Η Τουρκία και το Ισραήλ εμπλέκονται σε έναν έντονο λεκτικό πόλεμο με απειλές, προσωπικές προσβολές και αμοιβαίες κατηγορίες μεταξύ του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Ο Τούρκος Πρόεδρος Ερντογάν προειδοποίησε νωρίτερα για πιθανές ισραηλινές «προκλήσεις και δολιοφθορές», αναφερόμενος στην εύθραυστη εκεχειρία ΗΠΑ-Ιράν και κατηγορώντας το Ισραήλ ότι υπονομεύει τις περιφερειακές ειρηνευτικές προσπάθειες βομβαρδίζοντας αδιάκοπα τον Λίβανο.
Απευθυνόμενος πρόσφατα στη Διεθνή Διάσκεψη Ασίας-Πολιτικών Κομμάτων στην Κωνσταντινούπολη, ο Ερντογάν δήλωσε: «Το αιματοβαμμένο δίκτυο γενοκτονίας συνεχίζει να σκοτώνει αθώα παιδιά, γυναίκες και πολίτες χωρίς κανέναν κανόνα ή αρχή, αγνοώντας κάθε είδους ανθρώπινες αξίες».
Στη συνέχεια, αναφορές ανέφεραν ότι ο Ερντογάν φέρεται να απείλησε με στρατιωτική επέμβαση κατά του Ισραήλ, συγκρίνοντάς την με τις προηγούμενες πράξεις του.
«Πρέπει να είμαστε ισχυροί για να εμποδίσουμε το Ισραήλ να το κάνει αυτό στην Παλαιστίνη», φέρεται να είπε ο Ερντογάν. «Όπως μπήκαμε στο Καραμπάχ, όπως μπήκαμε στη Λιβύη, θα κάνουμε το ίδιο και σε αυτούς», δήλωσε. «Δεν υπάρχει τίποτα που να μας εμποδίζει να το κάνουμε. Απλώς πρέπει να είμαστε ισχυροί για να μπορέσουμε να κάνουμε αυτά τα βήματα».
Είναι ενδιαφέρον ότι αυτές οι αναφορές διαψεύστηκαν από το Κέντρο Καταπολέμησης της Παραπληροφόρησης της Διεύθυνσης Επικοινωνιών της Τουρκίας, όπως ανέφερε η Daily Sabah. Οι EurAsian Times κατανοούν ότι οι ισχυρισμοί, που πλέον χαρακτηρίζονται ως κατασκευασμένοι από την Τουρκία, και διατυπώνονται από ορισμένες αναφορές, βασίστηκαν σε προηγούμενες εκστρατείες της Άγκυρας.
Η Τουρκία στους πολέμους του Ναγκόρνο-Καραμπάχ και της Λιβύης
Η Τουρκία παρείχε σημαντική στρατιωτική υποστήριξη στο Αζερμπαϊτζάν στον Δεύτερο Πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ του 2020 και στην επιχείρηση του 2023 που τερμάτισε τον αρμενικό έλεγχο της περιοχής. Εκείνη την εποχή, το Ισραήλ παρείχε επίσης στρατιωτική υποστήριξη στο Αζερμπαϊτζάν.
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου της Λιβύης μεταξύ της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας (GNA) και του Εθνικού Στρατού της Λιβύης (LNA), τόσο η Τουρκία όσο και το Ισραήλ φέρονται να υποστήριξαν αντίπαλες πλευρές. Ενώ η Άγκυρα παρείχε στρατιωτικούς συμβούλους, εκπαίδευση, μη επανδρωμένα αεροσκάφη (Bayraktar TB2), τεθωρακισμένα οχήματα, πυρομαχικά και αντάρτες μαχητές ως πληρεξούσιους, το Τελ Αβίβ πιστεύεται ότι υποστήριζε τον LNA του στρατηγού Χαλίφα Χαφτάρ.
Εν μέσω συνεχιζόμενων εντάσεων μεταξύ των δύο χωρών, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έγραψε στο X: «Το Ισραήλ υπό την ηγεσία μου θα συνεχίσει να μάχεται το τρομοκρατικό καθεστώς του Ιράν και τους αντιπροσώπους του, σε αντίθεση με τον Ερντογάν, ο οποίος τους διευκολύνει και σφαγιάζει τους δικούς του Κούρδους πολίτες».
Η τουρκική αντίδραση στην ανάρτηση του Νετανιάχου στο X ήταν ακόμη πιο έντονη, με το Υπουργείο Εξωτερικών να χαρακτηρίζει τον Νετανιάχου «Χίτλερ της εποχής μας» για τις ενέργειές του στη Γάζα και πέρα από αυτήν.
«Ο τρέχων στόχος του Νετανιάχου είναι να υπονομεύσει τις συνεχιζόμενες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις και να συνεχίσει τις επεκτατικές πολιτικές του στην περιοχή. Εάν δεν το καταφέρει αυτό, κινδυνεύει να δικαστεί στη χώρα του και είναι πιθανό να καταδικαστεί σε φυλάκιση», απάντησε το υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας.
Όταν ρωτήθηκε για τους ισχυρισμούς περί τουρκικής εισβολής που έγιναν σε πρόσφατα δημοσιεύματα, ο Ουμούρ Τουγκάι Γιουτζέλ, Τούρκος πολιτικός επιστήμονας, δήλωσε στους EurAsian Times: «Η Άγκυρα χρησιμοποιούσε πάντα μια μετρημένη και ισορροπημένη πολιτική γλώσσα στην περιοχή και ήταν πάντα ένας παράγοντας υπέρ της διπλωματίας και της ειρήνης. Τέτοιες απειλές εισβολής ανήκουν μόνο στο Ισραήλ και την κυβέρνηση Νετανιάχου. Οι κατοχές στην Παλαιστίνη και τον Λίβανο είναι τα πιο ξεκάθαρα παραδείγματα αυτού. Η συνεχιζόμενη γενοκτονία στη Γάζα και η παράνομη μονομερής επίθεση στο Ιράν καταδεικνύουν τις επεκτατικές και κατοχικές φιλοδοξίες του Ισραήλ».
«Ενώ μια τέτοια απειλή δεν είναι πραγματική, ο σκοπός τέτοιων ειδήσεων είναι να αυξήσει την περιφερειακή αναταραχή και να διαβρώσει την περιφερειακή εμπιστοσύνη», πρόσθεσε.
Ο Shay Gal, στρατηγικός αναλυτής με έδρα το Ισραήλ, που ειδικεύεται στη διεθνή ασφάλεια, την εξωτερική πολιτική και τη διαχείριση γεωπολιτικών κρίσεων, δήλωσε στους EurAsian Times: «Ο Ερντογάν έχει δημιουργήσει ένα σωρευτικό μοτίβο. Δήλωσε ότι η Τουρκία θα μπορούσε να «εισέλθει» στο Ισραήλ όπως εισήλθε στη Λιβύη και το Ναγκόρνο Καραμπάχ. Το υπουργείο Εξωτερικών του χαρακτήρισε τον Πρωθυπουργό Νετανιάχου «τον Χίτλερ της εποχής μας». Τούρκοι εισαγγελείς κινήθηκαν κατά της ισραηλινής ηγεσίας. Η Άγκυρα φιλοξενεί και νομιμοποιεί τη Χαμάς. Η ρητορική και η πολιτική ευθυγραμμίζονται».
Παρ’ όλα αυτά, σχετικά με το ερώτημα του Άρθρου 5 της συνθήκης του ΝΑΤΟ, ο Shay Gal δήλωσε: «Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Το Ισραήλ είναι ένας σημαντικός σύμμαχος των ΗΠΑ εκτός ΝΑΤΟ. Αυτό δεν δημιουργεί αυτόματη προστασία. Το Άρθρο 5 είναι μια πολιτική απόφαση που απαιτεί συναίνεση. Κάθε σύμμαχος καθορίζει την αντίδρασή του. Σε μια κρίση που διαμορφώνεται από τη συμπεριφορά της Άγκυρας, ειδικά όταν περιλαμβάνει υποδομές ή ενέργειες της Χαμάς που συγκρούονται με τις ευρωπαϊκές νομικές θέσεις, η συναίνεση καταρρέει πριν διαμορφωθεί».
Τουρκία εναντίον Ισραήλ: Πολιτική Διαφορά
Αυτή η εχθρότητα μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ βασίζεται, εν μέρει, στο γεγονός ότι και οι δύο χώρες αναδύονται ως οι δύο ισχυρότερες μη αραβικές δυνάμεις που ανταγωνίζονται για κυριαρχία στη Μέση Ανατολή και την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι και οι δύο χώρες ασπάζονται θεμελιωδώς διαφορετικές πολιτικές ιδεολογίες, οι οποίες ουσιαστικά τις φέρνουν η μία εναντίον της άλλης.
Για παράδειγμα, το Ισραήλ βομβάρδιζε τη Γάζα για σχεδόν δύο χρόνια για να αποδεκατίσει το τρομοκρατικό δίκτυο της Χαμάς. Χτυπάει αδιάκοπα το νότιο Λίβανο για να αποκεφαλίσει την ιρανική ομάδα πληρεξουσίων Χεζμπολάχ.
Η Τουρκία έχει καταγγείλει επανειλημμένα τις δραστηριότητες του Ισραήλ ως παράνομες. Μάλιστα, η Άγκυρα εξέδωσε επίσης εντάλματα σύλληψης για εγκλήματα πολέμου που διαπράχθηκαν στη Γάζα από τον Οκτώβριο του 2023 εναντίον του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Από την πλευρά του, ο Νετανιάχου έχει αλλάξει σταδιακά τη ρητορική του απέναντι στην Τουρκία τα τελευταία χρόνια, ενώ ταυτόχρονα πλησιάζει την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, οι οποίες παραμένουν σε αντίθεση με την Άγκυρα λόγω ιστορικών διαφορών.
Ένα άλλο σημαντικό σημείο διαφωνίας μεταξύ των δύο χωρών είναι η επιρροή τους στη Συρία. Η Τουρκία έχει υποστηρίξει τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης και επιδιώκει επιρροή στη βόρεια Συρία, συμπεριλαμβανομένων και εναντίον κουρδικών ομάδων που θεωρεί συνδεδεμένες με το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK) – που θεωρείται τρομοκρατική οργάνωση από την Τουρκία.
Εν τω μεταξύ, το Ισραήλ κατέχει μια ζώνη ασφαλείας στο νότο και υποστηρίζει τοπικές ομάδες όπως οι Δρούζοι, και έχει χτυπήσει συριακές θέσεις για να αντιμετωπίσει την ιρανική και τουρκική οχύρωση και να ασφαλίσει τα σύνορά του. Επιπλέον, το Ισραήλ διατηρεί επίσης μυστικές σχέσεις με τους Κούρδους, βλέποντάς τους ως πιθανό σύμμαχο ενάντια σε κοινούς εχθρούς.
Τόσο η ισραηλινή όσο και η τουρκική κυβέρνηση βλέπουν τη Συρία ως ζώνη για την επέκταση του περιφερειακού τους αποτυπώματος, ειδικά μετά την πτώση του Μπασάρ αλ-Άσαντ.
Ενώ η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ από τη δεκαετία του 1950, το Ισραήλ είναι ο στενότερος εταίρος των Ηνωμένων Πολιτειών, ο κύριος προστάτης τους για στρατιωτική και πολιτική βοήθεια.
Είναι ενδιαφέρον ότι, αν και το Ισραήλ έχει στενούς δεσμούς με πολλές χώρες του ΝΑΤΟ, η Τουρκία είχε τεταμένες σχέσεις με τα δικά της μέλη της συμμαχίας λόγω μιας σειράς λόγων που κυμαίνονται από την πολιτική ανυπακοή έως τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, η Άγκυρα καταβάλλει συντονισμένες προσπάθειες για την αποκατάσταση των δεσμών και για να γίνει πιο ενεργός συμμετέχων στην αμυντική αρχιτεκτονική του ΝΑΤΟ και της Ευρώπης.
Το Ισραήλ υπέγραψε τις Συμφωνίες Αβραάμ με χώρες όπως τα ΗΑΕ, το Μπαχρέιν, το Μαρόκο και το Σουδάν, για την ομαλοποίηση των δεσμών – μια κίνηση που στοχεύει στον παραγκωνισμό του Ιράν και ταυτόχρονα στην αμφισβήτηση της τουρκικής επιρροής. Ωστόσο, η Τουρκία επικρίνει αυτές τις ενέργειες ως προδοσίες εις βάρος των Παλαιστινίων και έχει αντιδράσει με τις δικές της προσεγγίσεις σε κράτη όπως το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία και η Αίγυπτος.
Ισραήλ εναντίον Τουρκίας: Ποιος έχει το προβάδισμα;
Το Ισραήλ έχει ένα σαφές πλεονέκτημα έναντι της Τουρκίας στην αεροπορική ισχύ.
Η Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία (IAF) συνεχίζει να διατηρεί ένα ποιοτικό πλεονέκτημα στην αεροπορική ισχύ με ένα μεγάλο ποσοστό μαχητικών αεροσκαφών αιχμής, συμπεριλαμβανομένων των stealth αεροσκαφών F-35I Adir, F-15 και F-16 με εγχώριες αναβαθμίσεις και εξαιρετική εκπαίδευση πιλότων. Η υπηρεσία έχει επίσης κατασκευάσει ένα ολοκληρωμένο, πολυεπίπεδο δίκτυο αεράμυνας που περιλαμβάνει το Iron Dome, το David’s Sling και την πυραυλική άμυνα κατηγορίας Arrow.
Η Τουρκία, από την άλλη πλευρά, μπορεί να έχει μια αριθμητικά μεγαλύτερη αεροπορική δύναμη, αλλά είναι τεχνολογικά κατώτερη. Η Τουρκική Πολεμική Αεροπορία αποτελείται κυρίως από παλαιωμένα μαχητικά αεροσκάφη F-16 και η υπηρεσία επιδιώκει απεγνωσμένα να τα αναβαθμίσει με το F-35, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.
Ωστόσο, η χώρα τελικά εξασφάλισε άδεια για την αγορά 20 Eurofighter Typhoon, όπως είχε αναφέρει προηγουμένως η EurAsian Times. Επιπλέον, αναβαθμίζει επίσης την αεροπορική της δύναμη με νεότερα, πιο προηγμένα αεροσκάφη F-16 Block 70.