλλά και το σύνολο της Ευρώπης.