Η ΝΕΑ ΣΤΗΛΗ ΤΗΣ HELLAS JOURNAL – Ουάσιγκτον
Η ανακοίνωση της συμμετοχής της Chevron, του αμερικανικού ενεργειακού κολοσσού στον διαγωνισμό για τα δικαιώματα εξερεύνησης φυσικού αερίου σε υπεράκτια οικόπεδα της Ελλάδας, ανοικτά της Πελοποννήσου και της Κρήτης, αναδεικνύει την Ελλάδα ως ασφαλές νομικό και εμπορικό περιβάλλον για διεθνείς επενδύσεις, σε αντίθεση με τις αμφισβητούμενες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου.
Η συνεργασία αυτή ενισχύει τη νομική θέση της Ελλάδας βάσει του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας, ειδικά απέναντι στις τουρκικές αμφισβητήσεις.
Εάν η Κρήτη αποδειχθεί εμπορικά βιώσιμη, η συνεργασία μεταξύ της Ελλάδας, του Ισραήλ, της Κύπρου και της Αιγύπτου μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία διασυνοριακών υποδομών και στην ενίσχυση της περιφερειακής ενεργειακής ασφάλειας.
Το μέλλον της ενεργειακής συνεργασίας στην περιοχή εξαρτάται από τη νομική σταθερότητα και τη στρατηγική ολοκλήρωση των θαλάσσιων δικαιωμάτων.
Στον ιστότοπο Middle East Forum δημοσιεύθηκε ένα πολύ σημαντικό κείμενο της σοβαρής νομικού Elizabeth Samson, που γνωρίζει καλά το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η κ. Σάμσον είναι δικηγόρος διεθνών θεμάτων, αναπληρώτρια καθηγήτρια πολιτικών επιστημών στο Queens College-CUNY, συνεργάτης στο Middle East Forum και πρώην συνεργάτης στο Hudson Institute. Η κα Samson δίνει διαλέξεις σε όλο τον κόσμο για θέματα διεθνούς δικαίου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Έχει συγγράψει αρκετές νομικές δημοσιεύσεις με θέματα συγκριτικού διεθνούς δικαίου και ανθρωπιστικού δικαίου. Άρθρα της έχουν δημοσιευτεί στις εφημερίδες New York Times, Wall Street Journal, The Guardian, Washington Times, New York Post και σε άλλες εκδόσεις.
Στο κείμενο αυτό καταθέτει πολύ σημαντικές απόψεις:
Όπως είναι γνωστό, στις 10 Σεπτεμβρίου 2025, η HELLENiQ Energy ανακοίνωσε ότι η αμερικανική πολυεθνική ενεργειακή εταιρεία Chevron θα συμμετάσχει στον διαγωνισμό της για τα δικαιώματα εξερεύνησης φυσικού αερίου σε υπεράκτια οικόπεδα βαθέων υδάτων στα ανοιχτά της χερσονήσου της Πελοποννήσου και της νότιας Κρήτης.
Η κοινή προσφορά όχι μόνο ενισχύει την πραγματικότητα ότι η Ανατολική Μεσόγειος γίνεται ένας ακόμη πιο κρίσιμος διάδρομος στη στρατηγική ενεργειακής διαφοροποίησης της Ευρώπης, αλλά και o ενστερνισμός της Chevron ενισχύει την ερμηνεία της Ελλάδας για το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας (international and maritime law), καθώς η Τουρκία και οι περιφερειακοί σύμμαχοί της προσπαθούν να ανατρέψουν και τα δύο.
Μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η Ευρωπαϊκή Ένωση έσπευσε να βρει εναλλακτικές λύσεις, για να μειώσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο. Μετά την ανακάλυψη φυσικού αερίου από την ENI και τη Chevron στα ανοικτά των ακτών της Αιγύπτου, υπάρχει ανανεωμένος ενθουσιασμός για σημαντικές δυνατότητες φυσικού αερίου της Ελλάδας.
Η αδειοδότηση οικοπέδων εξερεύνησης φυσικού αερίου από την Ελλάδα στα ανοικτά της νότιας Κρήτης και το ενδιαφέρον της Chevron να συνεργαστεί με την HELLENiQ, παρουσιάζουν μια ευκαιρία για τη νομική και εμπορική ενσωμάτωση της περιοχής στο στρατηγικό τρίγωνο συνεργασίας μεταξύ της Κύπρου, του Ισραήλ και της Ελλάδας, με την Αίγυπτο ως βασικό περιφερειακό παράγοντα. Η επιτυχία των ενεργειακών τους δεσμών εξαρτάται από την ασφάλεια δικαίου και την αμοιβαία αναγνώριση των θαλάσσιων δικαιωμάτων.
Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) του 1982 ορίζει τις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες ως περιοχές στις οποίες τα παράκτια κράτη μπορούν να διεκδικήσουν κυριαρχικά δικαιώματα επί των φυσικών πόρων κατά μήκος της υφαλοκρηπίδας τους, σε απόσταση 200 ναυτικών μιλίων από τις ακτές τους.
Η Ελλάδα, η Κύπρος και η Αίγυπτος έχουν υπογράψει την UNCLOS και, παρόλο που το Ισραήλ δεν είναι υπογράφον μέρος, αναγνωρίζει ότι πολλές διατάξεις της σύμβασης αντικατοπτρίζουν το εθιμικό διεθνές δίκαιο, το οποίο σέβεται ακόμη και χωρίς να είναι συμβαλλόμενο μέρος της συνθήκης.
Ως εκ τούτου, το Ισραήλ έχει συνάψει συμφωνίες, ιδίως με την Κύπρο το 2010, «Αναγνωρίζοντας τη σημασία της οριοθέτησης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης για σκοπούς ανάπτυξης και στις δύο χώρες».
Η διμερής αυτή συμφωνία, που προκλήθηκε από την ανακάλυψη σημαντικών αποθεμάτων φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο, κατέστησε δυνατή την ανάπτυξη των περιφερειακών κοιτασμάτων φυσικού αερίου.
Η Ελλάδα έχει χρησιμοποιήσει το πλαίσιο της UNCLOS για να διεκδικήσει τα θαλάσσια δικαιώματά της και να προσελκύσει ξένες επενδύσεις στους υπεράκτιους πόρους της.
Το 2020, η Ελλάδα υπέγραψε συμφωνίες Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης με την Αίγυπτο και την Ιταλία, ενισχύοντας τη δέσμευσή της για οριοθέτηση με βάση τις αρχές της UNCLOS.
Οι συμφωνίες αυτές αποτελούν τη νομική βάση για την αδειοδότηση οικοπέδων (blocks), όπως αυτά στα ανοικτά των ακτών της Κρήτης, τα οποία βρίσκονται εντός της περιοχής που ορίζεται από κοινού από την Ελλάδα και την Αίγυπτο.
Η επικείμενη συμμετοχή της Chevron στα ανοικτά της νότιας Κρήτης υποδηλώνει ότι οι διεθνείς ενεργειακές εταιρείες βλέπουν τα ελληνικά ύδατα ως ένα ασφαλές νομικό περιβάλλον, ιδίως σε σύγκριση με άλλες, πιο αμφιλεγόμενες θαλάσσιες ζώνες που διεκδικούνται από την Τουρκία ή τους πληρεξούσιούς της στη Λιβύη.
Η νομική θέση της Ελλάδας είναι πιο σημαντική ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής, καθώς διευκολύνει την ενσωμάτωση του φυσικού αερίου της Μέσης Ανατολής στις ευρωπαϊκές αγορές.
Επιπλέον, η Ελλάδα και το Ισραήλ βρίσκονται σε συζητήσεις σχετικά με τη συνεργασία στον τομέα του ενεργειακού εφοδιασμού.
Το ενδιαφέρον του Ισραήλ για τις ευρωπαϊκές αγορές, ιδίως μέσω του αγωγού EastMed, εξαρτάται από διαδρομές διαμετακόμισης που διέπονται από διεθνώς αναγνωρισμένο δίκαιο. Επιπλέον, επειδή το Ισραήλ δεν διαθέτει δική του υποδομή εξαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου, βασίζεται σε άλλους περιφερειακούς τερματικούς σταθμούς υγροποιημένου φυσικού αερίου, όπως η Αίγυπτος και η Ελλάδα.
Η Αίγυπτος, με τις μεγάλες υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου, συμμερίζεται την νομική προσέγγιση της Ελλάδας στη μεταφορά ενέργειας, η οποία είναι ευθυγραμμισμένη με την UNCLOS, και έχει επίσης συμφωνίες Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης με την Κύπρο.
Στην αυξανόμενη επιρροή του ενεργειακού τριγώνου, η δύναμη της συνεργασίας βασίζεται στην νομική ευθυγράμμιση και όχι μόνο στα κοινά συμφέροντα. Αυτό δείχνει ότι τα νομικά πλαίσια που έχει θεσπίσει η Αθήνα λειτουργούν όπως προβλέπεται: προσελκύουν επενδύσεις και ταυτόχρονα ενισχύουν τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Ελλάδας.
Υπογραμμίζει επίσης τη σημασία της νομικής διαλειτουργικότητας. Οι δραστηριότητες της Chevron καλύπτουν πλέον δικαιοδοσίες με διαφορετικές νομικές παραδόσεις, αλλά συγκλίνουσες ναυτιλιακές νομοθεσίες.
Η ικανότητα να πλοηγηθεί κανείς σε αυτό το τοπίο εξαρτάται από την προβλεψιμότητα του ρυθμιστικού και νομικού περιβάλλοντος της Ελλάδας, το οποίο έρχεται σε αντίθεση με την αμφισημία που επικρατεί σε άλλα μέρη στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σε περίπτωση που η υπεράκτια Κρήτη αποδειχθεί εμπορικά βιώσιμη, η συμμετοχή της Chevron θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για την ανάπτυξη διασυνοριακών υποδομών, συνδέοντας τα ισραηλινά κοιτάσματα φυσικού αερίου, τα κυπριακά αποθέματα και τις αιγυπτιακές δυνατότητες εξαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου, με την Ελλάδα να λειτουργεί ως νομικός και γεωγραφικός άξονας.
Καθώς η περιφερειακή θαλάσσια ανάπτυξη επεκτείνεται, όχι μόνο θα ξεκλειδώσει νέα αποθέματα ενέργειας, αλλά και θα επικυρώσει ένα μοντέλο νομικής και εμπορικής ολοκλήρωσης σε μία από τις πιο αμφισβητούμενες θαλάσσιες περιοχές του κόσμου.
Το μέλλον της ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο δεν βρίσκεται μόνο κάτω από τον βυθό της θάλασσας, αλλά και στη δύναμη των νομικών θεμελίων που έχουν τεθεί πάνω από αυτόν.